Ptaki z rodziny krukowatych, do której należą m.in. wrony i kruki, są znane z wyjątkowej inteligencji. Potrafią rozwiązywać złożone zadania, używać narzędzi oraz uczyć się od siebie nawzajem. Właśnie te cechy skłoniły szwedzką firmę Corvid Cleaning z miasta Södertälje do stworzenia programu, w którym dzikie wrony uczone są zbierać niedopałki z ulicy.
Niedopałki papierosów stanowią poważny problem środowiskowy, trafiając w ogromnych ilościach na ulice i do kanalizacji. Coraz częściej poszukuje się innowacyjnych rozwiązań, które pozwoliłyby nie tylko sprzątać te odpady, ale też zapobiegać ich masowemu wyrzucaniu. Startup Corvid Cleaning wychodzi naprzeciw temu wyzwaniu, wykorzystując inteligencję dzikich wron.
Inteligentne krukowate – pracownicy od sprzątania ulic
Christian Günther-Hanssen, twórca projektu Corvid Cleaning, zaprojektował specjalne urządzenie przypominające miejski automat, które łączy technologię z zachowaniem dzikich ptaków. Gdy wrona wrzuci do niego niedopałek papierosa, maszyna wydaje niewielką porcję pokarmu. Dzięki temu ptaki uczą się szybko, że konkretne działanie przynosi im korzyść.
Jak podkreśla Günther-Hanssen, w projekcie uczestniczą wyłącznie dzikie ptaki, które podejmują aktywność z własnej woli. Ich naturalna ciekawość i zdolność do uczenia się sprawiają, że łatwo przyswajają nowe zachowania.
Cały proces opiera się na pozytywnym wzmocnieniu, bez przymusu i ingerencji w naturalne instynkty ptaków. W efekcie, wrony chętnie korzystają z automatów, a miasto zyskuje innowacyjne wsparcie w walce z uciążliwymi odpadami.
W kontekście współpracy międzygatunkowej szczególne zainteresowanie budzi wrona brodata – gatunek endemiczny z Nowej Kaledonii.
Gatunek ten potrafi rozwiązywać złożone problemy, używać narzędzi do zdobywania pożywienia, a nawet uczyć się nawzajem i przekazywać zdobytą wiedzę innym osobnikom w grupie. Naukowcy zauważają, że jego zdolności poznawcze dorównują inteligencji przeciętnego siedmioletniego dziecka.
Jedynym poważnym ograniczeniem wykorzystania wrony brodatej w Szwecji jest fakt, że byłaby tam gatunkiem inwazyjnym, co mogłoby zagrozić lokalnemu ekosystemowi. Mimo to, jej zdolności czynią ją niemal idealnym kandydatem do zadań wymagających sprytu i precyzji, takich jak zbieranie niedopałków.
Skala problemu: wrony kontra niedopałki
Według danych fundacji Keep Sweden Tidy, każdego roku na szwedzkie ulice trafia ponad miliard niedopałków papierosów, co stanowi około 62% wszystkich odpadów. Miasto Södertälje przeznacza aż 20 milionów koron szwedzkich (około 1,6 miliona funtów) na sprzątanie ulic.
Założyciele projektu przewidują, że wykorzystanie wron może pozwolić zaoszczędzić co najmniej 75% kosztów związanych ze zbieraniem niedopałków papierosów w mieście.
„Szacuje się, że obecny koszt zebrania jednego niedopałka papierosa wynosi około 80 öre (0,8 korony szwedzkiej), a według niektórych źródeł nawet dwie korony. Gdyby wrony zajmowały się tym zadaniem, koszt mógłby spaść do około 20 öre za sztukę.” – tłumaczy Günther-Hanssen.
Pilotaż w Södertälje: wrony, etyka i bezpieczeństwo ptaków
Projekt w Södertälje, w ramach którego wrony uczone są zbierania niedopałków papierosów, budzi zarówno zainteresowanie, jak i kontrowersje. Władze miasta rozpoczęły pilotaż, aby ocenić skuteczność programu przed jego ewentualnym rozszerzeniem na większą skalę. Kluczowym celem eksperymentu jest zdrowie ptaków oraz ich bezpieczeństwo podczas kontaktu z odpadami.
Pilotaż pozwala dokładnie obserwować te aspekty, zanim wrony zostaną w pełni zaangażowane w sprzątanie ulic, a miasto zdecyduje o dalszym rozszerzeniu programu.
Równolegle pojawiają się wątpliwości etyczne. Eksperci od zachowania zwierząt, w tym Kaeli Swift z University of Washington, zwracają uwagę, że choć wrony są inteligentne i potrafią uczyć się od siebie nawzajem, istnieje ryzyko, że mogą przypadkowo połknąć toksyczne substancje zawarte w niedopałkach. „Czy szkolenie wron do zbierania odpadów jest etyczne, skoro może zaburzać ich naturalne zachowania i zagrażać zdrowiu?” – pyta Swift.
Inspiracja dla świata, czy gorzka lekcja dla ludzi?
Historia wron sprzątających ulice ma w sobie coś przewrotnego. Przy odpowiedniej motywacji i systemie nagród nawet dzikie zwierzęta mogą skutecznie wprowadzać porządek skuteczniej niż ludzkie społeczeństwo. To fascynujące, że ptaki, pozbawione technologii, edukacji czy miejskiej infrastruktury, potrafią tak szybko i konsekwentnie nauczyć się zachowań korzystnych dla środowiska.
Jednak cała sytuacja stawia przed nami niewygodne pytanie: jeśli wrony potrafią dbać o czystość, dlaczego my, ludzie, wciąż z tym zawodzimy, mimo dostępu do wiedzy, narzędzi i kampanii edukacyjnych?
To może być gorzka lekcja, która pokazuje, że świadomość i odpowiedzialność człowieka wcale nie idą w parze z możliwościami, które posiada.
Źródła:
