Komisja Europejska uznała, że Polska nie podjęła wystarczających kroków, by odbudować ekosystem Odry po katastrofie z 2022 roku. Rząd ma dwa miesiące na reakcję – inaczej sprawa trafi do Trybunału Sprawiedliwości UE.
Komisja Europejska poinformowała, że Polska naruszyła unijne prawo, nie realizując działań koniecznych do przywrócenia równowagi ekologicznej w Odrze po masowym wymieraniu organizmów wodnych w 2022 roku. Jak podaje Greenpeace, jednym z kluczowych zarzutów KE jest to, że do rzeki nadal trafiają zasolone ścieki ze śląskich kopalń węgla, mimo że to właśnie zasolenie zostało wskazane jako główny czynnik sprzyjający zakwitowi złotej algi.
Komisja dała Polsce dwa miesiące na przedstawienie działań naprawczych. W przeciwnym razie sprawa może trafić do Trybunału Sprawiedliwości UE, który ma możliwość nałożenia wysokich kar finansowych.
Zasolenie rzek wciąż nierozwiązanym problemem
KE podkreśliła, że polski rząd wydał zgodę na dalsze zrzuty zasolonych wód, mimo że ich wpływ na ekosystem Odry jest dobrze udokumentowany. Greenpeace jako jedna z pierwszych organizacji alarmowała o zagrożeniu związanym z wysokim zasoleniem rzek i od 2022 roku prowadzi działania na rzecz ograniczenia zrzutów z kopalń.
W 2024 roku grupa dziesięciu osób związanych z Greenpeace, przy wsparciu prawników Frank Bold, złożyła skargi do Komisji Europejskiej dotyczące naruszeń prawa ochrony środowiska w polskich rzekach. Organizacje wskazywały, że mimo licznych apeli społecznych i naukowych, instytucje państwowe nie podjęły realnych działań, by ograniczyć dopływ solanek do Odry i Wisły.
Głos organizacji ekologicznych
– W 2022 r. na własne oczy widzieliśmy jak umiera niemalże całe życie w Odrze. Nie możemy dopuścić do tego, aby to się powtórzyło. A podobna klęska grozi nie tylko tej rzece, ale również Wiśle. Kopalnie ciągle spuszczają do ich dopływów solanki, które w każdej chwili mogą doprowadzić do niekontrolowanego zakwitu złotej algi. Mamy suszę, wody w rzekach jest wyjątkowo mało a to tylko podnosi ryzyko kolejnej katastrofy. Po czterech latach od tragedii Odra wciąż się nie odrodziła. Rząd w końcu musi posłuchać głosu przyrodników, naukowców a także społeczeństwa, które chce korzystać z dobrodziejstw naszych rzek. W pierwszej kolejności muszą pilnie ograniczyć zrzut zasolonych ścieków z kopalń. Komisja Europejska tylko to potwierdza – skończył się czas zaklinania rzeczywistości – trzeba działać tu i teraz! – powiedziała Aleksandra Wiktor z Greenpeace.
Z kolei przedstawicielka Frank Bold zwróciła uwagę na systemowe błędy w procedurach:
– Jako Frank Bold z satysfakcją przyjmujemy decyzję Komisji Europejskiej o wszczęciu postępowania naruszeniowego i przychylenia się do argumentów, które organizacje ekologiczne podnosiły od początku bezprecedensowej katastrofy ekologicznej na Odrze. Procedura przyznawania odstępstw dla kopalń węgla kamiennego na zrzuty zasolonych ścieków była od początku wadliwa i niezgodna z prawem. Dobrze, że te nieprawidłowości zostały dostrzeżone na poziomie unijnym. Mamy nadzieję, że to pomoże nam uniknąć takich katastrof w przyszłości, np. na Wiśle – mówi Dominika Bobek, radczyni prawna Frank Bold.
