Rok 2026 przyniesie szereg nowości dla polskiego rolnictwa. Rząd wprowadza wiele zmian dotyczących dopłat i kar, statusu „aktywnego rolnika” czy zasad dzierżaw gruntu. Zmiany te wynikają głównie z unijnych wytycznych oraz z konieczności sprostania globalnym wyzwaniom związanym z bezpieczeństwem żywnościowym i zrównoważonym rozwojem. Co czeka rolników w nowym roku?
Aktywny rolnik – Rząd przyjął kluczową ustawę
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski przedstawił w Sejmie informację dotyczącą realizacji programu „Aktywny Rolnik”. Rada Ministrów poparła 30 grudnia 2025 r. tę ustawę. Nowe przepisy mają obowiązywać od 15 marca 2026 r. Zmiany mają na celu lepsze ukierunkowanie wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na rolników, którzy faktycznie prowadzą działalność rolniczą. Projekt nie ma na celu wykluczania rolników, lecz sprawiedliwsze kierowanie środków publicznych.
– Chcemy wyeliminować przypadki, w których dopłaty pobierają osoby, które faktycznie nie prowadzą działalności, a pieniądze powinny trafiać do czynnych rolników – mówił w Sejmie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski.
Nowa definicja rolnika aktywnego zawodowo wynika z przepisów Unii Europejskiej. Ma służyć wspieraniu, w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, osób, dla których działalność rolnicza stanowi realne źródło przychodów.
– Zgodnie z przepisami UE definicja rolnika aktywnego zawodowo ma ukierunkować wsparcie na rolników prowadzących działalność rolniczą co najmniej na minimalnym poziomie – wyjaśnił Minister Krajewski.
Jak będzie weryfikowana aktywność rolnicza?
Weryfikacja aktywności rolniczej będzie odbywać się na podstawie minimalnych kosztów bezpośrednich ponoszonych na działalność rolniczą lub uzyskiwanych przychodów. Rolnik będzie miał możliwość wyboru sposobu potwierdzenia prowadzenia działalności. Część rolników (m.in. posiadających zwierzęta lub korzystających z wybranych płatności i programów inwestycyjnych) zostanie uznana za aktywnych zawodowo automatycznie, na podstawie kryteriów możliwych do sprawdzenia z urzędu.
– Weryfikacja będzie opierać się na kosztach lub przychodach z działalności rolniczej, a rolnik będzie mógł wybrać sposób udowodnienia tej aktywności – mówił Minister Krajewski
Dokumentowanie prowadzenia działalności rolniczej obejmie okres od 1 czerwca roku poprzedzającego rok złożenia wniosku do 31 maja roku złożenia wniosku.
Aktywny rolnik – jakie zmiany nastąpią w 2026 r.?
Na 2026 r. przewidziano rozwiązanie przejściowe dla najmniejszych gospodarstw.
– W 2026 roku rolnicy, którzy w 2025 r. otrzymali płatności bezpośrednie w wysokości nieprzekraczającej 1125 euro, nie będą zobowiązani do dokumentowania kosztów ani przychodów – poinformował Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski.
Status rolnika aktywnego zawodowo będzie warunkiem przyznania płatności bezpośrednich oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatności ONW). Status będzie weryfikowany przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dzierżawa rolnicza – jakie zmiany wprowadza nowy projekt ustawy?
Projekt ustawy o dzierżawie ziemi, przygotowany przez Ministra rolnictwa i rozwoju wsi, wprowadza obowiązek dokumentowania oraz potwierdzania przez notariusza, wójta lub kierownika biura powiatowego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa każdej umowy dotyczącej dzierżawy gruntu rolnego. Brak spełnienia tych formalności będzie oznaczało, że umowa jest nieważna, co może oznaczać problemy z dopłatami. Dla wielu gospodarstw może to oznaczać konieczność uporządkowania dzierżaw „po sąsiedzku”.
Ustawa wprowadza podział na dzierżawę krótkoterminową (do 8 lat) oraz długoterminową (od 8 do maksymalnie 30 lat).
Dzierżawcy długoterminowi mają uzyskać więcej praw niż krótkoterminowi, m.in. możliwość częściowego poddzierżawienia gruntów czy przekazania praw następcom bez zgody właściciela – w ściśle określonych sytuacjach. Właściciele ziemi zyskują bezpieczeństwo formalne.
Cyfrowa rewolucja w fakturach
W 2026 r. wchodzi obowiązkowy KSeF (Krajowy System e-Faktur) dla firm. Skutki odczują tysiące gospodarstw.
Od 1 lutego 2026 r. KSeF będzie obowiązywał duże firmy, a od 1 kwietnia – większość podatników VAT. Dla rolników kluczowy jest status podatkowy. Rolnik ryczałtowy nie będzie miał tego obowiązku, jednak rolnik na VAT (NIP) będzie musiał wystawiać faktury w KSeF.
Obowiązek KSeF oznacza konieczność posiadania dostępu do internetu czy profilu zaufanego. Brak dostępu do systemu może oznaczać realne problemy księgowe.
To jest jeden z punktów, które już teraz budzą duże emocje wśród rolników.
Źródło: gov.pl
