Żmijowiec zwyczajny (Echium vulgare) podczas kwitnienia wygląda tak bajkowo, że jeśli nie z bajki, to z przynajmniej jakby uciekł z babcinego ogródka. Okazały wzrost, lancetowate liście, pokrycie dwoma rodzajami włosków i te niezwykłe, przyciągające uwagę, kwiaty! Czy tak piękna roślina może mieć coś wspólnego ze żmiją?
Kiedyś piękny żmijowiec zwyczajny używany był jako trutka na szczury. Jednak to nie toksycznym właściwościom roślina zawdzięcza swoją nazwę.
Jak wygląda żmijowiec zwyczajny?
Żmijowiec zwyczajny jest wysokości od 30 do 100 cm. Cała roślina pokryta jest szczeciniastymi włoskami.
- Liście – lancetowate, dolne: odziomkowe, na ogonkach długości 15 cm, tworzą rozetę; górne: są mniejsze, siedzące.
- Kwiaty – kwiatostan luźny, ulistniony. Pąki żmijowca zwyczajnego są czerwone, a kwiaty po otwarciu mają barwę niebieską. Płatki korony długości 15-20 mm, są o 2/3 długości dłuższe od kielicha. Pręciki są różnej długości, wystające.
- Łodyga – pokryta szczeciniastymi włoskami, wyrastającymi w szczytach czerwonych brodawek, przez co jest charakterystycznie kropkowana.
Fot. 1 Żmijowiec zwyczajny (Echium Vulgare) – niebieskie kwiaty. Widoczny czerwony pąk
Źródło zdjęcia: Pixabay
Gdzie rośnie żmijowiec?
Żmijowiec zwyczajny występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W Polsce występuje pospolicie na całym niżu i niższych terenach górskich. Należy do roślin synantropijnych – przystosowanych do życia w środowisku przekształconym przez człowieka. We florze Polski jest archeofitem (rośliną obcego pochodzenia przybyłą na dany obszar z innych rejonów geograficznych w czasach wczesnohistorycznych lub przedhistorycznych).
Bywa uprawiany jako roślina ozdobna i użytkowa – miododajna. Rośnie na ciepłych stanowiskach, glebach lekkich, piaszczystych i kamienistych. W naturze spotkamy żmijowiec na suchych łąkach, nadrzecznych kamieniskach i skarpach, przydrożach, terenach kolejowych, nieużytkach, hałdach i murawach kserotermicznych.
Dzięki długiemu systemowi korzeniowemu żmijowiec zwyczajny może rosnąć w suchych miejscach. Uważany jest za roślinę pionierską.
Fot. 2 Kwiat żmijowca z wystającymi pręcikami przypominającymi język węża
Źródło zdjęcia: Pixabay
Jak długo kwitnie żmijowiec?
Czerwiec to czas, w którym zakwitają żmijowce. Te niezwykłe rośliny będą kwitnąć do października.
Co ciekawe, pąki żmijowca zwyczajnego mają barwę czerwoną, dopiero po otwarciu kwiaty rośliny są niebieskie.
Na co jest dobry żmijowiec?
Żmijowiec zwyczajny zawiera trujące alkaloidy, dlatego jest rośliną trującą, nie zjadaną przez zwierzęta. Roślina wykorzystywana jest w farmacji – ziele (Herba Echii) oraz leczeniu domowymi sposobami. Należy używać go bardzo umiejętnie, bo przedawkowanie może spowodować halucynacje lub uszkodzenie wątroby.
Żmijowiec działa wyciszająco na układ nerwowy, wspomaga gojenie się ran, pomaga w leczeniu trądziku, działa przeciwkaszlowo.
Żmijowiec zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznej budowie kwiatów z wystającymi pręcikami, które mają przypominać język żmii, a także temu, że w przeszłości roślina ta była stosowana jako specyfik używany przeciw ukąszeniom tych gadów.
