Miododajny, ozdobny, pastewny, a do tego o leczniczych właściwościach i wyglądzie pełnym uroku – bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea). Jest tak pospolity w całej Polsce, że stał się niezauważany. Jednak warto zatrzymać się na chwilę, spojrzeć pod nogi i przyjrzeć się tej subtelnej roślinie, pełnej ukrytych mocy. Na co pomaga bluszczyk kurdybanek? Czy kurdybanek można jeść?
Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea) jest niewysokim, płożącym się, pospolitym w całej Polsce chwastem. Swoją nazwę zawdzięcza kurdybanom – garbowanym, barwionym i tłoczonym, intensywnie zdobionym skórom. Nazywany bluszczykiem ziemnym, kurdybankiem lub obłożnikiem należy do roślin z rodziny jasnotowatych. Co warto wiedzieć o bluszczyku kurdybanku?
Gdzie rośnie bluszczyk kurdybanek?
Bluszczyk kurdybanek to pospolita bylina będąca geofitem (posiada pączki odnawiające i część niekorzystnego okresu w roku spędza w organach podziemnych). Jest też hemikryptofitem (rośliny, których pąki, umożliwiające roślinie odnawianie się, znajdują się tuż przy powierzchni ziemi, lub tuż nad nią, czy pod nią). Roślina ta zakwita w drugim roku życia, ciesząc innych urodą i cennymi właściwościami od maja do czerwca lub lipca.
Bluszczyk kurdybanek występuje w całej Europie, a także umiarkowanych strefach Azji oraz na Syberii. Chwast ten został zawleczony do Ameryki Północnej, gdzie się zadomowił.
Kurdybanek preferuje zasobne gleby, szczególnie bogate w azot. Zapylają go owady, a nasiona roznoszą mrówki. Roślinę tę można spotkać na łąkach, pastwiskach wilgotnych i średniowilgotnych, na polach, przydrożach, obrzeżach lasów oraz w ogrodach jako roślinę ozdobną lub chwast.
Jak wygląda bluszczyk kurdybanek?
Bluszczyk kurdybanek charakteryzuje się płożącymi, lecz unoszącymi się łodygami , jasnofioletowymi kwiatami o kształcie charakterystycznym dla jasnotowatych oraz sercowato-okrągłymi liśćmi. Jest trwałą niską rośliną o wysokości 10-40 cm.
Cechy morfologiczne Glechoma hederacea to:
- Łodyga: rozgałęziona, kanciasta, miękka;
- Liście: górne na ogonkach, naprzeciwległe, sercowato-okrągłe, dolne nerkowate, brzegiem grubo karbowane;
- Kwiaty: rurkowe, krótkoszypułkowe, 2-4 w kątach liści, niebieskofioletowe z wieńcem włosków w gardzieli,
- Owoce: rozłupnia rozpadająca się na 4 rozłupki.
Czy bluszczyk kurdybanek jest jadalny?
Bluszczyk kurdybanek jest rośliną jadalną. Znajduje szerokie zastosowanie w kuchni i ziołolecznictwie. Wykorzystuje się go jako przyprawę oraz jako dodatek do potraw.
Roślinę można spożywać na surowo w sałatkach, dodawać do zup, past twarogowych, jajecznych, mięs, pierogów z twarogiem, a także używać jako przyprawę do potraw ziemniaczanych i kasz. Może być także składnikiem lemoniad, herbat i maseł ziołowych.
Dla zwierząt gospodarskich to małowartościowy składnik runi łąkowej o Lwu=1. Jest niskoplenny i niepożądany na pastwiskach.
Kurdybanek – właściwości lecznicze
W ziołolecznictwie wykorzystuje się liść bluszczyka kurdybanka(Herba Hederae terrestris syn. Herba Glechomae). Warto zwrócić uwagę na ciekawy skład chemiczny tej rośliny. Ziele bluszczyku zawiera śladowe ilości olejku eterycznego, do 7% garbników, cholinę, glechominę (substancję goryczkową), kwasy organiczne, a także saponinę, żywicę oraz sole mineralne.
Bluszczyk kurdybanek można stosować wewnętrznie i zewnętrznie. Robi się z niego napary, odwary i maści lub używa jako składnika mieszanek ziół.
Ziele bluszczyka kurdybanka stosuje się wewnętrznie głównie w:
- kamicy żółciowej – stanach zapalnych dróg żółciowych;
- stanach nieżytowych przewodu pokarmowego;
- niedostatecznym wydzielaniu soków trawiennych.
Zewnętrznie będzie pomocny w postaci okładów i przemywań przy:
- trądziku pospolitym;
- zapaleniu i świądzie skóry;
- oparzeniach pierwszego stopnia.
Ziele bluszczyka nadaje się również do płukania gardła i jamy ustnej, przemywania przewodów nosowych i do kąpieli w bólach reumatycznych oraz spowodowanych dną.
Bluszczyk kurdybanek działa też na układ pokarmowy: rozkurczowo, poprawia trawienie, reguluje przemianę materii, pomaga przy niestrawności, wzdęciach, zaparciach i biegunce. Pomaga także w leczeniu układu oddechowego: astmie, w odkrztuszaniu, łagodzi kaszel, stany zapalne oskrzeli i płuc. Na układ nerwowy działa uspokajająco i kojąco, łagodząc stres. Jest pomocny przy oczyszczaniu organizmu.
Bluszczyk kurdybanek – właściwości magiczne
W wierzeniach ludowych bluszczyk kurdybanek jest rośliną o magicznych właściwościach. Przypisuje się mu ochronę przed złymi mocami i duchami. Uważano go za roślinę zabezpieczającą przed złą energią. Był używany w rytuałach odczyniania uroków.
Wierzono, że noszenie przy sobie gałązki tego ziela przynosi szczęście. Był używany do oczyszczania przedmiotów i przestrzeni z negatywnej energii.
Bluszczyk kurdybanek to niska roślina o wielkiej mocy i charakterystycznej morfologii. Spoglądajmy pod nogi podczas spacerów, może pokłady dobra natury znajdują się właśnie pod naszymi stopami.
Bibliografia:
Rośliny polskie – Wł. Szafer, St. Kulczyński, B. Pawłowsk, Część II; Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1986;
Łąkarstwo – Praca zbiorowa pod redakcją Marii Grynia, Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu 1995;
Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie – Aleksander Ożarowski. Wacław Jaroniewski, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1989.
