Etykieta produktu informuje jedynie o producencie, składzie czy kraju pochodzenia. Konsumenci kupując przedmioty nie wiedzą w jakich warunkach zostały wytworzone, jaki mają wpływ na środowisko oraz o możliwości naprawy. Unia Europejska zamierza to zmienić wprowadzając Cyfrowy Paszport Produktu. Czy to koniec greenwashingu? Kiedy wejdzie w życie Cyfrowy Paszport Produktu?
Czym jest cyfrowy paszport produktu?
Cyfrowy paszport produktu (Digital Product Passport – DPP) będzie jednym z najważniejszych narzędzi polityki gospodarki obiegu zamkniętego. Zostanie wprowadzony na mocy Rozporządzenia UE 2024/1781 dotyczącego ekoprojektowania zrównoważonych produktów (ESPR). Zmieni sposób sprzedaży czy produkcji niemal wszystkich towarów sprzedawanych na europejskim rynku.
Cyfrowy paszport produktu jest jednym z elementów Europejskiego Zielonego Ładu. Towary nieposiadające wymaganego cyfrowego paszportu nie będą mogły trafić na europejski rynek.
Produkt z własną historią?
Cyfrowy paszport produktu to elektroniczny zbiór danych i informacji dotyczących całego cyklu życia konkretnego produktu – od produkcji, przez użytkowanie, aż po zagospodarowanie powstałego odpadu.
Każdy produkt objęty regulacjami otrzyma unikalny identyfikator dostępny najczęściej poprzez kod QR lub technologię NFC. Konsument, służby celne czy przedsiębiorcy w łatwy sposób będą mogli uzyskać dostęp do szeregu informacji, takich jak: pochodzenie surowców, skład materiałowy produktu, udział materiałów pochodzących z recyklingu, ślad węglowy, dostępność części zamiennych, możliwość naprawy, a nawet instrukcje dotyczące recyklingu i zagospodarowania odpadów.
Cyfrowy Paszport Produktu nie oznacza jednak jawności wszystkich informacji handlowych. Unijne regulacje przewidują różne poziomy dostępu dla konsumentów, organów nadzoru, służb celnych czy uczestników łańcucha dostaw. Nie wszystkie dane będą publiczne.
Jakie produkty będą posiadać cyfrowy paszport produktu?
Z uzasadnienia rozporządzenia ESPR wynika, że cyfrowy paszport produktu będą posiadać produkty wywierające największy wpływ na środowisko. Będą to przede wszystkim urządzenia elektroniczne, baterie i akumulatory oraz tekstylia.
Unia Europejska prawdopodobnie cyfrowe paszporty wprowadzi także dla materiałów budowlanych, mebli, chemikaliów, a nawet opakowań.
Jakie są cele cyfrowych paszportów produktów?
Cyfrowy paszport produktu może mieć potencjalny wpływ na walkę z greenwashingiem. Dotychczas producenci zwykle posługiwali się hasłami typu „eko” czy „przyjazny środowisku” nie przedstawiając szczegółowych danych potwierdzających te deklaracje.
Obecnie decyzje zakupowe są najczęściej podejmowane na podstawie ceny, marki i wyglądu produktu. Dzięki cyfrowemu paszportowi produktu konsumenci będą mieli także inne ważne informacje. Będzie możliwość wyboru produktów łatwych do naprawy czy przyjaznych środowisku, czyli wykonanych z materiałów pochodzących z recyklingu i posiadających niższy ślad węglowy.
Dzięki cyfrowemu paszportowi produktu może rozwinąć się rynek wtórny. Zakupy z drugiej ręki, szczególnie sprzętu elektronicznego, dziś wiążą się z niepewnością. W przyszłości większość towarów będzie posiadać cyfrową historie – informacje o naprawach, stanie technicznym czy sposobie użytkowania.
Celami cyfrowych paszportów produktów są również: zwiększenie trwałości i wydłużenie żywotności wielu produktów, redukcja ilości wytwarzanych odpadów (zamiast wyrzucać, konsumenci zaczną częściej naprawiać sprzęty w łatwy sposób) oraz eliminacja z rynku niespełniających unijnych norm.
Cyfrowy paszport produktu – od kiedy będzie obowiązywać?
Rozporządzenie ESPR weszło w życie w lipcu 2024 r. Obecnie Komisja Europejska pracuje doprecyzowaniem zakresu i struktury danych wymaganych w cyfrowym paszporcie produktu. Obowiązek posiadania dokumentu będzie wprowadzany stopniowo.
Od 18 lutego 2027 r. obowiązkiem posiadania cyfrowego paszportu produktu zostaną objęte wszystkie baterie LMT, przemysłowe o pojemności powyżej 2 kWh oraz baterie do pojazdów elektrycznych.
Cyfrowy paszport produktu – wyzwania dla przedsiębiorców
Producenci do tej pory budowali przewagę konkurencyjną poprzez ukrywanie szczegółowych danych o łańcuchach dostaw czy kosztach środowiskowych związanych z produkcją.
Przedsiębiorcy będą musieli ujawniać znacznie więcej informacji o swoich produktach niż dotychczas. Szczególnie problematyczne może okazać się raportowanie śladu węglowego oraz zawartości materiałów z recyklingu.
Wdrożenie DPP oznacza ogromne wyzwanie organizacyjne. Producenci będą musieli zbierać, aktualizować i udostępniać znacznie większą liczbę danych niż obecnie.
Cyfrowy paszport produktu może okazać się jednym z najbardziej przełomowych narzędzi środowiskowych w historii Unii Europejskiej.
