Ekstremalne upały i susza są głównymi przyczynami ogromnych pożarów w Europie. Ogień spustoszył m.in. zachodnią część Wspólnoty Madrytu. Ocalał fragment Parku Bisonte, gdzie regularnie pasły się żubry, konie i krowy. Właściciele rezerwatu uważają, że to naturalny wypas ograniczył ilość łatwopalnej roślinności. Naukowcy jednak twierdzą, że żubry są ważnym sprzymierzeńcem w walce z pożarami, ale nie są rozwiązaniem. Czy żubry pomogły w walce z pożarem?
Bisonte Park Madrid powstał latem 2025 r. Dwóch hiszpańskich farmerów – Raúl Rodríguez i Víctor Manuel Alonso postanowili przywrócić żubra europejskiego w dolinie pomiędzy Colmenar del Arroyo a Robledo de Chavela. Gatunek ten wyginął w tamtym rejonie tysiące lat temu. Park Bisonte obejmuje powierzchnię 240 ha.
Niesamowita historia z Hiszpanii – żubry pomogły zatrzymać pożar
Latem 2026 roku, w pobliżu wzgórza Cinco Villas w Hiszpanii wybuchł ogromny pożar. Ogień szybko rozprzestrzenił się, pustosząc ponad 160 hektarów Parku Bisonte.
Hiszpańskie media informują, że jeden z właścicieli Parku Bisonte Raúl Rodríguez próbował ratować zwierzęta z pożaru. Po chwili jednak został odcięty przez ogień i dla własnego bezpieczeństwa musiał uciekać.
Farmer Raúl Rodríguez następnego dnia zobaczył coś niezwykłego w Parku Bisonte. Tereny, na których regularnie pasły się żubry, konie i bydło, nie zostały spustoszone przez ogień. Roślinność przetrwała, a wszystkie zwierzęta – 25 krów, byk oraz stado żubrów – przeżyły, odnosząc drobne obrażenia w wyniku pożaru.
Hiszpańskie media przypominają także historię z 2024 roku. Pożar w posiadłości El Encinarejo, pomimo obecności 19 żubrów, zniszczył około jednej trzeciej terenu. W 2024 roku również żubry sprowadzone z Polski do Portugalii pomagały w walce z ogniem.
Wypas zwierząt – naturalna ochrona przeciwpożarowa
W zatrzymaniu ogromnego pożaru kluczową rolę odegrał regularny wypas zwierząt. Żubry, konie oraz bydło przez cały rok zjadały trawy czy krzewy, ograniczając ilość suchej biomasy na tym terenie, która podczas upałów staje się łatwopalna.
Zjawisko to jest znane naukowcom od dawna. Ekolodzy od lat zwracają uwagę na to, że roślinożercy mogą pomagać w ograniczaniu ryzyka pożarów poprzez wypas.
Organizacja Rewilding Spain określa żubry mianem “inżynierów ekosystemów”. Zwierzęta te zjadają trawy, krzewy, gałęzie i młode drzewa, a część roślinności wydeptują. W ten sposób tworzą bardziej zróżnicowany krajobraz. Żubry usuwają wiele materiału roślinnego, który w czasie suszy może stać się łatwopalny.
Naukowcy apelują o ostrożność
Naukowcy jednak apelują o ostrożność. Nie ma obecnie jednoznacznych dowodów, że to właśnie żubry zatrzymały pożar w Parku Bisonte. Faktem jest jednak to, że obecność tych zwierząt znacząco ograniczyła ilość łatwopalnej biomasy, dzięki czemu ogień nie rozprzestrzenił się na większy obszar. Warto pamiętać, że na przebieg pożaru wpływa również kierunek wiatru, ukształtowanie terenu, wilgotność czy działania strażaków. Eksperci podkreślają, że żubry nie zastąpią gospodarki leśnej.
Historia z Parku Bisonte pokazuje, że naturalny wypas może zwiększać odporność krajobrazu na ogień. Nie oznacza jednak, że żubry są uniwersalnym sposobem walki z pożarami.
Naukowcy podkreślają, że potrzebne są wieloletnie badania. Aktualnie wiadomo jednak, że roślinożercy mogą być ważnym elementem nowoczesnej ochrony przyrody – nie tylko wspierając bioróżnorodność, ale również pomagając tworzyć bardziej odporne ekosystemy. Zmiany klimatu sprzyjają coraz trudniejszym do opanowania pożarom.
Pionierski projekt w Hiszpanii
Hiszpańska organizacja Rewilding Spain uruchomiła w styczniu 2026 pionierski projekt badawczy w miejscowości El Recuenco (prowincja Guadalajara), we współpracy z Uniwersytetem Kraju Basków, Uniwersytetem w Manchesterze i duńskim ośrodkiem badawczym Econovo. Dziewięć żubrów europejskich żyje na ogrodzonym obszarze 400 hektarów lasu. Naukowcy sprawdzają, jak zwierzęta te przystosowują się do ekosystemu Półwyspu Iberyjskiego i jaki wpływ mają na roślinność.
Jak wyjaśnia organizacja, badanie to ma na celu sprawdzenie, jaką rolę może odegrać żubr europejski w odbudowie ekosystemów i w tworzeniu bardziej odpornych na pożary oraz inne niebezpieczne skutki zmiany klimatu lasów.
W ramach tych badań żubry europejskie śledzone są za pomocą nadajników GPS. Naukowcy analizują dietę i poziom stresu tych zwierząt, a także zmiany, jakie powodują w strukturze roślinności.
Źródła:
- Bisonte Park Madrid
- dailymotion.com
- Rewilding Spain
