System kaucyjny w Polsce może zostać zastąpiony innymi rozwiązaniami w gospodarce odpadami. Do Sejmu trafił poselski projekt nowelizacji przepisów, który zakłada wycofanie regulacji dotyczących kaucji za butelki PET, puszki oraz butelki szklane. Propozycja koncentruje się na odciążeniu placówek handlowych i uproszczeniu obowiązków sprawozdawczych dla przedsiębiorców.
Skierowany do pierwszego czytania dokument zakłada powrót do zasad gospodarowania odpadami sprzed wprowadzenia przepisów kaucyjnych. Proponowana nowelizacja ingeruje nie tylko w ustawę opakowaniową, ale również w regulacje podatkowe, przepisy o odpadach oraz zasady działania samorządów.
System kaucyjny do likwidacji – zakres zmian w przepisach opakowaniowych i podatkowych
Projekt ustawy (druk sejmowy nr 3310) przewiduje uchylenie rozdziału 6b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, który stanowił podstawę prawną dla funkcjonowania systemu kaucyjnego. W praktyce oznacza to rezygnację z regulowanego ustawowo mechanizmu pobierania i zwracania kaucji za opakowania jednorazowe z tworzyw sztucznych do 3 litrów, puszki metalowe do 1 litra oraz butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra.
Wraz z tymi zapisami z ustawy znikają przepisy zobowiązujące producentów i importerów napojów do osiągania określonych minimów selektywnego zbierania w ramach kaucji. Uchylone zostają również powiązane z tym systemem zasady naliczania opłat produktowych oraz kary administracyjne za niedopełnienie wymogów. Zmiany obejmują także ustawę o odpadach. Z Bazy danych o produktach i opakowaniach (BDO) wykreślone mają zostać wpisy, obowiązki rejestrowe oraz wymogi sprawozdawcze dotyczące podmiotów reprezentujących i rozliczanych kaucji. Nowelizacja obejmuje również ustawę o podatku od towarów i usług (VAT), co znosi konieczność rozliczania podatku VAT od nieodebranych przez klientów kaucji, za co dotychczas odpowiadać mieli operatorzy systemu.
Nowe zasady dla placówek handlowych i gospodarki komunalnej
Proponowane regulacje wprowadzają istotną zmianę dla sektora sprzedaży detalicznej i hurtowej. Sklepy zostają zwolnione z obowiązku uczestnictwa w systemie kaucyjnym: przestaną pobierać dodatkowe opłaty przy kasie oraz przyjmować puste opakowania od klientów. Zamiast tego projekt utrzymuje dla największych obiektów handlowych (o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 metrów kwadratowych) obowiązek prowadzenia selektywnego zbierania wszystkich odpadów opakowaniowych na własny koszt – w tym również butelek i puszek, które wcześniej wyłączono z tego wymogu na rzecz systemu kaucyjnego.
Modyfikacje dotyczą także funkcjonowania samorządów w ramach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wykreślony zostaje przepis umożliwiający punktom selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK) przyjmowanie opakowań kaucyjnych na podstawie umów z operatorami. W rezultacie wszystkie zebrane opakowania po napojach będą znów wliczane bezpośrednio do ogólnych statystyk odpadów komunalnych raportowanych przez gminy.

Okres przejściowy i harmonogram wygaszania przepisów
Aby zapewnić płynne zamknięcie dotychczasowych procesów, projekt przewiduje 6-miesięczny okres przejściowy od momentu wejścia ustawy w życie. W tym czasie podmioty reprezentujące (operatorzy systemu) będą zobowiązane do rozliczenia pobranych wcześniej kaucji ze sklepami, odebrania zgromadzonych opakowań oraz sfinalizowania rozliczeń finansowych z producentami napojów.
Konsumenci zachowają prawo do zwrotu opakowań i odzyskania środków na dotychczasowych zasadach przez pół roku od wejścia w życie nowych przepisów, o ile kaucja została opłacona przed tą datą. Po upływie sześciu miesięcy wydane dotychczas zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego oraz zawarte w związku z nim umowy wygasną. Sama ustawa ma wejść w życie po 6 miesiącach od jej ogłoszenia, natomiast zmiany w przepisach o podatku VAT zaczną obowiązywać od 1 stycznia kolejnego roku kalendarzowego.
Autorzy projektu argumentują, że utrzymanie systemu kaucyjnego w dotychczasowym kształcie wiązałoby się ze zbyt wysokimi kosztami organizacyjnymi dla handlu i producentów, a te bezpośrednio obciążyłyby konsumentów wyższymi cenami napojów. Zamiast budowy odrębnej, kosztownej infrastruktury, wnioskodawcy proponują oparcie się na już istniejących gminnych systemach selektywnej zbiórki odpadów. Warto jednak podkreślić, że dokument znajduje się dopiero na początkowym etapie ścieżki legislacyjnej – po skierowaniu do pierwszego czytania w Sejmie czekają go jeszcze prace w komisjach, kolejne czytania, głosowania w obu izbach parlamentu oraz podpis Prezydenta.
Źródło:












