Tasznik pospolity: delikatny, niepozorny, a wszędobylski. Uwagę, nie tylko dzieci uwielbiających zajadać się”chlebkami”, czy „serduszkami”, zwracają małe białe kwiatki osadzone licznie na prostej łodydze. Tasznik pospolity stosowany jest w ziołolecznictwie, a nawet kuchni. Jednocześnie to uciążliwy chwast tępiony przez rolników i ogrodników. Jak wygląda tasznik pospolity? Na co dobry jest tasznik?
Łacińska nazwa tasznika pospolitego – Capsella bursa-pastoris tłumaczona jest w bardzo ciekawy sposób. Przez jednych jako „torebka zwykłego pasterza”, przez innych jako „sakiewka dyrektora bursy”. Obie wersje są intrygujące, oddziałujące na wyobraźnię i w obu występuje owa tajemnicza saszetka. Obojętnie, czy nosi ją srogi dyrektor internatu, czy skromny pasterz, z pewnością ma w zawiniątku coś wartościowego.
Jak wygląda tasznik pospolity?
Tasznik pospolity jest rośliną należącą do rodziny kapustowatych (krzyżowych). To gatunek zasługujący na uwagę nie tylko ze względu na serduszka – sakiewki, ale także dlatego, że charakteryzuje się dużą zmiennością budowy, zależną od warunków środowiska, w jakim rośnie, pory roku oraz wieku rośliny. Charakterystyczne owoce to łuszczynki występujące na roślinach razem z białymi, drobnymi kwiatami. Znajdują się one na cienkich szypułkach. Szczytowe kwiatki zebrane są w grono.
Wygląd skrętoległych liści tasznika pospolitego zmienia się wraz z wysokością łodygi. Przy ziemi są pierzastodzielne i skupione w rozetę, a bliżej kwiatów ich kształt staje się lancetowaty. Występują karbowane lub całobrzegie. Górne – łodygowe liście zawsze są mniejsze, o strzałkowatej nasadzie.
Kwiaty tasznika pospolitego są drobne, zebrane w grono znajdujące się w szczytowej, nieulistnionej części łodygi. W czasie owocowania zarówno oś kwiatostanu, jak i szypułki kwiatowe się wydłużają. Cztery płatki korony są przeważnie białe, rzadziej różowe lub żółtawe.
- Wysokość rośliny: ok. 10-50 cm (rzadko 100 cm),
- Długość liści: dolne (rozetkowe) – od 3 do 33 cm, górne – od 1 do 5,5, rzadko 8 cm.
- Wielkość kwiatów: ok. 0,5 cm.
Gdzie rośnie tasznik pospolity?
Tasznik pospolity pochodzi prawdopodobnie ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Obecnie jest szeroko rozpowszechniony na całym świecie, także w Polsce. Jest rośliną ruderalną, uznawaną za trudny do wytępienia chwast. Jest żywicielem pośrednim pasożytów i patogenów, przez co stanowi dodatkowe zagrożenie dla upraw.
Tasznik pospolity to roślina kosmopolityczna – występująca powszechnie. Jest spotkany przy drogach, torach, na polach, w ogrodach, na zaniedbanych trawnikach, ugorach, podwórzach, wysypiskach śmieci, w szczelinach murów i rumowiskach. Upodobał sobie miejsca wydeptywane. To roślina synantropijna – przystosowana do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka, blisko związanym z jego siedliskami lub działalnością.
Czy tasznik pospolity jest jadalny?
Tak bardzo rozpowszechniony tasznik pospolity jest rośliną jadalną. Do konsumpcji nadają się zarówno liście, nasiona, kwiaty, jak i korzeń tej rośliny. Mogą one być spożywane, zarówno na surowo, jak i po ugotowaniu. Warto także wspomnieć o jego prozdrowotnych właściwościach, wykorzystywanych już od starożytności.
Co ciekawe, w kuchni azjatyckiej korzeń tasznika pospolitego bywa używany jako zamiennik imbiru, jednak jego smak bywa opisywany jako „obrzydliwie słodkawy”. Mimo to bywa w niej powszechnie stosowany i jest składnikiem wielu potraw. Szczególnie często spotkać go można na stołach Koreańczyków (znany jako naengi) i w Chinach Wschodnich.
Znawcy tematu twierdzą, że liście tej rośliny przypominają w smaku rzeżuchę. Dlatego często bywa składnikiem sałatek. Liście są także doskonałym częściami zup, farszów i zapiekanek lub można je przyrządzić jak szpinak. Natomiast nasiona tasznika pospolitego można także dodawać do sałatek, posypywać nimi kanapki, a także wykorzystywać do wyrobu musztardy. Kwiaty i owoce mogą być używane jako dodatek do sałatek, jajecznicy, deserów, a także do dekorowania potraw.
Na co pomaga tasznik pospolity?
Tasznik pospolity znany jest ze swoich prozdrowotnych właściwości. Już od wieków pomagał w łagodzeniu krwawienia, leczeniu trudno gojących się ran oraz stosowany był jako środek przeciwwymiotny. Zielarskim surowcem roślinnym jest ziele tasznika (łac. Bursae pastoris herba) lub ziele wraz z korzeniem (łac. Herba cum radicibus Bursae pastoris).
Tasznik pospolity działa:
- hamująco na krwawienia (np. z nosa, dziąseł czy obfite miesiączkowe),
- gojąco w przypadku odleżyn, oparzeń i trudno gojących się ran,
- może łagodzić dolegliwości związane z żylakami i hemoroidami,
- przeciwzapalnie,
- rozkurczająco i moczopędnie,
- pobudzająco na krążenie,
- antyoksydacyjnie.
Zatem teraz chyba nikt nie ma wątpliwości, że tajemniczy dyrektor bursy skrywa w łuszczynkowej sakiewce największe skarby: zdrowie oraz smaki natury.
