22 maja w Polsce symbolicznie obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Praw Zwierząt. Choć nie jest to święto państwowe, od lat stanowi ważny moment refleksji nad statusem zwierząt, ich ochroną i potrzebą zmian w prawie. W tym roku temat wybrzmiewa szczególnie mocno – trwają prace nad kluczowymi ustawami, a społeczne poparcie dla poprawy dobrostanu zwierząt rośnie.
Dzień Praw Zwierząt – symboliczna data, realne wyzwania
Ogólnopolski Dzień Praw Zwierząt funkcjonuje w przestrzeni publicznej dzięki inicjatywom organizacji prozwierzęcych, fundacji i środowisk zajmujących się ochroną zwierząt. To okazja, by przypomnieć, jak wiele udało się osiągnąć – i jak wiele wciąż wymaga zmian.
Polska ustawa o ochronie zwierząt, uchwalona w 1997 roku, była w swoim czasie przełomowa. Po raz pierwszy wprost uznała, że zwierzę nie jest rzeczą, lecz istotą zdolną do odczuwania cierpienia. Ten zapis stał się fundamentem współczesnej ochrony zwierząt.
Dziś jednak przepisy sprzed blisko trzech dekad nie odpowiadają już na współczesne wyzwania etyczne, społeczne i cywilizacyjne.
Prawo, które wymaga aktualizacji
Ostatnie półtora roku pokazało, jak pilne są zmiany systemowe. W 2025 roku weszły w życie przepisy zakazujące hodowli zwierząt na futra. Sejm przyjął również poprawki do ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK), która czeka na podpis Prezydenta RP. Zapowiadane są kolejne działania legislacyjne – w tym projekt prezydencki będący odpowiedzią na tzw. ustawę łańcuchową autorstwa Katarzyny Marii Piekarskiej.
Równolegle trwają prace nad obywatelskim projektem ustawy (druk 700), pod którym podpisało się ponad pół miliona osób. To wyraźny sygnał, że prawa zwierząt stają się jednym z ważniejszych tematów debaty publicznej.
Edukacja – fundament realnej zmiany
Eksperci podkreślają, że poprawa sytuacji zwierząt nie będzie możliwa bez systemowej edukacji. Wiedza o odpowiedzialności, dobrostanie i prawach zwierząt powinna być elementem programu nauczania, a nie wyłącznie efektem działań organizacji pozarządowych.
Prawa zwierząt mają charakter konkretny i precyzyjny – jasno określają obowiązki człowieka i definiują, co jest naruszeniem prawa. Dzięki temu możliwe jest skuteczne egzekwowanie przepisów i karanie sprawców przemocy wobec zwierząt, co pełni również funkcję prewencyjną.
Prawa zwierząt w nauce i administracji
Idea praw zwierząt coraz mocniej zakorzenia się także w środowisku naukowym i urzędowym. Rozwijają się kierunki związane z animal studies, uczelnie uruchamiają studia podyplomowe z prawa ochrony zwierząt i etyki, a urzędnicy oraz funkcjonariusze zgłaszają się na szkolenia dotyczące dobrostanu zwierząt. To dowód, że temat przestaje być domeną wyłącznie aktywizmu.
Pilna potrzeba nowelizacji ustawy
Mimo rosnącej świadomości społecznej obecny system ochrony prawnej zwierząt wciąż bywa niewystarczający. Ustawa o ochronie zwierząt pozostawia wiele przestrzeni do interpretacji, co prowadzi do rozbieżności w stosowaniu prawa i utrudnia skuteczną ochronę.
Źródło: Viva!
