Na świecie żyje ponad 200 gatunków dzięciołów, a w naszej ojczyźnie jest ich 10. Jednakże są to ptaki o wyjątkowych cechach, które próżno szukać u innych. Najbardziej charakterystyczną jest uderzanie dziobem w pnie i konary drzew. Spośród krajowej awifauny jeden z nich wyróżnia się na tle pozostałych – to największy polski, a nawet europejski gatunek dzięcioła. Mowa tu o dzięciole czarnym (Dryocopus martius).
Cechy charakterystyczne dzięciołów
Dzięcioły są bardzo mocno związane z drzewami. Potrafią utrzymywać się na ich pionowych powierzchniach i wykuwać w nich dziuple. Palce mają zakończone ostrymi, mocnymi pazurami, dzięki czemu są stabilne.
Zakrzywionym ogonem podpierają się w czasie kucia. Twardy dziób połączony jest z czaszką specjalną konstrukcją dzięki czemu, chroni to dzięcioła przed wstrząsem mózgu. Ptaki te mają także bardzo silne mięśnie szyi. Potrafią wykonywać kilkanaście uderzeń na sekundę.
Oprócz tego mają świetny słuch i słyszą żerujące owady w drewnie. Posiadają także długie języki (nawet do 20 centymetrów!). Tak długi organ oplata od wewnątrz całą czaszkę ptaka.
Jak wygląda największy dzięcioł Europy?
Dzięcioł czarny osiąga długość około pół metra, a rozpiętość skrzydeł wynosi blisko 80 centymetrów. Ma prosty, długi i jasny dziób.
Ubarwienie tego pięknego ptaka jest jednolicie czarne, takie samo u obu płci. Jednakże występuje dymorfizm płciowy. Samca od samicy można odróżnić po głowie. Ten pierwszy ma czerwoną czapeczkę, natomiast samica jedynie czerwoną przepaskę.
Charakterystyczny jest także jego lot. W przeciwieństwie do innych dzięciołów lata w linii prostej.
Sezon lęgowy
Ten największy polski dzięcioł wykuwa dziuple na gniazdo na znacznej wysokości. Samica składa jaja na przełomie kwietnia i maja. Najczęściej jest ich pięć. Wysiadywaniem zajmują się oba ptaki przez okres około dwóch tygodni.
Młode opuszczają gniazdo po czterech tygodniach od wyklucia się. Ten gatunek dzięcioła prawie co roku wykuwa nową dziuplę.
Dieta dzięcioła czarnego
Wiosną i latem głównym pokarmem dzięcioła czarnego są owady i ich larwy. Wydłubuje je wówczas z pni drzew.
Nasiona zjada głównie jesienią i zimą. Jednakże nie potrafi ich wydłubywać bezpośrednio z szyszek. Dlatego tworzy tak zwaną „kuźnię”. Jest to naturalna szczelina w pniu drzewa lub niewielki wykuty otwór. W takie miejsca wciska szyszkę, która jest unieruchomiona. Wtedy dzięcioł może z niej swobodnie wydłubywać pokarm.
Gdzie żyje nasz największy dzięcioł?
Ptak ten występuje w znacznej części Europy i Azji. W Polsce żyje na terenie całego kraju, szczególnie liczny jest w Puszczy Białowieskiej tam, gdzie nie brakuje sędziwych drzew.
Dzięcioł czarny lubi stare lasy iglaste i mieszane, dobrze czuje się także w górach. Spotykany jest również w parkach na obrzeżach miast. Co ciekawe jest gatunkiem osiadłym.
Zagrożenia
Dorosły ptak ma niewielu wrogów naturalnych. Jednakże poważne zagrożenie dla lęgu stanowi kuna, która często plądruje jego dziuple.
Opisywany gatunek potrzebuje do prawidłowego rozwoju starych drzew. Niestety gospodarka leśna powoduje, że z lasu wycinane są starsze drzewa, wówczas dzięcioł ma trudności z założeniem gniazda. Na szczęście na terenach chronionych, gdzie są stare drzewostany, może wyprowadzać lęgi.
