Antykoncepcja dla gołębi to nowy pilotażowy projekt realizowany przez miasto Kraków. Projekt ma na celu zmniejszyć problemy związane z nadmierną ilością gołębi w przestrzeniach publicznych oraz podnieść dobrostan ptaków, bez brutalnych metod, takich jak masowe odławianie czy eliminacja.
Antykoncepcja dla gołębi to innowacyjny pomysł, odmienny od tradycyjnych działań. Zamiast redukować populację przez eliminację osobników, blokuje ona ich rozmnażanie. W dłuższej perspektywie metoda ta przekłada się na stabilizację liczby ptaków, bez nadmiernego stresu ani cierpienia.
Program został stworzony we współpracy Miasta z Fundacją Dzikusy Salamandry, ośrodkami naukowymi oraz środowiskiem badawczym.
Jak działa antykoncepcja dla gołębi?
W pilotażu w Krakowie środek ograniczający płodność jest dodawany do karmy, np. w ziarnach kukurydzy, która umieszczana jest w specjalnych karmnikach. Karma pobierana regularnie przez gołębie, wpływa na ich zdolność do reprodukcji.
Główny mechanizm opiera się na związkach stosowanych w badaniach nad ograniczaniem rozrodczości ptaków w środowisku miejskim. Jednym z nich jest nicarbazyna, wykorzystywana w podobnych programach kontroli populacji. Jej zastosowanie umożliwia trwałe zmniejszanie liczby gołębi – średnio o około 12% rocznie, przy jednoczesnym ograniczeniu do minimum wpływu na ich kondycję zdrowotną oraz na inne gatunki ptaków.
Dlaczego Kraków się na to decyduje? Problemy z gołębiami w mieście
Gołębie miejskie to element krajobrazu wielu europejskich miast, ale ich nadmierna liczba generuje realne problemy. Duże stada mogą:
- przyczyniać się do niszczenia zabytków poprzez gromadzenie odchodów,
- zwiększać koszty utrzymania czystości,
- sprzyjać rozprzestrzenianiu się chorób wśród ptaków i ludzi,
- wpływać na konflikty pomiędzy mieszkańcami i turystami.
Lekarz weterynarii Przemysław Baran z Fundacji Dzikusy Salamandry wyjaśnia, że do gabinetu codziennie trafia od 20 do 30 gołębi wymagających interwencji. Jak zaznacza, nadmierna liczebność populacji przekłada się na pogorszenie kondycji wielu ptaków, które cierpią z powodu niedożywienia i chorób. Z tego względu zdecydowano się na wdrożenie rozwiązania o charakterze systemowym i długoterminowym, zamiast działań doraźnych.
Warto również zaznaczyć, że proponowana metoda nie jest nowatorska w skali europejskiej. Programy kontroli rozmnażania gołębi były już z powodzeniem realizowane w innych dużych miastach, które także borykają się z podobnym problemem.
Co mówią badania i doświadczenia innych miast
Programy kontroli populacji gołębi poprzez hamowanie rozrodu nie są eksperymentem wyłącznie Krakowa. W Brukseli od kilku lat stosuje się karmę z substancją ograniczającą płodność, co pozwala na stopniowe zmniejszanie liczby ptaków bez większej ingerencji w ich zdrowie i zachowanie.
Podobne podejście sprawdzono w Barcelonie, gdzie przez trzy lata stosowania karmy z nicarbazyną liczebność gołębi została zredukowana o ponad połowę, przy jednoczesnym poszanowaniu dobrostanu ptaków i bez negatywnego wpływu na gatunki niedocelowe.
To pokazuje, że antykoncepcja w karmie to sprawdzona i etyczna metoda, która może stać się częścią długofalowej strategii zarządzania ptakami miejskimi. Poza podawaniem karmy, pilotaż przewiduje też monitorowanie efektów.
Podejmując działania oparte na rzetelnych danych i przejrzystych wynikach możemy zapewnić, że decyzje dotyczące dzikiej fauny w mieście będą nie tylko skuteczne, ale też społecznie akceptowalne, służąc zarówno dobru ludzi, jak i ochronie ptaków.
Źródła:
https://digitalcommons.unl.edu/icwdm_usdanwrc/993
González-Crespo C. (2024) Evaluation of 8 years of fertility control (nicarbazin) to manage urban pigeon populations. Wildlife Research 51, No Pagination Specified. https://doi.org/10.1071/WR22166
González-Crespo, C., & Lavín, S. (2022). Use of Fertility Control (Nicarbazin) in Barcelona: An Effective yet Respectful Method towards Animal Welfare for the Management of Conflictive Feral Pigeon Colonies. Animals, 12(7), 856. https://doi.org/10.3390/ani12070856
