Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłasza nabór do pilotażu technologii odsalania Odry. Celem jest znalezienie nowoczesnych, mniej energochłonnych metod oczyszczania wód kopalnianych i przetestowanie ich w warunkach przemysłowych. To kolejny krok w działaniach na rzecz poprawy stanu ekologicznego rzeki.
Nowy etap walki o czystą Odrę
Resort klimatu uruchamia nabór na pilotaż innowacyjnych technologii, które mają ograniczyć zasolenie Odry. Program realizuje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach priorytetu „Zmniejszenie uciążliwości wynikających z wydobywania kopalin”. W centrum uwagi znajdują się metody odsalania wód kopalnianych — dziś jedna z największych barier w poprawie jakości wód rzeki.
Międzyresortowy Zespół ds. Odry wskazał dwie kluczowe przeszkody: wysokie koszty budowy i eksploatacji instalacji odsalających oraz problem zagospodarowania ubocznych produktów procesu, takich jak małowartościowe mieszanki minerałów. Pilotaż ma pomóc znaleźć rozwiązania, które przełamią te bariery.
„To pierwszy krok do systemowych działań”
Podczas inauguracji naboru wiceministra klimatu i środowiska Urszula Zielińska podkreśliła znaczenie programu:
„Uruchamiamy pilotażowy program odsalania wód poprzemysłowych, które na co dzień zanieczyszczają rzekę. W ramach naboru przeznaczymy w tym roku nawet 68 mln zł na innowacyjne technologie ograniczające zasolenie – jeden z kluczowych problemów Odry. To pierwszy krok w kierunku szerokich, systemowych działań i uzupełnienie intensywnych prac prowadzonych od ponad dwóch lat przez Międzyresortowy Zespół ds. Odry”.
Jakich technologii szuka rząd?
Poszukiwane są rozwiązania, które będą mniej energochłonne niż tradycyjne metody odsalania. Obecnie proces ten wymaga ogromnych nakładów energii, co generuje wysokie koszty dla zakładów wydobywczych i zniechęca do inwestycji. Warunkiem udziału w pilotażu jest przetestowanie technologii w realnych warunkach, dlatego w projekty muszą być zaangażowane zakłady górnicze.
Z programu mogą skorzystać m.in. . uczelnie oraz państwowe instytuty badawcze, co ma poszerzyć pulę potencjalnych innowatorów.
Dlaczego zasolenie Odry to tak poważny problem?
Do Odry każdego dnia trafia około 6 tys. ton soli — tyle, ile mieści się w 120 wagonach towarowych. Normy środowiskowe dotyczące zasolenia są przekroczone na całej długości rzeki, miejscami nawet kilkukrotnie. Wysokie zasolenie sprzyja rozwojowi tzw. złotej algi, słonowodnego glonu, który w 2022 roku doprowadził do katastrofy ekologicznej i nadal stanowi zagrożenie dla ekosystemów.
Plan działań Ministerstwa Klimatu i Środowiska
Resort wskazuje cztery główne kierunki działań na rzecz poprawy stanu Odry:
- Redukcja zasolenia — realizowany jest Etap I Planu inwestycyjnego sektora górniczego, obejmujący m.in. rozwój retencji wód kopalnianych oraz pilotaż technologii odsalania. Po jego zakończeniu powstanie Etap II, zakładający inwestycje w instalacje odsalające.
- Monitoring automatyczny — do 2026 roku na Odrze ma działać 10 sond pomiarowych; dwie już funkcjonują. Docelowo powstanie ogólnopolski system ostrzegawczy.
- Wzmocnienie odporności ekosystemów — zwiększenie finansowania lokalnych projektów środowiskowych w ramach programu FEnIKS.
- Ochrona Międzyodrza — przygotowywany jest długoterminowy program ochrony tego cennego obszaru.
Źródło: MKiŚ
