Dęby potrafią aktywnie bronić się przed gąsienicami: po sezonie intensywnego żerowania opóźniają rozwój liści, skutecznie ograniczając szkody wyrządzane przez owady. Takie wnioski płyną z badań międzynarodowego zespołu naukowców, w którym uczestniczył prof. Freerk Molleman z Wydziału Biologii UAM. Analizy oparte na danych satelitarnych Sentinel‑1 pokazują, że drzewa elastycznie reagują nie tylko na warunki pogodowe, lecz także na presję biologiczną.
– Wiosną drzewa ponownie obrastają w liście. Zjawisko to nazywamy pączkowaniem – wyjaśnia prof. Freerk Molleman. Jak dodaje, poszczególne gatunki różnią się tempem rozwoju liści, a wiele gąsienic – larw ciem i motyli – musi idealnie zsynchronizować swój cykl życia z tym momentem. Świeże, miękkie liście są dla nich kluczowym źródłem pożywienia.
To właśnie ta zależność stała się punktem wyjścia do rozmów prowadzonych podczas 6‑miesięcznej wizyty dra Soumena Mallicka z Uniwersytetu w Würzburgu na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Badacze zastanawiali się, czy drzewa mogą manipulować terminem pączkowania, aby unikać presji ze strony owadów.
Satelity w służbie ekologii
Aby odpowiedzieć na to pytanie, zespół naukowców z Polski, Niemiec i Francji wykorzystał dane z satelity Sentinel‑1. Monitorowano obszar o powierzchni 2400 km² w północnej Bawarii, analizując łącznie 137 500 obserwacji z lat 2017–2021. Rozdzielczość 10 × 10 metrów pozwoliła śledzić zmiany na poziomie pojedynczych koron drzew.
Rok 2019 był kluczowy – w regionie masowo pojawiła się brudnica nieparek. – Czujniki radarowe zarejestrowały dokładnie, które drzewa zostały całkowicie ogołocone i jak zareagowały w kolejnym roku – podkreśla prof. Jörg Müller z Uniwersytetu w Würzburgu.
Wyniki są jednoznaczne: po intensywnym żerowaniu drzewa opóźniały rozwój liści w następnym sezonie, co realnie zmniejszało szkody wyrządzane przez gąsienice.
Elastyczne strategie przetrwania
Badania naukowców pokazują, że drzewa nie tylko biernie reagują na pogodę, ustalając czas rozwoju liści, ale także elastycznie reagują na zagrożenia biologiczne.
– To odkrycie fundamentalnie zmienia naszą dotychczasową wiedzę na temat początku wiosny w lesie – zaznacza dr Soumen Mallick.
Publikacja
Pełny artykuł dostępny jest pod adresem: https://www.nature.com/articles/s41559-026-03071-9
Źródło informacji: UAM
