Owoce z ogrodu są kwintesencją lata, jednak znalezione w nich larwy, powszechnie nazywane robakami, potrafią skutecznie zepsuć przyjemność z jedzenia soczystych czereśni, czy jabłek. Istnieją jednak ekologiczne sposoby na pozbycie się szkodników z naszych upraw, bez konieczności używania agresywnych pestycydów. Poznając cechy charakterystyczne poszczególnych gatunków owadów i ich cykl życiowy, możemy skutecznie ochronić drzewa i krzewy przed inwazją larw w kolejnym letnim sezonie.
„Śliwki robaczywki” to nie konieczność! Jednak nie da się ukryć, że niektóre drzewa i krzewy są bardziej podatne na ataki owadów, które wybierają ich owoce na miejsce składania jaj. Do najczęściej wybieranych roślin należą: wiśnie, czereśnie, jabłonie, śliwy oraz rośliny jagodowe. Wyspecjalizowane gatunki owadów upodobały sobie konkretny rodzaj miąższu i skórki, podporządkowując pod to cały cykl życiowy i budowę ciała.
Dlaczego w owocach są robaki?
Dla wielu gatunków owadów drzewa i krzewy owocowe są niezbędnym elementem przeżycia, stanowiąc nie tylko pokarm, ale i miejsce rozwoju larw. W Polsce za obecność białych, kremowych lub różowawych larw odpowiada kilka wyspecjalizowanych grup: muchówki, chrząszcze, błonkówki oraz motyle.
Nasionnica trześniówka – wróg słodkich czereśni
Muchówka nasionnica trześniówka jest najgroźniejszym szkodnikiem drzew pestkowych, w szczególności czereśni i wiśni. Dorosłe osobniki charakteryzują się żółtą tarczą oraz ciemnymi poprzecznymi paskami na skrzydłach. Samice składają pojedyncze jaja pod skórkę owoców. Wylęgająca się larwa żeruje wokół pestki czereśni, wywołując mięknięcie i ciemnienie miąższu. Po osiągnięciu dojrzałości opuszcza owoc, opada na ziemię i zakopuje się glebie, gdzie przepoczwarza się i zimuje.
Kistnik malinowiec – mały lokator malin
W uprawach roślin jagodowych, zwłaszcza malin i jeżyn, kluczowym szkodnikiem jest kistnik malinowiec. Jest to niewielki chrząszcz pokryty gęstymi żółtymi włoskami. Spustoszenie wywołuje jeszcze zanim pojawią się kwiaty – dorosłe osobniki żywią się młodymi liśćmi, powodując osłabienie krzewu. Samice składają jaja wewnątrz pąków kwiatowych lub na rozwijających się zawiązkach owoców. Larwy są brudnokremowe z ciemnymi tarczkami i żywią się dnem kwiatowym i rozwijającymi się malinami.
Owocówka jabłkóweczka i śliwkóweczka – robaki jabłek i śliwek
Robaki najczęściej atakujące jabłonie i śliwy, należą do motyli z rodziny zwójkowatych. Ich larwy, początkowo białawe z ciemną puszką głowową, w miarę wzrostu przybierają charakterystyczną różowawą barwę. Drążą one głębokie korytarze w miąższu, kierując się ku komorze nasiennej, a na zewnątrz owocu usuwają ciemne, ziarniste odchody.
Cykl życiowy kluczem do pozbycia się larw
Zrozumienie schematu cyklu życiowego owadów jest niezwykle pomocne w usunięciu szkodników z naszego ogrodu czy sadu. Wszystkie przedstawione gatunki przechodzą przeobrażenie zupełne. Ich cykl składa się z następujących stadiów rozwojowych: jajo -> larwa -> poczwarka -> imago/osobnik dorosły.
Każdy z nich jednak ma specyficzne preferencje co do miejsc zimowania oraz terminu aktywności. Te informacje są kluczem do skutecznego pozbycia się szkodników i cieszenia się owocami bez robaków. Większość z najpopularniejszych muchówek, błonkówek i chrząszczy zimuje w postaci poczwarki w glebie pod drzewami lub krzewami. Natomiast motyle ukrywają się w szczelinach kory drzew jako gąsienice.
Przerwanie fazy zimowania jest jednym ze sposobów na pokonanie tych uporczywych szkodników. Późną jesienią lub wczesną wiosną należy dokładnie przekopać glebę pod koronami drzew i krzewów. To wydobywa zimujące robaki (nasionnicy, owocnic, kistnika) na powierzchnię, gdzie giną od mrozu lub są zjadane przez ptaki. Innym sposobem jest ułożenie gęstej, ciemnej agrowłókniny lub folii pod drzewami w maju (przed wylotem muchówek), co uniemożliwia dorosłym owadom, wydostanie się z ziemi do korony drzewa. Ponadto rozłożenie jej ponownie pod koniec czerwca blokuje spadającym z drzew larwom możliwość zakopania się w ziemi na zimę.
Robaki w owocach vs ekologiczne opryski
Nieinwazyjne metody zaburzające cykl życiowy owadów to jedynie jeden ze sposobów na ekologiczne pozbycie się robaków w owocach. Stosowanie naturalnych oprysków jest równie skuteczne i bezpieczne dla cennych zapylaczy oraz innych roślin w ogrodzie.
Domowe metody sprawdzają się świetnie jako metoda profilaktyczna i interwencyjna. W sadownictwie stosuje się np. napary z wrotyczu pospolitego, którym spryskuje się pąki malin i jeżyn. Aby odstraszyć owocówki jabłkóweczki sprawdza się napar z bylicy piołunu oraz chrzanu pospolitego. Zapobiegawczy oprysk zaleca się wykonać pod koniec maja. Natomiast chcąc pozbyć się gąsienic żerujących na liściach, poleca się stosowanie odwaru z łodyg i liści pomidora, a żeby wzmocnić odporność roślin używanie gnojówki z pokrzywy.
Rewolucyjnym sposobem na walkę z owadami zimującymi w glebie jest stosowanie nawozu doglebowego. Zawiera on zarodniki entomopatogenicznych grzybów z rodzajów Beauveria oraz Metarhizium anisopliae, a także bakterie ryzosferowe i grzyby mikoryzowe Glomus. Roztworem podlewa się glebę koronami drzew. Grzyby zawarte w nawozie aktywnie infekują, przerastają i uśmiercają zimujące w ziemi poczwarki, drastycznie zmniejszając populację wyjściową szkodników wiosną.
Niezwykle ważnym zabiegiem sanitarnym jest regularne wycinanie i usuwanie porażonych pędów oraz liści, dzięki temu możemy pozbyć się szkodników zanim zainfekują całą roślinę. Pamiętajmy jednak, że ze względów prawnych chorych części roślin nie wolno palić na działce – zamiast tego należy je głęboko zakopać (na przynajmniej głębokość 0,5m) lub oddać do gminnego punktu PSZOK
Czy można jeść owoce z robakami?
W przypadku zbioru lub zakupu owoców pochodzących z upraw niestosujących chemicznych środków ochrony roślin obecność larw nasionnicy trześniówki czy kistnika malinowca może być znaczna. Na szczęście większość z nich nie jest w stanie przeżyć w niskim pH soków żołądkowych człowieka po zjedzeniu. Ogólnie spożycie owoców z robakami jest nieszkodliwe. Należy jednak zwrócić uwagę na ryzyko zdrowotne o charakterze wtórnym np. reakcje alergiczne.
Istnieją skuteczne i proste metody pozbycia się robaków z owoców. Najlepszym sposobem jest zanurzenie ich w cieczy, co wywołuje u nich mechanizm ucieczki pod wpływem braku tlenu. Dodatek soli lub octu zwiększy skuteczność tej metody.
Występowanie larw w owocach jest naturalnym elementem ich cyklu życiowego. Istnieje jednak wiele ekologicznych sposobów na pozbycie się uporczywych szkodników ze zbiorów.
Źródła:
