W polskich lasach rozpoczęło się grzybobranie. Jednak znaczna część okazów jest robaczywych. Niekiedy z całego kosza zostaje kilka grzybów. Ogromne znaczenie ma pogoda. Dlaczego grzyby są robaczywe? Kiedy najlepiej iść na grzybobranie? Jak unikać robaczywych grzybów?
Dlaczego grzyby są robaczywe?
Robaczywienie grzybów leśnych jest efektem działalności owadów, które składają jaja w młodych owocnikach. Z jaj wylęgają się larwy, które w czasie żerowania powodują powstawanie charakterystycznych tuneli i uszkodzeń.
Wyższa temperatura i cieplejsze noce stwarzają idealne warunki dla tych organizmów. Chłodniejsze dni jednak spowalniają wzrost owocników, ale są niekorzystne dla larw. Grzybiarze zauważają, że ilość robaczywych grzybów spada silnie po pierwszych przymrozkach.
– Owady mają różne cykle rozwoju, wiele zależy także od pogody, temperatury, wilgotności. Grzyby są wrażliwe na warunki atmosferyczne, nie są dla nich korzystne wysokie temperatury, potrzebna jest wilgotność — wyjaśnia w rozmowie dla strefaagro.pl dr hab. Izabela Kałucka, mykolog z Uniwersytetu Łódzkiego.
Jakie gatunki owadów żyją w grzybach?
Owady najczęściej żerują w borowikach, podgrzybkach czy maślakach. Są to głównie larwy muchówek (Diptera), najczęściej z rodzin grzybiarkowatych (Mycetophilidae), ziemiórkowatych (Sciaridae) oraz zadrowatych (Phoridae).
Kolejną grupą są larwy chrząszczy z rodziny sprężykowatych (Elateridae), tzw. drutowce.Głównie drążą tunele w trzonach borowików.
W grzybach żerują także roztocza (Acari) czy skoczogonki (Collembola), np. błękitny czworoząb bielański, który preferuje purchawki.
Niektóre gatunki grzybów, np. pieprznika jadalnego, owady unikają. Z kolei inne, jak np. muchomory są atakowane bardzo szybko.
To, czy grzyb będzie robaczywy, nie zależy tylko od pogody, lecz również od gatunku owada i grzyba.
Zapach grzybów (alkohole, ketony, terpeny) przyciągają samice owadów. U grzybówek zauważono, że są bardziej pobudzone do składania jaj przy mieszance tych lotnych związków. Młode owocniki mogą być zaatakowane nawet w ciągu kilku godzin.
Kiedy najlepiej zbierać grzyby? Grzybobranie latem vs. jesienią
Ciepłe i wilgotne lato sprzyja rozwojowi owadów, które masowo składają jaja w grzybach. W cieplejsze dni można uzbierać pełne kosze borowików zwyczajnych, jednak większość okazów może okazać się robaczywa. Wysoka temperatura przyspiesza cykl rozwojowy larw, przez co nawet młode okazy mogą być już zainfekowane.
Jesienią jest znacznie mniej robaczywych grzybów. W chłodniejsze dni, szczególnie po pierwszych przymrozkach, spada liczebność owadów. Co prawda, nie ma wtedy takiego wysypu grzybów jak latem, jednak są większe szanse na znalezienie zdrowych, dorodnych okazów. Niższa temperatura oznacza wolniejszy wzrost owocników, ale również mniejszą konkurencję ze strony owadów.
Co zrobić z robaczywymi grzybami?
Główny Inspektorat Sanitarny, podkreśla, że robaczywe grzyby mogą zawierać szkodliwe dla zdrowia substancje, a ponadto larwy muchówek pozostawiają po sobie także odchody.
Grzyby z widocznymi śladami żerowania owadów powinny zostać w lesie. Co więcej, larwy mogą przenosić się na zebrane, zdrowe okazy. Jeśli grzyb nie jest mocno robaczywy, wystarczy wyciąć uszkodzone fragmenty. Przy silnym ataku lepiej wyrzucić okaz. Warto wiedzieć, że robaczywe grzyby powinny trafić do pojemnika na bioodpady.
Mykolodzy uspokajają, że spożycie grzybów z niewielką ilością larw nie jest groźne dla zdrowia człowieka, jednak obniża walory smakowe i estetyczne. Aby ograniczyć ryzyko zebrania robaczywych okazów, warto zbierać raczej młode okazy czy unikać miejsc nasłonecznionych i wilgotnych, gdzie samice owadów składają najwięcej jaj. Ponadto warto mieć przy sobie w lesie nożyk i oceniać od razu okazy.
