Wilki jako duże drapieżniki mogą wzbudzać niepokój nawet u doświadczonych biologów. Temat zbliżania się tych psowatych do zabudowań staje się coraz bardziej powszechny oraz powoduje negatywną sławę dla tych już znienawidzonych zwierząt. Postawmy się w wilczej skórze i postarajmy się zrozumieć powody tego zjawiska, aby potrafić mądrze reagować dla własnego i wilczego bezpieczeństwa.
Na pytanie dlaczego wilki zbliżają się do zabudowań, odpowiedziała grupa badaczy w ramach projektu LIFE WILD WOLF. Wraz ze współpracą z LCIE (Large Carnivore Initiative for Europe) przeanalizowali 20 przypadków bliskich spotkań wilków z ludźmi, które miały miejsce w Europie. Celem raportu jest szerzenie wiedzy, aby ograniczyć strach publiczny oraz podejmować odpowiedzialne działania w takich sytuacjach.
Uwaga wilki! Wyniki raportu
Analiza przypadków bliskich spotkań wilków z człowiekiem została przeprowadzona w ośmiu krajach biorących udział w projekcie: Chorwacji, Czechach, Niemczech, Grecji, Włoch, Portugalii, Słowenii oraz Szwecji w latach 2012-2022.
Naukowcy zwracają uwagę, że przez zmieniający się krajobraz pod wpływem człowieka oraz powiększającą się populację wilków w Europie, nieuniknione jest krzyżowanie dróg z tymi drapieżnikami. Dzięki niezwykłej plastyczności tego gatunku oraz ciągłego stykania się ze stresującym bodźcem, jakim jest obecność człowieka, wilki mogą wykazywać przyzwyczajenie do życia obok nas.
Psowate, które powtarzalnie podchodzą do ludzi na krótką odległość (mniejszą niż 30 metrów) zostały sklasyfikowane jako zuchwałe, czy odważne. Wilki pozwalające na częsty bliski kontakt z człowiekiem, bez gwałtownego oddalania się (co jest reakcją naturalną), może wiązać się z silnym przyzwyczajeniem drapieżnika.
Dlaczego wilki przejawiają takiego rodzaju zachowania? Przyzwyczajenie do ludzi zazwyczaj wiąże się z pozytywnym uwarunkowaniem. Oznacza to, że zwierzę zaczyna kojarzyć obecność człowieka z obecnością nagrody – w tym wypadku najczęściej jedzenia lub schronienia. Dokarmiając dzikie zwierzęta stwarzamy większą szkodę, niż pożytek dla obu stron.
Wykazano również, że 87% przypadków wilków wykazujących zachowania zuchwałe to osobniki młode (głównie roczne, a nawet szczenięta), które naturalnie są odważniejsze i mniej ostrożne od osobników dorosłych. Ciekawskie wilczki, zwabione łatwo dostępnym pokarmem np. resztkami kuchennymi chętnie wracały w pobliże zabudowań. W dwóch przypadkach wilki były chore lub w złym stanie fizycznym, przez co mogły mieć osłabione zdolności łowieckie.
Połowa zgłoszonych przypadków miała związek z żywnością, czy nawet bezpośrednim karmieniem przez ludzi. Łatwość pozyskania pokarmu, niestety skutecznie zmniejsza ostrożność wilków oraz jest kluczowa do przyzwyczajania się do obecności człowieka. Co więcej, dwa przypadki wilków przyzwyczajonych do ludzi dotyczyły osobników przebywających w niewoli przed spotkaniem.
Według naukowców obecność psów była również czynnikiem przyciągającym wilki oraz elementem, przez który traciły ostrożność. Niestety ingerencja między gatunkami prawie w każdym wypadku kończyła się śmiercią lub poważnym okaleczeniem psa.
Jak rozwiązać problem stworzony przez ludzi?
Wizyty wilków w okolicy zabudowań stała się codziennością również w Polsce. Wraz z rosnącą populacją tego gatunku oraz wciąż rozbudowującą się infrastrukturą miejską nieuniknione są takie spotkania. Pamiętajmy, że to my zabieramy kawałki lasów oraz fragmentujemy dom dzikich zwierząt drogami. W jaki sposób zapobiec powstawaniu zuchwałych wilków?
Najważniejsza jest reakcja oraz interwencja wykwalifikowanych służb jeśli zauważymy zachowania świadczące o utracie naturalnych reakcji na obecność człowieka. Powtarzalne oraz bliskie spotkania z wilkami mogą świadczyć o chorobie lub oswojeniu.
Starajmy się unikać atraktantów takich jak: łatwo dostępna żywność. Nie zostawiajmy resztek jedzenia, karmy dla zwierząt oraz śmieci na widoku. Zabezpieczmy również swoje psy na tyle, w jakim stopniu jest to możliwe.
Klucz może tkwić w obustronnym szacunku i zachowaniu dystansu. Czując respekt, ograniczymy próby „udomowienia” dzikich zwierząt, co pozwoli zostać przyrodzie dziką i tajemniczą.
Naukowcy podkreślają konieczność szybkiej i odpowiedzialnej reakcji, aby zapobiec niepotrzebnemu strachowi oraz propagować pokojowe zachowania.
Zuchwały wilk – jak reagować
Czy pomimo odpowiedniego zabezpieczenia śmietników, swojego czworonoga, czy inwentarza wilk regularnie powraca w miejsce twojego zamieszkania? Dodatkowo jeśli drapieżnik zbliża się bliżej niż 30 m (nie dotyczy osób w pojazdach) oraz nie okazuje strachu, konieczna jest interwencja specjalistów. Pierwszym krokiem jest konsultacja z Urzędem Gminy oraz Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska.
Przed drastyczną decyzją o odstrzale wilka, który niepokoi mieszkańców najlepszym rozwiązaniem, jest jego przepłoszenie. Na przeprowadzenie tego typu akcji potrzebne jest specjalne zezwolenie oraz chętni do współpracy myśliwi. Odstraszanie może zostać przeprowadzone z użyciem sygnałów dźwiękowych, kul gumowych lub pocisków wywołujących krótkotrwały ból. Nie należy jednak podejmować działań na własną rękę. Konieczne jest uzyskanie zezwoleń oraz konsultacja ze specjalistami.
Przejawy agresji u wilków w stosunku do człowieka są zjawiskiem rzadkim, a poczucie niebezpieczeństwa spowodowane obecnością dzikich zwierząt jest kwestią subiektywną. Brak reakcji natychmiastowej ucieczki z ich strony nie jest aktem agresji, czy złych zamiarów. Drapieżniki te często są po prostu ciekawskie lub potrzebują dłuższej chwili, by rozpoznać człowieka w dzień, gdy ich wzrok doskonale funkcjonuje w nocy. Szerzenie lęku społecznego nie jest rozwiązaniem problemu, a jego potęgowaniem. Poznajmy bliżej te niesamowite zwierzęta i nauczmy się żyć z wilkiem za płotem.
Źródła:
