Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska to groźna choroba przenoszona głównie przez kleszcze z rodzaju Hyalomma. W Hiszpanii w tym roku potwierdzono trzy przypadki zakażenia, co budzi niepokój wśród Europejczyków. Czy gorączka krwotoczna krymsko-kongijska może pojawić się w Polsce? W jaki sposób zagraża człowiekowi?
Wirus CCHF (z ang. Crimean–Congo hemorrhagic fever) jest na priorytetowej liście chorób Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), czyli jest jednym z najgroźniejszych patogenów na świecie. Zmiany klimatu sprawiają, że zasięg występowania kleszczy z rodzaju Hyalomma niebezpiecznie przesuwa się na północ, do Europy.
Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska – co to za choroba?
Wirus CCHF należy do rodziny Nairoviridae. Wyróżnia się ogromną różnorodnością genetyczną – naukowcy zidentyfikowali aż siedem typów wirusa, rozproszonych po Afryce, Azji, a w ostatnich tygodniach także po Europie. Utrudnia to badaczom pracę nad skuteczną szczepionką.
Przebieg gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej jest gwałtowny, a śmiertelność sięga aż 40 – 50%. Po okresie inkubacji, trwającym 3–9 dni, pojawia się faza przedkrwotoczna z nagłą gorączką, bólami mięśni, sztywnością karku i nadwrażliwością na światło. Ponadto pacjenci często skarżą się na nudności, ból brzucha czy zmiany nastroju.
Po czterech dniach choroba wchodzi w fazę krwotoczną. Pojawiają się zmiany skórne, dochodzi do krwawień z nosa, a w skrajnych przypadkach nawet do krwotoków wewnętrznych. W najcięższych przypadkach następuje niewydolność wątroby, nerek i płuc, co zwykle prowadzi do śmierci.
Obecnie nie istnieje żadna zatwierdzona przez WHO terapia przeciwwirusowa. Leczenie ogranicza się głównie do opieki wspomagającej. Grupy najwyższego ryzyka to przede wszystkim rolnicy, pracownicy rzeźni oraz personel medyczny narażony na kontakt z płynami ustrojowymi chorych.
Kleszcze Hyalomma – niebezpieczne pajęczaki z egzotycznych krajów
Głównym wektorem wirusa gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej są kleszcze z rodzaju Hyalomma. Pajęczaki są większe i aktywniej poszukują żywiciela niż europejskie gatunki.
Do zarażenia wirusem CCHF u ludzi najczęściej dochodzi w wyniku ukąszenia kleszcza z rodzaju Hyalomma, ale również może być przenoszony poprzez bezpośredni kontakt z krwią zainfekowanych zwierząt gospodarskich (np. bydło, owce, kozy).
Dla zwierząt infekcja jest zazwyczaj bezobjawowa, co znacznie utrudnia monitoring zasięgu wirusa. Rozprzestrzenianiu się CCHF sprzyjają również migracje ptaków, które przenoszą zakażone kleszcze na ogromne odległości.
Wirus CCHF – gdzie występuje?
Pierwotnie gorączka krwotoczna krymsko-kongijska występuje w Azji Środkowej, Afryce, na Bliskim Wschodzie oraz Subkontynencie Indyjskim i w Chinach. W tych regionach jest szczególnym zagrożeniem.
W ciągu ostatnich kilkunastu lat regularnie zdarzały się przypadki zakażeń wirusem CCHF w Europie Zachodniej. W 2016 roku potwierdzono pierwszy przypadek w Hiszpanii, z kolei w 2024 roku w Portugalii była pierwsza ofiara śmiertelna. Pojedyncze, zakażone osoby, były także w Macedonii Północnej i Grecji. Regularnie przypadki pojawiają się też w Turcji, głównie w okolicach wybrzeża Morza Czarnego. W 2026 roku Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) potwierdziło już trzy przypadki tej choroby w hiszpańskiej Kastylii-la Manchy, a jedna osoba zmarła. Na razie nie stwierdzono, czy do zakażeń doszło na terenie kraju, czy te osoby zaraziły się w podróży.
Czy wirus CCHF może dotrzeć do Polski?
Eksperci zalecają czujność. Pojedyncze kleszcze z rodzaju Hyalomma były już notowane na terenie Polski, ale dotychczas nie stwierdzono w nich obecności wirusa CCHF. Ryzyko zakażenia w Polsce jest obecnie znikome, jednak zmiany klimatu mogą w przyszłości stworzyć warunki sprzyjające osiedleniu się tych pajęczaków w naszym kraju.
W Polsce potwierdzono, że kleszcze z rodzaju Hyalomma przenoszą inne groźne patogeny: bakterie Rickettsia aeschlimannii.
Czy Polacy podróżujący do Hiszpanii są zagrożeni?
Hiszpania to popularny kierunek wakacyjny dla Polaków. Sama podróż do tego kraju nie oznacza ryzyka zakażenia. Jednak należy zachować ostrożność – Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób określa krymsko-kongijska gorączke krwotoczną jako „wschodzące zagrożenea” dla kontynentu.
Należy zachować ostrożność i szybko reagować w przypadku ukąszenia przez kleszcza. Warto także unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami i zachować ostrożność w przypadku kontaktu z osobą, u której podejrzewa się zakażenie.
Źródło:
- Polska Agencja Prasowa
