Pierwszy w Polsce dzioborożec białogardły w ZOO Wrocław

Wyklucie się dzioborożca białogardłego to ogromny sukces hodowlany, którym może pochwalić się ZOO Wrocław – w pawilonie dzioborożców powitało niezwykłego mieszkańca. – To absolutny przełom: pierwszy w historii naszego ogrodu oraz pierwszy w polskich ogrodach zoologicznych udany lęg tego rzadkiego i niezwykle trudnego w hodowli gatunku. Jest to jeden z trzech udanych lęgów w ostatnim czasie w Europie, co tym bardziej podkreśla rangę tego wydarzenia na mapie europejskich ogrodów zoologicznych – donosi.

Cierpliwość, która w końcu przyniosła efekt

Dzioborożce białogardłe są obecne we wrocławskim ZOO od 1986 roku, kiedy to przyjechały do nas pierwsze ptaki tego gatunku. Była wśród nich para – samiec Adam i samica Ewa, która wiele lat mieszkała w naszym ogrodzie. Niestety, mimo starań nie udało się wówczas odchować potomstwa. Przełom nadszedł dopiero teraz, dzięki determinacji naszych opiekunów i ekspertów.

Samica Kora mieszka we Wrocławiu od 2011 roku. Przez lata łączono ją z trzema innymi samcami, jednak bezskutecznie. Co więcej, w pewnym momencie planowano jej wyjazd do Izraela. Dzięki staraniom ZOO Wrocław oraz decyzji koordynatora programu hodowlanego postanowiono jednak nie rezygnować z hodowli tego zagrożonego gatunku. Kluczowy moment nastąpił w październiku zeszłego roku, kiedy do Wrocławia sprowadzono dla samicy nowego samca z Zoo Schmiding w Austrii. Ptaki początkowo obserwowały się przez siatkę przez kilka miesięcy, ale praktycznie od razu przypadły sobie do gustu. Po połączeniu bardzo szybko przystąpiły do lęgów co niezwykle ucieszyło opiekunów. 

– Dobrze dobrana para to najważniejszy klucz do sukcesu w hodowli tych wymagających ptaków – podkreśla Robert Strasenburg – kierownik Sekcji Ptaków w ZOO Wrocław. 

„Zamurowana” tajemnica i wyjątkowe rodzicielstwo

Samica zamurowała się w skrzynce lęgowej w lipcu. U tego gatunku proces lęgowy przebiega w niezwykły sposób: samica wchodzi do dziupli i za pomocą resztek owoców, gliny oraz własnych odchodów zamurowuje się od środka, pozostawiając jedynie małą szczelinę, przez którą samiec podaje pokarm. 

– W naturze stanowi to zabezpieczenie przed drapieżnikami. Jest to również okres wzmożonej czujności u samca, który pilnie strzeże partnerki, stając się w tym okresie bardziej nerwowy i terytorialny – wyjaśnia Robert Strasenburg. 

Młode wykluło się na początku sierpnia, spędzając w budce trzy miesiące wraz z matką. Dopiero po upływie tego czasu opuściło dziuplę i od dwóch tygodni przebywa w wolierze wraz z rodzicami. 

– Co niezwykle istotne, samiec wzorowo opiekuje się młodym i aktywnie je dokarmia (co nie jest regułą, ponieważ samce często bywają agresywne w stosunku do swojej partnerki oraz potomstwa), tworząc z Korą silnie związaną, zgraną parę. Młody osobnik ma się świetnie, a jego rozwój przebiega wzorcowo. Przy odrobinie szczęścia i cierpliwości, zaglądając przez specjalne okienka do pawilonu, można go już obserwować – dodaje Robert Strasenburg. 

Poziom europejski

ZOO Wrocław zostało włączone do Komitetu koordynującego Europejski Program Hodowlany (EEP) dzioborożców białogardłych. To ogromne wyróżnienie i dowód uznania. Teraz specjaliści ZOO Wrocław biorą udział w kluczowych decyzjach dotyczących doboru genetycznego par i koordynacji ochrony gatunku na skalę Europy. 

Dieta pod specjalnym nadzorem 

ZOO Wrocław informuje, że hodowlana dieta dzioborożców to prawdziwe wyzwanie. Ptaki te są wyjątkowo wrażliwe na nadmiar żelaza, dlatego ich jadłospis musi być perfekcyjnie zbilansowany. Podstawę stanowią owoce egzotyczne i sezonowe (m.in. papaja, melony, mango, borówki, winogrona, wiśnie czy figi) oraz specjalistyczny granulat. W okresie lęgowym dieta jest starannie wzbogacana o białko zwierzęce – m.in. świerszcze i szarańczę – co stanowi dla ptaków naturalny impuls do reprodukcji.

Zagrożone w naturze 

Dzioborożce to fascynujące, długowieczne ptaki (żyją nawet do 40 lat!). Należą do ptaków Starego Świata – pochodzą z Afryki oraz Azji (w Ameryce ich odpowiednikiem, choć niespokrewnionym, są tukany). W naturze dzioborożce białogardłe zamieszkują wilgotne lasy Indonezji oraz Półwyspu Malajskiego. Niestety, są gatunkiem zagrożonym wyginięciem o stale malejącej populacji.

Główne zagrożenia dla dzioborożców to kłusownictwo i nielegalny handel. Ich okazałe dzioby oraz charakterystyczne narośla są masowo wykorzystywane w tradycyjnej medycynie chińskiej. Osobniki bywają także odławiane z natury do prywatnych kolekcji. Wyzwanie dla tego gatunku stanowi również utrata naturalnych siedlisk. Gwałtowna wycinka lasów w Azji Południowo-Wschodniej pozbawia je miejsc lęgowych.

Tym większe znaczenie mają ogrody zoologiczne i sukcesy hodowlane – budowanie stabilnej populacji rezerwowej w warunkach hodowlanych to dziś często jedyna deska ratunku dla przetrwania tego wspaniałego gatunku.

Pomoc w naturze – wsparcie dla dzioborożca palawańskiego

Działania wrocławskiego ogrodu nie kończą się jednak na granicach zoo. Fundacja ZOO Wrocław – DODO prowadzi dedykowany program ochrony dla dzioborożca palawańskiego (zagrożonego wyginięciem endemitu z Filipin). We współpracy z lokalną Katala Foundation wspierane są patrole antykłusownicze, monitoring gniazd oraz instalacja budek lęgowych na wyspie Palawan. Co ciekawe, tego rzadkiego ptaka również można podziwiać na żywo we wrocławskiej Ptaszarni wraz z ich tegorocznym przychówkiem. 

Różnorodność dzioborożców we Wrocławiu

Odwiedzając ZOO Wrocław, warto pamiętać, że nowy przychówek to niejedyna niespodzianka dla miłośników przyrody. Oprócz malucha i rodziców dzioborożca białogardłego oraz wspomnianego dzioborożca palawańskiego, na odwiedzających czekają także majestatyczne dzioborożce kafryjskie, które spotkać można tuż obok pawilonu dzioborożców. W naszym ogrodzie można spotkać również dzioborożce maskowe i białodziobe w pawilonie Ptaszarni oraz toko nosate, które mieszkają w strefie Kongo w Afrykarium To doskonała okazja, by z bliska porównać te niezwykłe gatunki i zobaczyć, jak różnorodne potrafią być ptaki z tej rodziny.

Źródło: ZOO Wrocław