W polskich miastach pojawił się niewielki, lecz groźny gatunek. Obrzeżek gołębień (Argas reflexus), czyli ptasi kleszcz, coraz częściej wchodzi do domów, a także do mieszkań w blokach. Naturalnym środowiskiem tego gatunku są miejsca gniazdowania ptaków, przede wszystkim gołębi. Jak wygląda obrzeżek gołębień? Czy przenosi choroby? Dlaczego problem ptasich kleszczy narasta właśnie teraz?
Ptasi kleszcz – co to za gatunek?
Obrzeżek gołębień (Argas reflexus), zwany inaczej ptasim kleszczem, to pasożyt należący do grupy kleszczy miękkich.
Obrzeżek gołębień, w przeciwieństwie do innych kleszczy, nie żyje w trawie i zaroślach. Naturalnym środowiskiem tego gatunku są miejsca gniazdowania ptaków, głównie gołębi.
Obrzeżki są coraz częściej spotykane w polskich miastach. Powodem jest m.in. rosnąca populacja ptaków. Gołębie masowo zakładają gniazda na balkonach, parapetach czy pod dachami. Gdy ptaki przez dłuższy czas przebywają w jednym miejscu, kleszcze te mają idealne warunki do rozmnażania. Problem narasta w momencie, gdy gniazda są opuszczane lub usuwane (np. podczas prac remontowych). Kleszcze zaczynają wędrować i szukać alternatywnych siedlisk. Co ciekawe, potrafią przeżyć kilka lat bez dostępu do krwi.
Jak wyglądają i gdzie występują ptasie kleszcze?
Obrzeżek gołębi to niewielki gatunek kleszcza, osiągający od 4 do 9 mm długości. Posiada szary lub szarobrązowy kolor, dzięki czemu potrafi doskonale kamuflować się w szczelinach gołębich gniazd, pod dachówkami czy w szparach poddaszy domów.
Obrzeżek gołębi, po wejściu do domu czy mieszkania, zwykle kryje się pod parapetem, w szparach w podłodze, a nawet pod meblami. Co istotne, ptasi kleszcz prowadzi nocny tryb życia, dlatego wiele osób budzi się rano ze śladami po ukłuciach, nie widząc żadnego owada.
Ptasi kleszcz – niewidzialne zagrożenie. Jakie choroby przenosi?
Ptasie kleszcze prowadzą nocny tryb życia. To właśnie wtedy, gdy większość osób śpi, wychodzą na żer. Ukłucie obrzeżka jest wyjątkowo dokuczliwe – reakcja skórna pojawia się z opóźnieniem, często dopiero po kilku godzinach lub nawet dniach. Zaczyna się od niewielkiego zaczerwienienia, następnie występuje silny świąd oraz obrzęk, zdarzają się także pęcherze. U niektórych osób może pojawić się gorączka, osłabienie czy ból głowy. W ślinie obrzeżka znajdują liczne alergeny powodujące np. przyspieszoną akcję serca, duszności i zapalenie spojówek. W skrajnych przypadkach opisywano reakcje alergiczne wymagające interwencji lekarskiej.
Obrzeżki mogą przenosić choroby różne choroby, takie jak borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu czy ptasią salmonellę. Kleszcze te są szczególnie niebezpieczne dla dzieci, osób starszych, a także dla ludzi z obniżoną odpornością oraz chorujących na atopowe zapalenie skóry.
Jak chronić się przed obrzeżkiem gołębim?
Ptasi kleszcz jest bardzo trudny do zwalczania. Podstawowym środkiem zapobiegawczym jest unikanie kontaktu z ptakami oraz z ich gniazdami i odchodami. Warto także zadbać o odpowiednie zabezpieczenie domów i mieszkań przy użyciu plastikowych bądź z silikonowymi nakładkami kolców na ptaki czy siatek. Do odgonienia gołębi można użyć także dźwiękowe i ultradźwiękowe odstraszacze. Ważne jest także zadbanie, aby w elewacji budynku oraz we framugach okien nie było żadnych szczelin.
Zwalczasnie ptasich kleszczy w miastach – antykoncepcja dla gołębi w Krakowie
W Krakowie rusza pilotażowy program antykoncepcji dla gołębi. W wybranych punktach miasta staną specjalne karmniki. Do codziennej porcji ziaren kukurydzy zostanie dodany środek antykoncepcyjny, który ma ograniczyć rozmnażanie się ptaków. Należy pamiętać, że nawet dokarmianie gołębi na ulicy stanowi zagrożenie – larwy bądź dorosłe postacie obrzeżka gołębnia mogą przenieść się na człowieka.
Już w 2017 r. w Kaliszu spółdzielnia mieszkaniowa musiała dezynfektować cały blok, ponieważ ptasie kleszcze dotkliwe pogryzły dziecko. Z tym samym roku w Poznaniu, na jednym z komisariatów, doszło do pogryzienia czterech policjantów. Kraków, w trosce o bezpieczeństwo mieszkańców, rozpoczyna działania w celu redukcji populacji gołębi, a pośrednio zwalczane są także obrzeżki. Celem tego programu jest również poprawa kondycji ptaków i zmniejszenie ryzyka chorób.
