Poselski projekt ustawy wprowadza istotne zmiany dotyczące oznakowania żywności w Polsce, szczególnie produktów zawierających nową żywność pochodzącą z owadów. Głównym celem jest zapewnienie konsumentom czytelnej i jednoznacznej informacji o składnikach produktów spożywczych, zgodnie z unijnymi przepisami. Obowiązkowy znak graficzny umożliwi konsumentom szybkie rozróżnienie produktów zawierających owady.
Projekt przewiduje również okresy przejściowe, które umożliwią producentom stopniowe dostosowanie się do nowych wymogów, a sama ustawa miałaby wejść w życie już 30 dni po ogłoszeniu. Nowelizacja jest odpowiedzią na rosnące zainteresowanie alternatywnymi źródłami białka, a także na potrzebę ochrony konsumentów przed przypadkowym spożyciem nieoczekiwanych składników.
Nowa żywność w Unii Europejskiej – regulacje i wykaz dopuszczonych składników
Zgodnie z przepisami unijnymi nowa żywność może być wprowadzana na rynek wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia i wpisaniu do specjalnego wykazu prowadzonego przez Komisję Europejską. Na podstawie art. 8 rozporządzenia (UE) nr 2015/2283 oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2017/2470 ustalono listę produktów dopuszczonych jako nowa żywność w UE, w tym surowce pochodzące z owadów.
Obecnie wykaz obejmuje m.in. owady takie jak:
- Tenebrio molitor (mącznik młynarek),
- Locusta migratoria (szarańcz wędrowna),
- Alphitobius diaperinus (pleśniakowiec lśniący),
- Acheta domesticus (świerszcz domowy).
Dopuszczone są zarówno całe owady, jak i produkty z nich otrzymane, które mogą być stosowane jako składniki innych produktów spożywczych. W przyszłości do wykazu mogą zostać dodane kolejne gatunki owadów, pod warunkiem uzyskania odpowiedniego zezwolenia. Wszystkie produkty podlegają przy tym ogólnym wymaganiom prawa żywnościowego, w tym zasadom przekazywania konsumentom informacji zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011, co zapewnia bezpieczeństwo i transparentność rynku.
Jak Polacy postrzegają żywność z owadów?
Badania pokazują, że dla wielu Europejczyków spożywanie owadów budzi poczucie odrazy, nieufności oraz kojarzy się z brudem i odpadami.
W Polsce gotowość do przyjęcia owadów jako substytutu mięsa jest niewielka, choć wykazano, że przetworzona żywność zawierająca owady (np. herbatniki, chleb) spotyka się z większą akceptacją. Mimo że entomofagia jest nową i kontrowersyjną koncepcją, badania pokazują, że może stanowić realną alternatywę białkową w przyszłości, przy rosnącej liczbie ludności.
W tym kontekście wprowadzenie jednolitego znaku graficznego na produktach zawierających owady ma ogromne znaczenie.
Obowiązkowy znak graficzny dla żywności z owadów
Nowe przepisy nakładają na producentów obowiązek umieszczania specjalnego znaku graficznego na opakowaniach produktów zawierających owady jadalne. Znak musi znajdować się w pobliżu wykazu składników, być czytelny, wyraźny i zgodny z określonym wzorem. Taki sposób prezentacji informacji ułatwi konsumentom szybkie rozpoznanie produktów i dokonanie świadomych wyborów zakupowych. Ma to szczególne znaczenie w przypadku produktów przetworzonych, gdzie owady są obecne w formie sproszkowanej lub w składnikach mieszanych (np. w wypiekach czy przekąskach) i mogą być trudne do rozpoznania.
Wzór znaku uwzględnia zarówno symboliczny rysunek owada, jak i krótki komunikat słowny, co zwiększa jego czytelność i pozwala uniknąć nieporozumień. Wprowadzenie obowiązkowego znaku graficznego ma także charakter edukacyjny, przygotowując konsumentów do nowych trendów żywieniowych.
Okresy przejściowe i wejście w życie ustawy
Projekt ustawy przewiduje, że produkty wprowadzone do obrotu z dotychczasowym oznakowaniem będą mogły pozostawać w sprzedaży przez 12 miesięcy, a na wprowadzenie nowych etykiet producentom daje się 6 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów. W rezultacie przedsiębiorcy będą mieli czas na dostosowanie produkcji i opakowań bez konieczności natychmiastowej wymiany wszystkich zapasów.
Sam projekt zakłada szybkie wejście w życie – 30 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Krótki termin ma na celu szybkie wdrożenie jednolitych standardów i zapewnienie konsumentom bezpieczeństwa przy wyborze produktów spożywczych.
Dzięki wprowadzeniu znaku graficznego konsumenci będą mogli łatwo odróżnić produkty zawierające owady od pozostałych produktów. Dla branży spożywczej nowe przepisy wprowadzają jasne i jednolite reguły oznakowania oraz ułatwiają komunikację z klientem i zmniejszają ryzyko reklamacji. Projekt jest także krokiem w stronę promowania innowacyjnych źródeł białka i wspierania świadomości konsumenckiej, zachowując przy tym przepisy zgodne z unijnymi regulacjami.
Źródło:
