Jest w napojach, słodyczach i kosmetykach, a jego intensywny kolor przyciąga uwagę konsumentów. Czerwień allura (E129) od lat stosowana jest w przemyśle, ale dziś coraz częściej mówi się o jej potencjalnym wpływie na zdrowie i ograniczeniach w Europie.
Choć czerwień allura wciąż pozostaje dopuszczona do stosowania w Unii Europejskiej, jej bezpieczeństwo budzi rosnące kontrowersje. Nowe badania, decyzje regulatorów i zmieniające się podejście do dodatków do żywności sprawiają, że temat wraca z dużą siłą. Czy mamy do czynienia z realnym zagrożeniem, czy raczej z ostrożnością na wyrost?
Czerwień allura – gdzie ją znajdziemy i dlaczego jest tak popularna?
Czerwień allura, oznaczana jako E129, to syntetyczny barwnik azowy szeroko stosowany w przemyśle spożywczym. Znajduje się przede wszystkim w napojach gazowanych i niegazowanych, słodyczach, galaretkach, płatkach śniadaniowych, a także w wyrobach cukierniczych i przekąskach dla dzieci.
Nie ogranicza się jednak tylko do żywności. W branży kosmetycznej wykorzystywana jest m.in. w pomadkach czy pigmentach, a nawet w niektórych tuszach do tatuażu. Jej popularność wynika z trwałości, intensywności koloru i niskiego kosztu produkcji.
Co nauka mówi o E129?
W ostatnich latach szczególne zainteresowanie wzbudziły badania prowadzone przez naukowców z McMaster University w Kanadzie. Wskazują one na wpływ czerwieni allura na funkcjonowanie układu pokarmowego, zwłaszcza jelit.
Z przeprowadzonych analiz wynika, że E129 osłabia barierę jelitową, czyli naturalną ochronę organizmu przed toksynami i patogenami. Jej naruszenie zwiększa podatność na stany zapalne, w tym zapalenie okrężnicy. Dodatkowo odnotowano wzrost produkcji serotoniny w jelitach, co prowadzi do zmian w składzie mikroflory i zaburzenia jej równowagi.
W części publikacji pojawia się również wątek p-krezydyny – związku powiązanego z barwnikiem, który budzi obawy w kontekście wpływu na przewód pokarmowy. Choć zagadnienie to nadal jest badane, już teraz stanowi istotny sygnał dla środowiska naukowego.
Jednocześnie bezpieczeństwo czerwieni allura oceniane jest na podstawie tzw. dopuszczalnego dziennego spożycia (ADI). Eksperci z European Food Safety Authority ustalili je na poziomie 0–7 mg na kilogram masy ciała dziennie, uznając taki zakres za bezpieczny dla większości populacji.
E129 a dzieci – skąd ostrzeżenia na etykietach?
Nie wszystkie wyniki badań pozostają jednak spójne. W eksperymencie przeprowadzonym przez Donna McCann i współpracowników w 2007 roku wykazano zwiększoną nadpobudliwość u dzieci w wieku 8–9 lat po spożyciu mieszaniny barwników zawierającej m.in. E129. To właśnie te obserwacje przyczyniły się do wprowadzenia obowiązkowych ostrzeżeń na etykietach produktów.
Z drugiej strony, analizy toksykologiczne nie potwierdzają działania genotoksycznego w badaniach laboratoryjnych, a długoterminowe obserwacje nie wykazały związku z rozwojem nowotworów. Nawet zmiany w DNA obserwowane w niektórych eksperymentach nie zostały uznane za czynnik prowadzący do procesów rakotwórczych.
Choć nie każde dziecko reaguje w ten sam sposób, temat ten pozostaje jednym z ważniejszych argumentów za ograniczaniem syntetycznych dodatków w żywności. W efekcie E129 nadal należy do najbardziej kontrowersyjnych dodatków do żywności. Pozostaje legalny, jednak jego długoterminowy wpływ na zdrowie jest stale przedmiotem analiz i badań.
Czy E129 jest zakazany? Sytuacja w Europie
Wbrew pojawiającym się w mediach doniesieniom, czerwień allura nie jest całkowicie zakazana w Unii Europejskiej. Nadal znajduje się na liście dopuszczonych dodatków do żywności, ale jej stosowanie podlega ścisłym regulacjom.
Jednocześnie w wielu krajach europejskich podejmowano działania ograniczające stosowanie tego barwnika. W przeszłości był on zakazywany lub wycofywany z rynku w takich państwach jak Dania czy Norwegia. Obecnie w krajach takich jak Belgia czy Niemcy widoczna jest tendencja do jego eliminowania, szczególnie w produktach dla dzieci oraz w żywności publicznej, np. w szkołach. To pokazuje wyraźny kierunek zmian: od pełnej akceptacji do stopniowego ograniczania.
Czy należy unikać czerwieni allura?
Na dziś nie ma jednoznacznych dowodów, że E129 jest niebezpieczny w dopuszczalnych ilościach. Jednocześnie trudno uznać go za całkowicie obojętny dla organizmu.
Eksperci coraz częściej zalecają ograniczanie spożycia produktów wysoko przetworzonych, które zawierają syntetyczne dodatki – nie tylko E129, ale również inne barwniki i konserwanty. Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci oraz osoby bardziej wrażliwe. W praktyce oznacza to jedno: świadome wybory i czytanie etykiet.
Źródła:
