Arktyka, pod wpływem zmian klimatu, ociepla się w zawrotnym tempie. Naukowcy od dawna alarmują o negatywnych skutkach globalnego ocieplenia. Jednak z najnowszych badań wynika, że może przynieść także korzyści dla klimatu i środowiska. Uwalniany podczas topnienia lodowców azot może okazać się czynnikiem determinującym powstawanie życia – glonów. Czy to możliwe, że zmiany klimatu mogą mieć pozytywne skutki?
Eksperci od dawna informują o negatywnych skutkach zmian klimatu na obszarach okołobiegunowych. Francuscy naukowcy obliczyli, że każdego roku topnieje ok. 300 miliardów ton lodu na całym świecie. Od 2000 roku lodowce straciły 5% pierwotnej objętości. Topnienie lodu powoduje podnoszenie się wód w morzach i oceanach na całym świecie. Uwalniane są także gazy cieplarniane, co może dodatkowo nasilać globalne ocieplenie. Ponadto wiele gatunków, takich jak niedźwiedzie polarne czy morsy tracą swoje siedliska, z kolei uwalniane są wirusy i bakterie, które przetrwały wiele tysięcy lat w wiecznej zmarzlinie.
Pozytywny skutek zmian klimatu?
Międzynarodowy zespół naukowców udowodnił, że zmiany klimatu mogą mieć także pozytywne skutki. Badania wykazały, że pod topniejącym lodowcem na Oceanie Arktycznym dochodzi do procesu wiązania azotu. Uwalnianie tego pierwiastka jest ważnym czynnikiem determinującym powstawanie życia – glonów.
Wiązanie azotu – proces determinujący powstawanie życia
Wiązanie azotu to proces przekształcania tego pierwiastka w stanie wolnym (N2) w substancje chemiczne, m.in. amon pod wpływem mikroorganizmów zwanych diazotrofami. Powstałe związki azotowe przyczyniają się głównie do rozwoju glonów.
Do tej pory uważano, że wiązanie azotu nie może zachodzić pod lodem morskim, ze względu na to, że są to niekorzystne warunki do życia dla mikroorganizmów odpowiedzialnych za ten proces. Międzynarodowy zespół naukowców jako pierwszy odkrył, że zjawisko to jednak zachodzi pod lodowcami na oceanach.
Badacze zaobserwowali, że najwyższe tempo wiązania azotu jest na krawędzi lodu, gdzie topi się najszybciej. Oznacza to, że wraz z roztapianiem lodu morskiego do oceanu uwalniana będzie coraz większa ilość azotu.
Glony – kluczowy element w ekosystemie
Glony są kluczowym elementem w ekosystemach morskich. Produkują niezbędny do życia tlen, stanowią pokarm dla wielu małych gatunków zwierząt, takich jak skorupiaki planktonowe, które następnie zjadane są przez większe organizmy oraz utrzymują równowagę ekologiczną. Bez glonów nie byłoby ryb ani większych zwierząt morskich.
Oceany pochłoną więcej dwutlenku węgla?
Naukowcy wykazali także, że nowo odkryte źródło azotu może pozytywnie wpływać na pochłanianie dwutlenku węgla, przynajmniej lokalnie. Większa ilość glonów sprawia, że ocean lepiej pochłania ten gaz.
Badacze jednak zwracają uwagę na to, że systemy biologiczne są bardzo złożone, w związku z czym ciężko jest stwierdzić czy większa ilość glonów w oceanie arktycznym pochłonie więcej dwutlenku węgla i przyczyni się do złagodzenia zmian klimatu. Należy uwzględnić ten ważny proces w przyszłych prognozach i stale monitorować wpływ na środowisko.
Źródło: von Friesen, L.W., Farnelid, H., von Appen, WJ. et al. 2025. Nitrogen fixation under declining Arctic sea ice. Communications Earth & Environment 6, 811; https://www.nature.com/articles/s43247-025-02782-4
