Leśnicy alarmują, że w polskich lasach pojawił się groźny owad – korowódka dębówka (Thaumetopoea processionea). Larwy tego nocnego motyla mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt domowych. Jak postępować po kontakcie z korowódką dębową?
Korowódka dębówka – co to za gatunek?
Korowódka dębówka (Thaumetopoea processionea) jest gatunkiem ciepłolubnego motyla nocnego. Skrzydła owada osiągają długość 1,3 – 1,6 cm, a rozpiętość wynosi ok. 25 km. Samce są nieco większe od samic. Motyl ten ma barwę szarą. Gąsienice pokryte są gęstymi, drobnymi włoskami, które zawierają toksyczną substancję – thaumetopoeine.
Dorosłe motyle latają w lipcu oraz na początku sierpnia. Samica od późnego lata do jesieni składa ok. 150 jaj. Motyl wydaje jedno pokolenie rocznie. Gąsienice wykluwają się dopiero w maju. Żyją w ogromnych koloniach aż do przepoczwarzenia, które następuje w czerwcu. Na jednym drzewie może być kilkadziesiąt tysięcy larw.
Gdzie występuje korowódka dębówka?
Korowódka dębówka występuje w niemal całej Europie, w cieplejszych rejonach. Motyl ten spotykany jest rzadko. Pojawia się masowo w lasach liściastych co kilka lat.
Gąsienice korowódki dębówki żerują głównie nocą, przemieszczając się w charakterystycznych „korowodach” wzdłuż pni i gałęzi drzew. Żerowanie, najczęściej na liściach dębu, trwa aż do świtu. W ciągu dnia skupiają się w ogromne kłębowiska. W wypadku odłączenia się od grupy jednej gąsienicy, larwa szuka pozostałych aż do skutku.
Larwy korowódki dębówki najczęściej można spotkać na dębach, ale pojawiają się również na innych drzewach i krzewach liściastych, takich jak buki, jesiony, kasztany, śliwy, leszczyny, brzozy czy wierzby. Na jednym drzewie może znajdować się nawet 100 tysięcy gąsienic.
Dlaczego korowódka dębówka jest niebezpieczna?
Leśnicy regularnie monitorują pojawianie się w polskich lasach korowódki dębowej. W niektórych przypadkach stosują opryski w celu ograniczenia liczebności gatunku. Jednak osoby udające się na wiosenny spacer powinny zachować szczególną ostrożność i zadbać o bezpieczeństwo swoje, dzieci, a także pupili.
Mikroskopijne włoski, o długości 2 mm, pokrywające ciało gąsienicy korowódki dębowej stanowią największe zagrożenie. Zawierają toksyczną substancję, zwaną thaumetopoeiną. Larwa posiada ok. 60 tysięcy włosków, a w momencie zagrożenia potrafi wystrzelić je w powietrze. Unoszone przez wiatr mogą dotrzeć nawet kilka kilometrów od miejsca występowania owada.
Korowódka dębówka – zagrożenie dla człowieka i zwierząt domowych
Przede wszystkim należy unikać kontaktu z gąsienicami korowódki dębówki. Toksyczna substancja zawarta we włoskach larw może wywołać podrażnienie skóry, objawiające się swędzeniem, zaczerwienieniem, wysypką czy pokrzywką (dermatoza gąsienicowa). Thaumetopoeina może powodować również poparzenia, podrażnienia błon śluzowych, a nawet zapalenia spojówek. Bezpośredni kontakt z owadem powoduje zawroty głowy, gorączkę czy ataki astmy.
W skrajnych przypadkach może dojść nawet do groźnej reakcji alergicznej wymagającej pilnej pomocy medycznej. Objawy mogą pojawić się natychmiast lub w ciągu kilku godzin. W większości przypadków stosuje się leczenie antyhistaminowe lub miejscowe środki steroidowe.
Włoski gąsienicy korowódki dębówki mogą dostać się do dróg oddechowych, powodując poważne reakcje organizmu, w tym trudności z oddychaniem. W skrajnych przypadkach konieczna może być hospitalizacja. Co gorsza, owada nie trzeba nawet dotykać – toksyczne włoski mogą dostać się do dróg oddechowych wraz z powietrzem.
Na kontakt z włoskami korowódki dębówki szczególnie narażone są psy i koty. Pierwsze objawy to intensywne ślinienie się, trudności z piciem i jedzeniem oraz drobne rany na ciele zwierzęcia. W takich przypadkach niezbędna może okazać się pomoc lekarza weterynarii.
Co zrobić, kiedy dojdzie do kontaktu z gąsienicą korowódką dębówką?
Po kontakcie z włoskami gąsienicy korowódki dębówki trzeba natychmiast działać. Należy jak najszybciej zdjąć ubranie i odzież wyprać w minimum 60 st. C. Jeśli włoski znajdują się bezpośrednio na skórze można usunąć je przy użyciu taśmy klejącej (w razie konieczności czynność powtarzać wielokrotnie, zmieniając kawałki taśmy). Podrażnione miejsca należy przemyć letnią wodą i nie drapać zmian, jakie wystąpiły na skórze.
W przypadku, gdy włoski gąsienicy korowódki dębówki dostały się do oczu lub dróg oddechowych bądź wywołały silną reakcję alergiczną, jak najszybciej należy zgłosić się do lekarza.
Leśnicy od ponad 10 lat obserwują silne namnażanie korowódki dębówki. Przyczynami są coraz wyższe temperatury spowodowane zmianami klimatu, a także susza. Ponadto niebezpieczne zjawiska atmosferyczne, takie jak nawałnice czy silny wiatr sprawiają, że gąsienice tego motyla są zdmuchiwane z drzew, co zwiększa prawdopodobieństwo kontaktu tych owadów z człowiekiem bądź zwierzęciem domowym.
