Mikrolasy stają się naturalnym elementem krajobrazu w miastach. Powstają w krajach europejskich, w Afryce, Azji, Ameryce Północnej i Południowej. Mikrolas to idealny sposób na walkę ze zmianami klimatu, ochronę bioróżnorodności oraz wzbogacenie miejskiego krajobrazu. Czym są lasy kieszonkowe? W jakich polskich miastach powstały?
Gdańsk – rekordzista wśród polskich miast
12 kwietnia 2025 r., to dzień sadzenia już VII Miejskiego Mikrolasu w Gdańsku. W akcji mogą wziąć udział mieszkańcy miasta. Las kieszonkowy ma powstać w dzielnicy Orunia Górna – Gdańsk Południe, przy ul. Andrzeja Grubby. Na powierzchni 200 m² ma pojawić się aż 600 sadzonek 30 rodzimych gatunków drzew, krzewów i roślin runa leśnego! Wśród nich są takie gatunki jak lipa, dąb, buk, wierzba, czeremcha, leszczyna, jabłoń, bez czy rokitnik.
VII Miejski Mikrolas to kontynuacja miejskiego programu, w ramach którego w różnych dzielnicach Gdańska powstają niewielkie przestrzenie leśne. Pierwszy pojawił się wiosną 2023 r. Aktualnie jest 6 takich mikrosiedlisk leśnych. W planach jest, aby na terenie Gdańska powstało 10 mikrolasów.
Za każdym razem gleba pod nasadzenia zostaje odpowiednio przygotowana oraz wzbogacona o nawet 30 ton kompostu z bioodpadów selektywnie zbieranych, dzięki czemu rośliny mają doskonałe warunki do wzrostu.
Mikrolasy w innych polskich miastach
Pierwszy las kieszonkowy w kraju powstał w 2021 r. we wsi Rozwarowo w województwie zachodniopomorskim. Niemal w tym samym czasie posadzono mikrolas w Poznaniu, w okolicy Jeziora Maltańskiego.
Mikrolasy powstały także w: Krakowie, w którym aktualnie są aż trzy takie mikrosiedliska, w centrum Wrocławia, na kampusie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW jako pierwsza uczelnia w Polsce podjęła taką inicjatywę), na Bydgoskim Przedmieściu w Toruniu oraz w Łodzi.
Czym jest mikrolas i jaką rolę pełni w miastach?
Mikrolas (inaczej las kieszonkowy) to rodzaj nasadzenia, który przewiduje duże zagęszczenie drzew i krzewów na małej powierzchni (dopuszczalne minimum to nawet 50 m2). Metoda sadzenia została opracowana przez japońskiego botanika Akirę Miyawaki w latach 80-tych XX wieku. Wybiera się rośliny rodzime z każdej z charakterystycznych warstw lasu. Gatunki drzew powinny być odporne na niekorzystny wpływ zmian klimatycznych, np. dąb szypułkowy i bezszypułkowy, buk zwyczajny czy wiąz szypułkowy. Standardowy las osiąga dojrzałość po upływie co najmniej 100 lat, mikrolasy stają się stabilnym ekosystemem już po 10-15 latach. Mają na to wpływ interakcje, które zachodzą pomiędzy poszczególnymi gatunkami – gęsto nasadzone rośliny walczą o dostęp do wody i światła, dzięki czemu rosną znacznie szybciej niż w tradycyjnym lesie.
Sadzenie mikrolasu kończy etap mulczowania, czyli ściółkowania gleby przy użyciu słomy. Pozwala to zatrzymać wilgoć i ogranicza wzrost chwastów. W kolejnych latach naturalnie obumierające szczątki roślin opadają i rozkładają się, dostarczając do gleby cennych składników odżywczych. Tym sposobem las kieszonkowy nie wymaga nawożenia.
Mikrolasy są znacznie gęstsze od standardowych kompleksów leśnych, co czyni je skutecznymi zielonymi płucami miasta. Rośliny skutecznie filtrują zanieczyszczenia i pochłaniają dwutlenek węgla, poprawiając tym samym jakość powietrza w miastach. Lasy kieszonkowe sprzyjają naturalnej retencji wody, dzięki czemu, w okresach nasilonych opadów, zapobiegają tworzeniu się podtopień.
Kilkadziesiąt różnych gatunków roślin na małej powierzchni znacznie sprzyja bioróżnorodności. Zapewnia to trwałość i odporność całego mikrolasu. Ponadto ptaki, owady oraz małe ssaki mogą znaleźć schronienie i pokarm.
Miejski las daje cień i obniża (odczuwalną) temperaturę powietrza latem. Niekiedy dostarcza dziko rosnących owoców. Zaletą samego etapu sadzenia mikrolasów jest integracja lokalnej społeczności i zwrócenie uwagi na ważne tematy ekologiczne.
Przykładowe źródła:
