Tornada przypominają o potędze natury. Klimatolodzy uważają, że w przyszłości trąby powietrzne będą coraz częstsze i silniejsze. Rosnące temperatury wpływają na występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych. Jak globalne ocieplenie wpływa na tornada? Czy są ostrzeżeniem od natury? Czym jest „polska aleja tornad”?
Czym są tornada?
Tornado to bardzo gwałtownie wirująca wokół własnej osi kolumna powietrza, będąca w kontakcie z powierzchnią ziemi lub wody (w przypadku tornada wodnego) oraz z podstawą chmury typu Cumulonimbus (kłębiastej chmury deszczowej). Jest to niebezpieczne zjawisko atmosferyczne, podczas którego, w większości przypadków, prędkość wiatru osiąga 180 km/h! Trąba powietrzna może przemierzyć kilka kilometrów. Na terenie Polski notuje się kilka, a nawet kilkanaście tornad rocznie!
Jak zmiany klimatu wpływają na częstotliwość i siłę tornad?
W powstawaniu tornad kluczową rolę odgrywa wilgotność powietrza, która na skutek zmian klimatu będzie wzrastać. Naukowcy uważają, że z tego powodu, jeszcze w tym stuleciu, zwiększy się liczba tzw. superkomórek (najgroźniejszy typ burz, które powodują najsilniejsze tornada).
Sezon tornad zwykle rozpoczynał się wiosną, jednak w ostatnich latach zaobserwowano, że burze oraz trąby powietrzne zdarzają się znacznie wcześniej. Badania ekspertów wykazały, że coraz łagodniejsze zimy mogą przyczyniać się do pojawiania się ekstremalnych zjawisk pogodowych w tym okresie. W lutym 2022 r. w Polsce, na terenie czterech województw: lubuskiego, wielkopolskiego, łódzkiego i małopolskiego, odnotowano 13 tornad w ciągu 24 godzin!
Zmiany klimatu powodują, że różne ekstremalne zjawiska pogodowe mogą się nasilać, występować częściej czy zmieniać kierunek, tak jak w przypadku „alei tornad” w centralnej części USA, która zaczęła przesuwać się na wschód, w związku z czym prawdopodobnie trąby powietrzne będą coraz częściej dotykać gęsto zaludnione obszary. Jednak wszystko zależy od warunków panujących w danym regionie. W Polsce, w miarę postępującego ocieplenia się klimatu, coraz częściej występują zjawiska atmosferyczne sprzyjające występowaniu ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Tornada w Polsce
Prawdopodobnie najsilniejsze tornado w Polsce pojawiło się w Lublinie w 1931 roku. Porywy wiatru sięgały wówczas 335 km/h! Jednak tornado to zostało sklasyfikowane tylko na podstawie relacji świadków lub zdjęć.
Z kolei w sierpniu 2008 roku miała miejsce najsilniejsza seria tornad na terenie Polski. Pierwsze trąby powietrzne zaczęły pojawiać się w województwie śląskim. Kolejne nastąpiły w Radomsku (woj. łódzkie), na Podlasiu oraz na Mazowszu. Łącznie, w ciągu dwóch dni, przez Polskę przeszło osiem trąb powietrznych! Zginęły 4 osoby, a kilkadziesiąt zostało rannych. Naukowcy nie mają wątpliwości, że tornada o podobnej sile i skali prędzej czy później nawiedzą ponownie w Polsce.
Regionem w Polsce najbardziej narażonym na występowanie ekstremalnych zjawisk jest wybrzeże. Trąby wodne nad Bałtykiem zwykle występują na przełomie lata i jesieni, kiedy nad ciepłe morze zaczynają napływać chłodne masy powietrza. W wyniku globalnego ocieplenia zjawisko to może się nasilić. Tornada wodne z reguły nie stwarzają zagrożenia.
Polska aleja tornad
Występowaniem najsilniejszych trąb powietrznych zagrożone są województwa: śląskie, opolskie, małopolskie, świętokrzyskie, łódzkie i mazowieckie – nazywane “polską aleją tornad”. Najbardziej energetyczne masy powietrza, powodujące najsilniejsze burze, napływają z południa. Naukowcy tłumaczą, że naturalne ukształtowanie terenu Bramy Morawskiej (obniżenia terenu między Karpatami a Sudetami) zwiększa aktywność burzową oraz sprzyja napływającym masom powietrza w tworzeniu wirów, a następnie lejów kondensacyjnych.
Przykładowe źródła:
