Podpisano umowę na nowy program klimatyczno‑energetyczny finansowany z Funduszy Norweskich i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Polska otrzyma 160 mln euro na działania przyspieszające transformację klimatyczno‑energetyczną, obejmujące m.in. klimat, energię, ochronę przyrody i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Operatorem programu będzie Ministerstwo Klimatu i Środowiska, wspierane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Nowy program „Zielona Transformacja” – 160 mln euro na działania proklimatyczne
20 kwietnia 2026 r. podpisano umowę uruchamiającą program „Zielona Transformacja”, finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego EOG oraz Funduszy Norweskich. To jeden z największych programów tej edycji – jego całkowity budżet wynosi 160 mln euro, uzupełniony o ponad 28 mln euro wkładu krajowego.
Program ma wspierać działania przyspieszające transformację klimatyczno‑energetyczną w Polsce. Środki zostaną przeznaczone na projekty związane z adaptacją do zmian klimatu, rozwojem energetyki niskoemisyjnej, ochroną przyrody oraz wdrażaniem gospodarki o obiegu zamkniętym.
Beneficjentem umowy, obok Ministerstwa Klimatu i Środowiska, będzie także Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, która zrealizuje dwa z jedenastu projektów predefiniowanych.
Efekt wieloletniej współpracy międzynarodowej
Program jest wynikiem długoletniej współpracy Polski z Islandią, Liechtensteinem i Norwegią. Jego wdrażanie odbywa się w partnerstwie z instytucjami z państw‑darczyńców, m.in.:
- Norweską Agencją Środowiska (NEA),
- Norweską Dyrekcją ds. Zasobów Wodnych i Energii (NVE),
- Islandzkim Centrum Badań (RANNIS).
Partnerstwo obejmuje nie tylko wsparcie finansowe, lecz także transfer wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk.
Cztery kluczowe obszary wsparcia
Program „Zielona Transformacja” obejmie cztery strategiczne obszary:
• Klimat – działania adaptacyjne, łagodzenie skutków zmian klimatu, edukacja, poprawa jakości powietrza. • Energia – rozwój społeczności energetycznych, technologie CCUS, magazynowanie energii, geotermia. • Przyroda – ochrona ekosystemów i bioróżnorodności, system danych o ocenach oddziaływania na środowisko, wsparcie dla nowych rezerwatów, monitoring dużych drapieżników. • Gospodarka o obiegu zamkniętym – zamykanie obiegu wody, cyrkularność w budownictwie, zielone zamówienia publiczne.
Nabory i projekty predefiniowane
W ramach programu przewidziano:
- 9 naborów otwartych,
- 11 projektów predefiniowanych, obejmujących m.in.: – rozwój geotermii, – zielone zamówienia publiczne, – edukację klimatyczną, – systemowe rozwiązania w obszarze CCUS, – ochronę przyrody i tworzenie nowych rezerwatów.
Dodatkowo realizowane będą inicjatywy w ramach Funduszu Współpracy Dwustronnej, m.in. dotyczące przeciwdziałania dezinformacji klimatycznej.
Pierwsze nabory mają zostać ogłoszone w III–IV kwartale 2026 r., a realizacja projektów potrwa do końca kwietnia 2031 r.
Mechanizm Finansowy EOG – czym jest?
Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego to bezzwrotna forma wsparcia udzielana państwom UE o niższym poziomie rozwoju, w tym Polsce. Jego celem jest zmniejszanie różnic społeczno‑ekonomicznych oraz wzmacnianie współpracy między państwami‑darczyńcami a beneficjentami.
Operatorem programu „Zielona Transformacja” będzie Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przy wsparciu NFOŚiGW.
