W Jaskini Siarkowej na granicy Albanii i Grecji odkryto pajęczynę o powierzchni 100 metrów kwadratowych. Pajęczyna, w której mieszka ponad 100 000 pająków prawdopodobnie jest największą na świecie.
Sieć znajdująca się w pobliżu wejścia do jaskini jest domem dla 69 000 osobników gatunku Tegenaria domestica (Agelenidae) oraz ponad 42 000 osobników Prinerigone vagans (Linyphiidae). To pierwszy naukowo potwierdzony przypadek, w którym oba te gatunki pająków utworzyły wspólną, kolonijną sieć.
Pajęczyna XXL – pająki budują metropolię
W 2022 roku naukowcy, w tym członkowie Czeskiego Towarzystwa Speleologicznego, prowadzili badania jaskiń siarkowych. Podczas jednej z ekspedycji odkryli ogromne „megamiasto” pająków. Przez kolejne lata specjaliści wielokrotnie odwiedzali to miejsce, by lepiej poznać niezwykłą kolonię.
Identyfikacja dwóch dominujących gatunków została potwierdzona zarówno analizą DNA, jak i szczegółowym badaniem ich cech morfologicznych. Oba gatunki znane są z samotniczego trybu życia, dlatego fakt, że współdzielą jedną sieć, zaskoczył naukowców.
Aby określić wielkość kolonii, badacze zliczyli lejkowate sieci (schronienia pająków) w losowo wybranych częściach ścian jaskini. Po zmierzeniu długości i szerokości obszaru zajętego przez pajęczynę ustalono, że kolonia zajmuję powierzchnię 106 metrów kwadratowych.
Jak opisano w czasopiśmie Subterranean Biology, odkrycie jest unikalne nie tylko ze względu na rozmiar sieci, ale i na niezwykłe przystosowanie pająków do życia w całkowitej ciemności, w środowisku bogatym w siarkowodór.
Tam, gdzie pająki nie czekają na muchy – tajemnice Siarkowej Jaskini
Wykorzystując analizę stabilnych izotopów, która jest metodą mapowania sieci pokarmowych, badacze odkryli, na czym opiera się ekosystem jaskini.
Zamiast czekać na owady z zewnątrz, pająki korzystają z podziemnego łańcucha pokarmowego, w którym podstawą są mikroorganizmy utleniające siarkę. To one stanowią pożywienie dla larw ochotkowatych (Chironomidae) rozwijających się w wodach jaskini.
Gdy owady osiągają dorosłość, wpadają w sieci pająków, stając się ich głównym źródłem energii. W ten sposób w Jaskini Siarkowej funkcjonuje zamknięty, samowystarczalny ekosystem, w którym życie opiera się na procesach chemicznych.
Genetycznie inni – tajemnica pająków z siarkowej głębi
Sposób odżywiania to tylko fragment niezwykłej historii wielkiej pajęczej sieci. Badania wykazały, że pająki żyjące w jaskini różnią się genetycznie od osobników tych samych gatunków żyjących na powierzchni. Wskazuje to, że populacja pająków stopniowo przystosowuje się do wyjątkowych warunków panujących w jaskini.
Naukowcy przypuszczają, że to właśnie połączenie izolacji genetycznej z dostępnością pożywienia sprawiło, iż zwykle samotnicze pająki zaczęły rozwijać zachowania społeczne i tworzyć kolonię.
Odkrycie „pajęczego megamiasta” to ważny sygnał dla nauki i pokazuje, jak organizmy mogą ewoluować w ekstremalnych, odizolowanych siedliskach. Wcześniej podobne kolonie obserwowano głównie u tropikalnych gatunków społecznych pająków. Teraz okazuje się, że nawet typowo samotnicze gatunki potrafią tworzyć wspólnoty, gdy środowisko tego wymaga.
Choć jaskinie często sprawiają wrażenie pozbawionych życia, w rzeczywistości mogą skrywać złożone ekosystemy działające całkowicie niezależnie od światła słonecznego. Naukowcy zaznaczają, że dalsze badania mogą odsłonić kolejne „ukryte światy”, o których istnieniu dotąd nie mieliśmy pojęcia.
Źródła:
