W Polsce żyje ok. 800 gatunków pająków, a niektóre mogą okazać się jadowite. Ponadto istnieją doniesienia, że od niedawna w bieszczadzkich lasach spotkać możemy tarantulę ukraińską. Jakie pająki jadowite znajdziemy w Polsce? Czy stanowią zagrożenia dla naszego zdrowia i życia?
Większość pająków w Polsce jest pożyteczna dla człowieka, ponieważ żywią się komarami, muchami czy pluskwiakami. W skali światowej zaledwie 3 proc. gatunków tych stawonogów mogą okazać się śmiertelne dla człowieka. Jad pająków żyjących w Polsce, takich jak tygrzyk paskowany czy kątnik domowy, nie jest groźny dla człowieka, a po ukąszeniu zwykle nie pozostaje nawet ślad. Jeśli jednak już ukąszą, mogą doprowadzić do silnej reakcji alergicznej, a nawet wstrząsu anafilaktycznego. Co robić w przypadku ukąszenia pająka?
Tarantula ukraińska – nowy jadowity pająk w Polsce?
Od lat istnieją doniesienia o pojawieniu się tarantuli ukraińskiej (Lycosa singoriensis) w południowo – wschodniej Polsce, w tym w Bieszczadach. Obecności tego gatunku oficjalnie nie potwierdzono, jednak naukowcy nie wykluczają, że tarantula już się u nas zadomowiła. Migracja tych pająków trwa od ponad 100 lat, a zmiany klimatu zachęcają do dalszej ekspansji w poszukiwaniu nowych siedlisk. Tarantule ukraińskie zadomowiły się w na Węgrzech czy w Austrii. Czas na Polskę?
Tarantula ukraińska to największy pająk w Europie Środkowej – dorasta do 40-50 mm. Żyje głównie w norach wyłożonych pajęczą nicią (oprzęd). Gatunek ten jest jadowity i agresywny – jad pająka paraliżuje małe ofiary.
Czy ugryzienie tarantuli ukraińskiej jest groźne dla człowieka? Co prawda, jad tego gatunku nie jest śmiertelny dla człowieka, jednak po ukąszeniu może wystąpić ból i długotrwała opuchlizna, zostaną także widoczne ślady, ponieważ pająk ten ma duże kolce jadowe.
Rodzime gatunki pająków – czy są jadowite?
Sieciarz jaskiniowy – najbardziej jadowity pająk w Polsce
Sieciarz jaskiniowy (Meta menardi) to najbardziej jadowity pająk w Polsce. Najczęściej spotykany jest w jaskiniach, kopalniach, piwnicach czy studzienkach kanalizacyjnych, rzadko wchodzi do domów. Preferuje ciemne miejsca o stałej wilgotności i średniej temperaturze powyżej 7 °C .
Sieciarz jaskiniowy, zjadając muchy czy pluskwy, pełni ważną rolę w ekosystemie. Żywi się nie tylko małymi owadami, ale także wijami, ślimakami czy dżdżownicami. Jad tego pająka jest śmiertelny, jednak odnotowano przypadki, że pająki zaczynały konsumować jeszcze żyjące zwierzęta.
Pająk ten jest w stanie swoimi szczękoczułkami wyposażonymi w zęby przegryźć skórę człowieka, jednak nie należy się tego obawiać. Ukąszenie sieciarza jaskiniowego można porównać do użądlenia przez osę czy szerszenia – spowoduje jedynie ból, opuchliznę czy swędzenie, a objawy powinny ustąpić w ciągu doby.
Co ważne, ugryzienia sieciarza jaskiniowego powinni obawiać się alergicy, osoby starsze i dzieci. W tych grupach ryzyka jad pająka może spowodować problemy z oddychaniem, opuchliznę szyi, a nawet wstrząs anafilaktyczny zagrażający życiu.
Kolczak zbrojny
Kolczak zbrojny (Cheiracanthium punctorium) to pająk, który coraz częściej spotykany jest na terytorium Polski. Powszechnie występuje na południu Europy, jednak zmiany klimatu powodują, że migruje na północ. Najczęściej kryje się w trawie lub na terenach leśnych, a do tego aktywny jest głównie w nocy, dlatego trudno zauważyć tego pająka.
Naukowcy ostrzegają, że ugryzienie kolczaka zbrojnego może mieć bolesne i przykre konsekwencje zdrowotne. Przede wszystkim wystąpi długotrwały i piekący ból, a także obrzęk. Mogą wystąpić osłabienie, dreszcze, gorączka, nudności i wymioty. W niektórych przypadkach ugryzienie pająka może powodować nawet kilkutygodniowe objawy i konieczna będzie hospitalizacja. Wszystko zależy od odporności organizmu. Co ważne, jad kolczaka zbrojnego nie wywołuje objawów neurologicznych, ponieważ nie jest substancją neurotoksyczną.
Co należy zrobić po ukąszenia pająka?
Co prawda jad pająków występujących w Polsce nie jest śmiertelny dla człowieka, jednak może wystąpić reakcja alergiczna zagrażająca życiu. Ponadto nigdy nie możemy mieć pewności, że jakiś gatunek egzotyczny nie przybył do naszego kraju wraz z transportem towarów zza granicy czy w wyniku ekspansji spowodowanej zmianami klimatycznymi.
Jeżeli dojdzie do ukąszenia przez pająka i wystąpią niepokojące objawy, takie jak silny ból, dreszcze czy nudności, należy jak najszybciej udać się do szpitala, gdzie powinna zostać podana surowica przeciwjadowa. Głównym czynnikiem jest tu czas. Jeżeli dotarcie do placówki medycznej jest niemożliwe w ciągu dwóch godzin, należy założyć opaskę uciskową powyżej ukąszenia i zabezpieczyć pająka lub zrobić zdjęcie. Dla lekarzy wiedza ta może być niezbędna, aby podać odpowiednią surowicę.
