Narastający deficyt wody na Mazowszu staje się jednym z kluczowych wyzwań regionu. Samorząd województwa intensyfikuje inwestycje w retencję, infrastrukturę wodną i wsparcie gmin, które coraz częściej zmagają się z realnymi brakami wody. Wśród strategicznych projektów znajduje się m.in. budowa zbiornika „Kraszewo”, największej retencji w tej części Mazowsza.
Mazowsze walczy z suszą. Samorząd wspiera gminy w budowie studni i zbiorników retencyjnych
17 czerwca obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Pustynnieniem i Suszą – święto ustanowione przez ONZ w 1995 r., które przypomina o narastającym globalnym problemie niedoboru wody. Na Mazowszu zjawisko to staje się coraz bardziej odczuwalne, mimo okresowych roztopów i śnieżnych zim.
Dane hydrologiczne wskazują, że w ostatnich latach poziom wód gruntowych w regionie spada lokalnie nawet o 30-40 cm rocznie, a zimowo‑wiosenne opady bywają niższe o 20–30 proc. od średniej wieloletniej. To bezpośrednio wpływa na bilans wodny i obciążenie systemów zaopatrzenia w wodę.
– Dlatego konsekwentnie wzmacniamy wsparcie dla samorządów: finansujemy inwestycje w retencję, modernizację infrastruktury wodociągowej i działania ograniczające odpływ wód. To podejście oparte na danych i długofalowym planowaniu jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa wodnego mieszkańców Mazowsza – podkreśla Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego.
Susza coraz częściej uderza w mieszkańców
Niedobór wody przestaje być problemem wyłącznie rolniczym. Coraz częściej dotyka gospodarstw domowych i lokalnych wodociągów.
– Gdy przychodzi susza, pojawiają się telefony od mieszkańców, którzy zgłaszają brak wody w kranach. Niedobory dotyczą już nie tylko rzek czy zbiorników, ale także wodociągów – mówi Bartosz Podolak, wójt gminy Rzekuń.
Gmina w 2025 r. oddała do użytku nową stację uzdatniania wody, finansowaną z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza. Jednak – jak wskazuje wójt – skala problemu wymaga dalszych inwestycji.
– Wybudowaliśmy nową stację uzdatniania wody, ale już widzimy, że to za mało. Przygotowujemy kolejne inwestycje, bo poziom wód gruntowych systematycznie się obniża – dodaje Podolak.
Do 2028 r. planowana jest budowa kolejnej stacji, również przy wsparciu samorządu Mazowsza.
Programy wsparcia dla gmin
Samorząd Województwa Mazowieckiego realizuje szeroki pakiet działań, które mają zwiększyć odporność regionu na skutki suszy. Wśród nich znajdują się:
- „Mazowsze dla klimatu” – finansowanie zbiorników retencyjnych, ogrodów deszczowych i systemów zatrzymywania wody,
- „Mazowsze dla melioracji” – wsparcie dla utrzymania i modernizacji urządzeń melioracyjnych,
- Fundusze Europejskie dla Mazowsza – największe źródło środków na duże inwestycje wodne i retencyjne.
Zbiornik „Kraszewo” – strategiczna inwestycja regionu
Jednym z najważniejszych projektów jest budowa zbiornika małej retencji „Kraszewo” w gminie Raciąż. Będzie to największy obiekt retencyjny w tej części Mazowsza – o powierzchni ok. 70 ha i pojemności 1,1 mln m³.
– Zbiornik umożliwi magazynowanie wody i zwiększenie retencji na tym terenie, a także pozwoli na uregulowanie stosunków wodnych na gruntach położonych wzdłuż rzeki Raciążnicy – wyjaśnia marszałek Adam Struzik.
Inwestycja otrzymała blisko 52 mln zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027. Prace mają rozpocząć się jeszcze w tym roku.
– Zbiornik ten pozwoli na zatrzymanie wody roztopowej, a następnie w okresach letnich susz zasili rzekę, a tym samym grunty rolne – podkreśla wójt gminy Raciąż Zbigniew Sadowski.
Wspólna odpowiedzialność za wodę
Zmiany klimatyczne i coraz częstsze okresy bezopadowe sprawiają, że inwestycje w retencję i infrastrukturę wodną stają się koniecznością. Samorząd Mazowsza podkreśla, że tylko systemowe działania – od lokalnych studni po duże zbiorniki retencyjne – mogą zapewnić stabilność dostaw wody dla mieszkańców i gospodarki regionu.
