Rybołówstwo morskie w Polsce wkracza w nowy etap transformacji cyfrowej. Nowe przepisy wprowadzają bezwzględną przejrzystość w morskich połowach, stawiając na nowoczesne technologie i bezkompromisową ochronę zagrożonych zasobów Bałtyku.
Rządowy projekt nowelizacji ustawy o rybołówstwie morskim oraz ustawy o organizacji rynku rybnego (procedowany obecnie jako sejmowy druk nr 2999 w ramach pierwszego czytania w komisjach) to długo wyczekiwany krok w stronę realnego zrównoważonego zarządzania żywymi zasobami wód i ukrócenia dotychczasowych nadużyć w sektorze komercyjnym.
Elektroniczne dzienniki i stały monitoring mniejszych jednostek
Projektowane przepisy zakładają całkowite odejście od tradycyjnej papierkologii na rzecz zaawansowanych systemów informatycznych obsługiwanych przez Centrum Monitorowania Rybołówstwa. Zgodnie z planowanymi regulacjami, wszystkie jednostki pływające (w tym te o długości poniżej 12 metrów) zostaną objęte obowiązkiem prowadzenia elektronicznego dziennika połowowego od 10 stycznia 2028 roku. Projekt precyzyjnie definiuje również procedury postępowania w przypadku awarii systemu elektronicznego.
Jednocześnie pojawia się wymóg wyposażenia statków mniejszych niż 12 metrów w specjalne aplikacje lub urządzenia do ciągłego namierzania ich ruchu. Takie rozwiązania uniemożliwią prowadzenie niezarejestrowanych połowów w strefach chronionych czy tarczowych, skutecznie uderzając w szarą strefę przybrzeżnego rybołówstwa.
Nowoczesne rybołówstwo: zaostrzenie nadzoru nad flotą wysokiego ryzyka
Szczegółowej inwentaryzacji i permanentnej kontroli poddane zostaną jednostki zakwalifikowane jako podmioty o podwyższonym ryzyku naruszeń prawa. W ich przypadku planowane jest wdrożenie zdalnego monitorowania elektronicznego REM, co oznacza m.in. przymusową instalację kamer CCTV. Materiał wideo oraz parametry operacyjne będą na bieżąco analizowane przez inspekcję państwową.
Kolejnym skutecznym narzędziem ma być obowiązkowy montaż systemów ciągłego pomiaru mocy silnika. Urzędy zyskają realne instrumenty do weryfikacji faktycznych możliwości technicznych statków. Wszelkie próby obejścia limitów mocy będą wiązały się z natychmiastowym obowiązkiem redukcji parametrów jednostki do wartości zapisanych w oficjalnej licencji.
Nowe zasady obrotu rybami i cyfryzacja dokumentacji handlowej
Przemiany mocno uderzą w procedury związane ze skupem, przetwórstwem i dystrybucją ryb z połowów komercyjnych. Wprowadzone zostaną rygorystyczne zasady ważenia surowca, które będą wymagały specjalnego, autoryzowanego upoważnienia inspekcji po bezwzględnej ocenie zaplecza technicznego firmy. Całość obrotu zostanie spięta w jeden, szczelny, elektroniczny rejestr.
- Koniec z lukami finansowymi: Zlikwidowano dotychczasowe limity pieniężne, które pozwalały unikać obowiązku rzetelnego raportowania obrotu.
- Cyfrowy obieg dokumentów: Tradycyjne formularze papierowe ostatecznie przejdą do historii, ustępując pełnej transparentności online.
- Jasne limity handlowe: Sprzedaż bezpośrednia ze statków na użytek prywatny została precyzyjnie ograniczona normami wagowymi zamiast dawnych progów kwotowych (10 kg na osobę dziennie, a w przypadku łososia atlantyckiego – 2 sztuki).
Sankcje, rejestry naruszeń i obowiązki dla wędkarzy
Projekt zakłada implementację bezkompromisowego unijnego systemu punktów karnych dla kapitanów oraz armatorów łamiących prawo. Za najpoważniejsze wykroczenia, takie jak kłusownictwo, brak uprawnień czy fałszowanie danych o wadze połowu, grozić będą drastyczne kary finansowe, wyliczane proporcjonalnie do rynkowej wartości nielegalnie pozyskanych zwierząt. Państwo powoła również jawny rejestr kapitanów, którzy dopuścili się rażących przestępstw ekologicznych.
Nowe obowiązki dotkną również wędkarzy rekreacyjnych, którzy dotychczas często działali w strefie wolnej od jakiejkolwiek kontroli. Osoby fizyczne łowiące hobbystycznie będą musiały zarejestrować się w dedykowanej unijnej aplikacji „RecFishing”. Przez ten program staną się zobowiązane do natychmiastowego raportowania każdej sztuki ryb z gatunków szczególnie zagrożonych wyginięciem.
Źródło:
