Krem z filtrem przeciwsłonecznym jest pierwszym kosmetykiem w każdej wakacyjnej kosmetyczce. I słusznie – promieniowanie UV jest szkodliwe dla naszej skóry, więc powinniśmy się przed nim chronić. Kremy SPF zawierają jednak szkodliwe substancje, które mają destrukcyjne działanie na… rafy koralowe. Jaki krem przeciwsłoneczny wybrać z troski o ekosystem wodny?
Blaknięcie rafy koralowej jest bardzo poważnym problemem na skalę światową. Ponad 44% gatunków koralowców jest zagrożonych wyginięciem, a ich sytuacja stale się pogarsza. Jakie są zagrożenia dla raf koralowych? Zmiany klimatu, przełowienie, choroby oraz zanieczyszczenie wód powodują nieodwracalne zniszczenia w strukturze tych organizmów. Rozpuszczone w wodzie substancje z naszych kremów przeciwsłonecznych również przyczyniają się do zaniku rafy koralowej.
Czy kremy z filtrami UV są szkodliwe? – toksyczne związki dla rafy koralowej
Rafy koralowe stoją przed wieloma wyzwaniami, a my dokładamy im zmartwień. Turyści odwiedzający miejsca, w których występują koralowce niestety często nieświadomie, uszkadzają je mechanicznie lub zostawiają za sobą toksyczne substancje. Kremy zabierające filtry UV składają się z substancji organicznych (chemicznych) i/lub nieorganicznych (mineralnych), które mają za zadanie absorbować, odbijać lub rozpraszać promieniowanie UV.
Potwierdzono naukowo obecność środków takich jak oksybenzon oraz oktynoksat, które występują w składzie kremów przeciwsłonecznych, w przybrzeżnych wodach. Co więcej, substancje te odkryto również w morskich stworzeniach takich jak ryby, mięczaki i koralowce.
Intensywne badania nad wpływem oksybenzonu wykazały destrukcyjny wpływ tego związku na rafę koralową. Zaobserwowano:
- Blaknięcie wielu gatunków koralowców twardych, a efekt ten zwiększał się wraz z podwyższającą się temperaturą wody.
- Zaburzenia cyklu rozwojowego z symbiotycznymi zooksantellami, wraz z przypadkami śmiertelnymi.
- Zniszczenia i deformacje u larw koralowców – planuli.
- Zaburzenia struktury DNA korali oraz zmniejszenie ich sukcesu reprodukcyjnego.
Większość badań wykazała te niepokojące wyniki już przy krótkotrwałym działaniu substancji znajdujących się w filtrach UV oraz przy ich niewielkim stężeniu.
„W przypadku rafy, nawet przy niewielkich stężeniach filtrów UV, substancje te mogą się akumulować w organizmach i osadach morskich, stanowiąc trwały efekt o wciąż niewiadomych konsekwencjach” – zwracają uwagę naukowcy ICRI (International Coral Reef Initiative) w swojej publikacji.
Skala problemu – tony kremów SPF w oceanie
Szacunki naukowców o skali problemu są zaskakujące. Ilość kremów przeciwsłonecznych rozpuszczonych w wodach liczona jest w tonach!
Pierwsze tego typu badania odbyły się już w 2001 roku, gdzie naukowcy oszacowali, że 20 tysięcy ton kremów SPF ląduje rocznie w północnej części Morza Śródziemnego. W kolejnych latach stwierdzono, że koralowce są narażone na 6-14 tysięcy ton tych substancji rocznie.
Zaznaczając, że około jedynie 1-10% kremów przeciwsłonecznych zawiera oksybenzon, co najmniej 10% globalnie występującej rafy koralowej oraz 40% przybrzeżnej jest narażone na ekspozycję na toksyczne środki chemiczne.
Jak możemy chronić rafy koralowe?
Większość społeczeństwa zdaje sobie sprawę ze skali problemu globalnego zaniku rafy koralowej. W celu odbudowania ekosystemów morskich wprowadza się hodowle koralowców oraz wyznacza się obszary chronione. W jaki sposób możemy chronić rafy koralowe?
W kontekście kremów przeciwsłonecznych wybierajmy produkty bez szkodliwych substancji dla rafy koralowej. Obecnie na rynku możemy znaleźć kremy przeciwsłoneczne „bezpieczne dla rafy”. Należy jednak być ostrożnym i czytać składy produktów. „Nasze badania potwierdzają, że około 80% badanych kremów przeciwsłonecznych zawiera nieorganiczne związki, pomimo reklamowania się jako »bezpieczne dla rafy koralowej.« – tłumaczą naukowcy w swoich badaniach.
Jakie są alternatywy dla kremów przeciwsłonecznych? Z częściowym rozwiązaniem problemu przychodzi odzież ze wskaźnikiem UPF, które chronią nas przed słońcem bez konieczności zakładania kremu na nasze ciało. Warto je wybrać w czasie snurkowania i podziwiania rafy koralowej.
W niektórych miejscach na świcie, gdzie koralowce są szczególnie narażone na wyginięcie, wprowadzono zakaz używania kremów z filtrem UV. Z takimi praktykami spotkasz się na Hawajach, Palau, Bonaire oraz Arubie. Zakazano tam rozpowszechniania, sprzedawania i posiadania kremów przeciwsłonecznych. Jeśli planujesz podróż w te egzotyczne zakątki świata, zaopatrz się w przyjazny dla rafy koralowej krem przeciwsłoneczny oraz odzież chroniącą przed promieniowaniem UV.
Zamiana ulubionego kremu SPF na taki niezawierający toksycznych substancji, może przyczynić się do uratowania lokalnej rafy koralowej. Podróżujmy i podziwiajmy jej piękno w odpowiedzialny sposób, tak aby kolejne pokolenia mogły doświadczyć niesamowitości podwodnego świata.
Źródła:
Miller, Ingo B., et al. „Toxic effects of UV filters from sunscreens on coral reefs revisited: regulatory aspects for “reef safe” products.” Environmental Sciences Europe 33.1 (2021): 74.
Wood, Elizabeth. „Impacts of sunscreens on coral reefs.” International Coral Reef Initiative (ICRI) 20 (2018).
