Orlik grubodzioby Clanga clanga jest najrzadszym gatunkiem orła żyjącego w Europie i Azji. Ptak ten zamieszkuje również tereny Polski, co zobowiązuje nas do ochrony tego zagrożonego gatunku. Jak pomóc przetrwać temu niezwykłemu zwierzęciu? W ramach trwającego projektu „GSELIFEAboveBorders” każdy może zostać ornitologiem. Uruchomiono ogólnodostępną bazę doniesień orlika grubodziobego, co umożliwi zbieranie danych z obserwacji dla każdego miłośnika ptaków.
Orlik grubodzioby w Unii Europejskiej zaliczany jest do gatunków najwyższej troski oraz objęty ochroną na mocy wielu dokumentów np. Dyrektywy Ptasiej, Konwencji Berneńskiej oraz Konwencji Bońskiej. Gatunek ten znajduje się również na Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych IUCN, w kategorii zagrożony (vulnerable) w skali świata. Największymi zagrożeniami dla orlika jest utrata siedlisk oraz spadek już niewielkiej populacji europejskiej.
Orlik grubodzioby – znikający symbol mokradeł
Orlik grubodzioby należy do najrzadszego oraz najmniej poznanego gatunku orła na świecie. Populacja europejska stanowi 25-49% globalnej populacji tych ptaków. Najliczniej występuje w Rosji – 600-800 par lęgowych. W Polsce żyje jedynie w dolinie Biebrzy oraz w kilku lokalizacjach na wschodzie kraju, licząc jedynie 15-17 par lęgowych.
Ten gatunek orła zamieszkuje głównie rozległe bagna i kompleksy torfowisk niskich i przejściowych. Gniazda zakłada jednak z dala od ludzi w kompleksach leśnych sąsiadujących z mokradłami. Obecność otwartych terenów w pobliżu lasów jest niezwykle istotna z powodu polowania na wodno-błotne ptaki, płazy, gryzonie, czy nawet ryby.
Orliki grubodziobe do Polski przylatują w kwietniu. Od tego czasu możemy obserwować ich widowiskowe toki – powietrzne akrobacje oraz osobniki budujące gniazda i polujące na żerowiskach. Często ptaki siadają na tzw. grzędach, gdzie cierpliwie wyczekują swojej ofiary. Jest to doskonała okazja na zobaczenie orlików w całej okazałości.
Jak ochronić ten zagrożony gatunek? – projekt GSELIFEAboveBorders
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu wraz z beneficjentami z różnych zakątków świata takich jak Bułgaria, Estonia oraz Turcja stworzyli projekt mający na celu ochronę orlika grubodziobego. Dzięki najdłuższym na świcie badaniom tego gatunku przez Uniwersytet Przyrodniczy Polska stała się jedynym krajem w Europie, gdzie populacja tego gatunku nie jest znacząco zagrożona.
Głównym niebezpieczeństwem dla populacji orlika grubodziobego jest zanik jego siedlisk, czyli dużych kompleksów bagien na obrzeżach Unii Europejskiej, które są niezbędne do rozmnażania tego gatunku. Dużym problemem są również straty liczebności na terenach migracyjnych oraz zimowiskach.
Członkowie projektu pragną poprawić warunki lęgowe, zmniejszyć zagrożenia w miejscach odpoczynku i zimowania orlików wzdłuż ich szlaków wędrówkowych. Ma to doprowadzić do zwiększenia liczebności tego rzadkiego gatunku.
Działania mające na celu osiągnąć te efekty to między innymi:
- Ratowanie piskląt oraz zmniejszenie wpływu drapieżnictwa na ich przeżycie,
- Ochronę lasów, które są potencjalnymi miejscami gniazdowania oraz polowań orlików grubodziobych,
- Monitoring i ochronę indywidualną ptaków, posiadających lokalizatory GPS,
- Zwalczanie kłusownictwa i trucia ptaków,
- Tworzenie stacji dokarmiania ptaków na zimowiskach,
- Edukację na temat gatunku oraz dobrych praktykach mających na celu ich ochronę.
Do tej pory projekt zmierza w dobrym kierunku. Członkowie projektu aktywnie pomagają orlikom między innymi, stawiając czatownie w dolinie Biebrzy. Wysokie konstrukcje na otwartych terenach mają wesprzeć sukces łowiecki ptaków. Trzydzieści specjalnie zaprojektowanych słupów urozmaica krajobraz oraz posłuży jako doskonały punkt do polowania z zasiadki. Dzięki takiemu działaniu naukowcy mają nadzieję na polepszenie kondycji ptaków oraz zwiększenia ich sukcesu rozrodczego.
Orlik grubodzioby poszukiwany!
W celu poznania bliżej tego najmniej zbadanego gatunku orła powstała ogólnopolska baza doniesień o orliku grubodziobym. Teraz każdy może zanotować swoją obserwację oraz przyczynić się do ochrony tego zagrożonego gatunku. Baza ma charakter interaktywny oraz umożliwia zgłaszanie własnych obserwacji, oraz studiowanie tych istniejących.
Dzięki temu przepływ informacji między ornitologami jak i miłośnikami ptaków stanie się dużo łatwiejszy i przejrzysty. Umożliwi to poprawę monitoringu oraz skuteczniejszą ochronę orlika. Jest to świetna okazja na zaangażowanie społeczeństwa w ochronę bioróżnorodności oraz wizualizacji tras migracyjnych dla pasjonatów przyrody.
Źródło:
sparrow.up.poznan.pl/life/
