Po 12 latach prac Polska przyjęła Plan Zarządzania Obiektu Światowego Dziedzictwa UNESCO „Puszcza Białowieska”. To pierwszy tak kompleksowy dokument określający zasady ochrony jednego z najcenniejszych lasów Europy aż do 2051 roku. Plan oddaje 96% polskiej części Puszczy procesom naturalnym i wyklucza na tym obszarze tradycyjną gospodarkę leśną oraz polowania.
Dokument, który domyka wieloletnie zobowiązanie Polski
Plan Zarządzania dotyczy polskiej części transgranicznego Obiektu Światowego Dziedzictwa „Białowieża Forest”. To obszerne opracowanie liczące 184 strony i 11 załączników, przygotowane na podstawie 17 analiz oraz ponad 45 spotkań konsultacyjnych z udziałem naukowców, samorządów, organizacji społecznych i mieszkańców regionu.
Przyjęcie Planu oznacza realizację zobowiązania, jakie Polska podjęła w 2014 roku, gdy cała Puszcza Białowieska została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
96% powierzchni oddane naturze
Najważniejszym założeniem Planu jest przekazanie 96% powierzchni polskiej części Puszczy we władanie procesom naturalnym. Dotychczas było to jedynie 37%. Oznacza to wykluczenie tradycyjnej gospodarki leśnej i polowań na tym obszarze.
Dokument jest spójny z przygotowanym Planem ochrony dla obszaru Natura 2000 i wskazuje działania niezbędne do zachowania unikatowej bioróżnorodności Puszczy – siedliska ponad 12 tys. gatunków bezkręgowców, 250 gatunków ptaków i 59 gatunków ssaków.
Rekomendacje UNESCO i IUCN uwzględnione w całości
Plan Zarządzania powstał w oparciu o zalecenia UNESCO i Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN). Zachowuje dotychczasowe zasady dostępu do Puszczy i uwzględnia potrzeby rozwojowe lokalnych społeczności.
W 2027 roku do Puszczy przyjedzie misja UNESCO, która oceni postępy we wdrażaniu dokumentu.
Głos ministerstwa: ochrona oparta na wiedzy i dialogu
– Po 12 latach prac mamy to! Podpisaliśmy Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO Puszcza Białowieska. To historyczny dokument wypracowany w dialogu z naukowcami, samorządami, lokalną społecznością i ekspertami UNESCO. Wspólnie uzgodniliśmy przyszłość jednego z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w Europie – powiedziała ministra Paulina Hennig-Kloska.
Wiceminister Mikołaj Dorożała podkreślił, że Plan to także działania na rzecz retencji wody, odtwarzania naturalnych procesów i ograniczania presji człowieka: – Puszcza żyje, zmienia się i odzyskuje swoją naturalną dynamikę – naszym zadaniem jest jej w tym nie przeszkadzać.
Puszcza Białowieska – perła światowego dziedzictwa
Puszcza Białowieska jest jednym z 1248 obiektów na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, z czego tylko 235 to dobra przyrodnicze. To dom dla ponad 3,5 tys. gatunków grzybów, 12 tys. gatunków bezkręgowców, 250 gatunków ptaków, 59 gatunków ssaków oraz symbolu Puszczy – żubra.
Wsparcie dla regionu i silne poparcie społeczne
Wraz z wdrażaniem Planu samorządy regionu otrzymują wsparcie finansowe. W 2025 roku gminy Puszczy Białowieskiej i powiat hajnowski dostały łącznie ok. 12,5 mln zł tzw. subwencji ekologicznej. W 2026 roku kwota ta wzrosła do 21,6 mln zł.
Badania opinii publicznej pokazują, że ponad 90% mieszkańców regionu popiera ochronę Puszczy przy minimalnej ingerencji człowieka.
Co dalej?
Podpisany Plan Zarządzania trafi teraz do zarządców obiektu – Białowieskiego Parku Narodowego oraz trzech nadleśnictw: Białowieża, Browsk i Hajnówka. Otrzymają go również samorządy odpowiedzialne za strefę buforową.
W 2027 roku UNESCO i IUCN przeprowadzą misję oceniającą wdrażanie dokumentu.
Źródło: gov.pl
