Wrocław planuje stworzenie rezerwatu przyrody na Polach Irygacyjnych. Obszar ten przez ponad 130 lat był wykorzystywany jako oczyszczalnia ścieków. Miasto oraz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ) podpisały już list intencyjny i rozpoczęto formalny proces tworzenia pierwszego we Wrocławiu rezerwatu przyrody. Pola Irygacyjne to jedno z najcenniejszych przyrodniczo obszarów na Dolnym Śląsku. Dlaczego warto chronić to miejsce? Kiedy powstanie rezerwat przyrody? Czy będzie dostępny dla turystów?
Pierwszy rezerwat we Wrocławiu – historyczny krok w stronę ochrony przyrody
Urząd Miasta oraz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ) we Wrocławiu podpisały już list intencyjny w sprawie utworzenia rezerwatu przyrody na Polach Irygacyjnych. Miasto zobowiązało się do przygotowania dokumentacji niezbędnej do utworzenia rezerwatu przyrody, uregulowania gospodarki wodnej oraz ewentualnej remediacji terenu.
– Spiętrzymy wodę na ciekach Trzciana i Mokrzyca, co spowoduje powstanie naturalnego rozlewiska o powierzchni około 10 hektarów. Nie będzie tu betonu, głębokich jezior – nic z tych rzeczy. Woda naturalnie będzie się rozlewać, będą również naturalne wypłycenia stworzone w dawnych meandrach Odry, zasilane wodami malutkiej Mokrzycy i wodami opadowymi – to będzie atrakcyjne miejsce dla licznych płazów, gadów i ptaków oraz roślin, które lubią podmokłe środowisko – informuje Bartłomiej Świerczewski, zastępca dyrektora Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia.
Miasto ma również finansować utrzymanie rezerwatu. Z kolei Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska zadeklarowała wsparcie merytoryczne i opracowanie planu ochrony.
Kiedy powstanie rezerwat przyrody?
Rezerwat przyrody we Wrocławiu ma powstać w 2028 r. Wcześniej należy zadbać o przywrócenie odpowiedniego poziomu wód gruntowych.
W czasie gdy Pola Irygacyjne funkcjonowały jako oczyszczalnia ścieków, system kanałów i rowów utrzymywał teren stale podmokły. Po zakończeniu eksploatacji w 2015 roku wiele terenów uległo degradacji, a w konsekwencji obszar w dużej mierze wyschnął. Odpowiedni poziom wód gruntowych jest kluczowy dla zachowania torfowisk, trzcinowisk czy wilgotnych łąk.
Jeszcze w 2025 r. planowane jest uzyskanie odpowiednich pozwoleń. Natomiast w przyszłym roku mają rozpocząć się prace hydrotechniczne pod nadzorem przyrodników.
Czy rezerwat przyrody będzie dostępny dla turystów?
W rezerwacie planowane jest utworzenie ścieżek oraz szlaków spacerowych, które pozwolą na odpowiedzialne korzystanie z terenu rekreacyjnego bez niszczenia przyrody oraz zakłócania bytowania zwierząt. Turyści będą mogli spędzać czas zarówno na terenie samego rezerwatu, jak i w pobliskim otoczeniu – w lasach czy na terenach Natura 2000. Miejsce to będzie pełniło także funkcje edukacyjną.
Pola Irygacyjne – dlaczego są tak cenne przyrodniczo?
Wrocławskie Pola Irygacyjne powstały w 1881 r. i były jedną z pierwszych w Europie naturalnych oczyszczalni ścieków. Po ponad 130 latach, w 2015 r., zakończono eksploatację i od tamtej pory przyroda samoistnie się odrodziła.
– Pola irygacyjne to dowód na to, że przyroda potrafi się odbudować. Jeśli damy jej czas i odpowiednie warunki, powraca z ogromną siłą. Zależy nam, by chronić ten proces i wzmocnić go poprzez świadome działania. Zgodnie z rekomendacją wybitnych przyrodników wystąpiłem do RDOŚ z wnioskiem o utworzenie rezerwatu, bo to najwyższa forma ochrony przyrody. Ten krok to realna inwestycja w przyszłość miasta: w retencję, w bioróżnorodność, w adaptację do zmian klimatu – podkreśla prezydent Wrocławia Jacek Sutryk.
Pola Irygacyjne, położone na północy miasta, zajmują obszar 1110 ha, z czego na 751 ha ma powstać obszar chroniony. Występują tu przede wszystkim łąki i trzcinowiska, a także tereny zadrzewione. W pobliżu przepływa Odra oraz Widawa. Istotne jest także, że na tym obszarze nie ma zabudowań ani sztucznego oświetlenia, co sprawia, że jest to idealne siedlisko dla wielu gatunków.
Pola irygacyjne są naturalnym zasobem ekologicznym i klimatycznym Wrocławia – to zielone płuca miasta. Chronią przed suszą, łagodzą skutki upałów oraz zwiększają bioróżnorodność.
Jakie gatunki występują na Polach Irygacyjnych?
Miasto zleciło przeprowadzenie szczegółowej inwentaryzacji przyrodniczej. Badania zrealizował zespół naukowców z Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego.
– Obserwowaliśmy aktywność zwierząt, wyszukiwaliśmy stanowiska roślin, mapowaliśmy siedliska. Pola to żywy, złożony ekosystem, który po latach eksploatacji sam rozpoczął proces regeneracji – wyjaśnia prof. Marcin Kadej, dziekan Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego.
Pola Irygacyjne są domem dla 180 gatunków zwierząt. Występują tu gady i płazy (w tym chroniona rzekotka drzewna czy kumak nizinny). Żyją tu także 22 gatunki ssaków, a wśród nich wyróżnić można bobra, borsuka, gronostaja, kunę leśną oraz nietoperze: mopka zachodniego i karlika drobnego.
Obszar jest szczególnie cenny przyrodniczo ze względu na występujące tam gatunki ptaków. Zaobserwowano tu niemal połowę wszystkich gatunków występujących w Polsce. Najcenniejszymi przedstawicielami awifauny są m.in.: podróżniczek, jarzębatka, derkacz, lerka, bocian biały, błotniak stawowy, łabędź krzykliwy, dzięcioł średni, dzięcioł czarny, czapla biała, żuraw, gąsiorek. Obszar został uznany za ostoję ptasią IBA (Important Bird Areas) o znaczeniu międzynarodowym – jedyną położoną w całości w granicach administracyjnych dużego miasta w Polsce. W kraju wyznaczonych jest jedynie 170 takich obszarów.
Na Polach Irygacyjnych występuje łącznie 428 gatunków roślin, grzybów i porostów, w tym 206 cennych przyrodniczo lub chronionych. Wśród roślin wyróżnia się 19 gatunków rzadkich, a 6 objętych ochroną prawną. Występuje tu czosnek kątowy i wężowy, salwinia pływająca i róża francuska. Ponadto znajduje się tu siedlisko turzycy Bueka – gatunku uznanego za wymarły na Dolnym Śląsku.
Źródło: wroclaw.pl
