Endemiczny ślimak z Bermudów, który przez dekady uważany był za wymarły, został uratowany dzięki naukowym badaniom i programowi hodowli w ogrodach zoologicznych. Jego ponowne odtworzenie pokazuje, że ochrona nawet najmniejszych gatunków jest możliwa i skuteczna.
Poecilozonites bermudensis jest jednym z najbardziej wyjątkowych przykładów gatunku, który prawie zniknął z natury, a następnie został odbudowany w wyniku starań ochronnych. Jego historia łączy paleontologię, badania środowiskowe, programy hodowlane i reintrodukcję w naturze, tworząc fascynującą opowieść o ratowaniu przyrody.
Ślimak z Bermudów i jego biologia
Poecilozonites bermudensis należy do endemicznych gatunków lądowych ślimaków Bermudów, dorastając do około 20–23 mm. Preferuje wilgotne mikrohabitaty, w tym cieniste zakątki, ściółkę leśną i miejsca pod kamieniami, gdzie wilgotność utrzymuje jego aktywność i umożliwia rozmnażanie. Ślimak pełni ważną rolę ekologiczną, uczestnicząc w rozkładzie materii organicznej i będąc pokarmem dla innych bezkręgowców i drobnych ssaków.
Powolny tryb życia sprawia, że Poecilozonites bermudensis jest bardzo podatny na ataki drapieżników. Szczególnie niebezpieczne są sprowadzone inwazyjne ślimaki wilcze (Euglandina rosea), które polują na mniejsze gatunki i mogą znacząco ograniczać ich populacje.
Powrót gatunku z granicy wymarcia
Przez wiele lat Poecilozonites bermudensis był uważany za wymarły. Status ten wynikał z braku jego obserwacji w naturze od lat 70. XX wieku, kiedy to zmiany środowiskowe, w tym wprowadzanie obcych gatunków zwierząt oraz urbanizacja, doprowadziły do gwałtownego spadku liczebności populacji. Brak doniesień o jego występowaniu przez dziesięciolecia sprawił, że gatunek został wpisany na listy zagrożonych wyginięciem i traktowany jako przykład lokalnego wymierania endemitów.
Przełom nastąpił w 2014 roku, gdy niewielka populacja gatunku została przypadkowo odkryta w stolicy Bermudów, mieście Hamilton, obok klimatyzatora. Był to moment, który rozpoczął nową erę badań i działań ochronnych. Ta reliktowa grupa osobników stała się punktem wyjścia do programów hodowli i ochrony, które następnie doprowadziły do odbudowy gatunku ślimaka z Bermudów.
Program hodowli i reintrodukcji – jak uratowano gatunek
Po odkryciu resztkowej populacji Poecilozonites bermudensis, międzynarodowe zespoły ekspertów, w tym naukowcy z Bermudów i Chester Zoo w Wielkiej Brytanii, rozpoczęły program hodowli w kontrolowanych warunkach.
Ważnym elementem badań było również opublikowanie genomu ślimaka w czasopiśmie naukowym G3: Genes | Genomes | Genetics. Sekwencja DNA pozwoliła naukowcom lepiej zrozumieć ewolucję gatunku, jego reakcje na stres środowiskowy i przygotować skuteczne strategie ochrony. Dane genetyczne były także pomocne przy hodowli i reintrodukcji, zapewniając zachowanie różnorodności genetycznej populacji.
Pierwsze osobniki były starannie pielęgnowane w specjalnie przygotowanych pojemnikach, w których monitorowano wilgotność, temperaturę i inne parametry niezbędne do ich rozrodu. Dzięki tym działaniom ślimaki zaczęły rozmnażać się w tempie, które przerosło oczekiwania badaczy. Stopniowo kolejno rozmnażane osobniki były reintrodukowane do chronionych siedlisk na Bermudach, zapewniających warunki zbliżone do naturalnych oraz ochronę przed inwazyjnymi drapieżnikami (ślimaki wilcze).
Do 2026 roku populacja gatunku wzrosła do ponad 100 000 osobników, rozproszonych w sześciu lokalizacjach. Daje to P. bermudensis szansę na stabilną przyszłość.
Historia endemicznego ślimaka Bermudów jest przykładem, że nawet najmniejsze stworzenia mogą przetrwać dzięki starannie zaplanowanej ochronie, naukowej wiedzy i współpracy międzynarodowej. Dzięki hodowli w ogrodach zoologicznych, badaniom genomowym i dokładnie zaplanowanym reintrodukcjom gatunek ten znów może funkcjonować w swoim naturalnym środowisku, będąc symbolem nadziei i sukcesu ochrony bioróżnorodności.
Źródła:
Copeland, A., & Hesselberg, T. (2022). Habitat preferences of the Critically Endangered greater Bermuda land snail Poecilozonites bermudensis in the wild. Oryx, 56(1), 34–37. doi:10.1017/S0030605320000836
Stevie Winingear, Mark Outerbridge, Gerardo Garcia, Anne C Stone, Melissa A Wilson, P David Polly, Genome report: de novo genome assembly of the greater Bermuda land snail, Poecilozonites bermudensis (Mollusca: Gastropoda), confirms ancestral genome duplication, G3 Genes|Genomes|Genetics, Volume 16, Issue 2, February 2026, jkaf291, https://doi.org/10.1093/g3journal/jkaf291
