Wakacje to czas relaksu, odkrywania nowych miejsc, smaków i kultur. Często chcemy zachować te wspomnienia na dłużej, a najlepszym sposobem na to są pamiątki. Jednak nie wszystko, co wydaje się atrakcyjne, można legalnie zabrać ze sobą do domu. Wiele przedmiotów wykonanych z egzotycznych roślin lub zwierząt podlega ochronie prawnej, a nieświadomy przewóz może zagrażać środowisku i naruszać przepisy międzynarodowe oraz unijne.
Przewóz i działalność komercyjna prowadzona z naruszeniem przepisów UE dotyczących ochrony międzynarodowej fauny i flory, regulujących handel tymi gatunkami, jest przestępstwem i grozi karą pozbawienia wolności do 5 lat.
Żywe zwierzęta to nie pamiątki
Żywe okazy roślin i zwierząt oferowane jako pamiątki mogą nie tylko naruszać prawo, ale też stanowić zagrożenie dla rodzimych ekosystemów. Handel nimi regulowany jest przez przepisy Unii Europejskiej oraz Konwencji Waszyngtońskiej (CITES), której celem jest ochrona gatunków zagrożonych wyginięciem i zapobieganie nielegalnemu handlowi.
Unia Europejska wprowadziła jednolite przepisy regulujące import, eksport i handel okazami dzikich zwierząt i roślin. Gatunki objęte ochroną są klasyfikowane w czterech załącznikach CITES, które określają poziom ochrony i wymagania dotyczące handlu. Szczególnie ściśle regulowany jest handel trofeami myśliwskimi oraz wyrobami z kości słoniowej oraz rogów nosorożca. Przewóz takich przedmiotów jest zabroniony, chyba że towarzyszą im odpowiednie dokumenty potwierdzające legalne pochodzenie.
Do przykładowych gatunków objętych ochroną CITES należą m.in. papugi, żółwie, węże z rodziny pytonów, gekony, kameleony, koniki morskie, kaktusy, storczyki, dzbaneczniki oraz szereg roślin drzewiastych.
Nie chodzi tu tylko o złamanie prawa. Wprowadzenie obcych gatunków do nowych środowisk może spowodować rozprzestrzenienie chorób, które zagrażają rodzimym roślinom i zwierzętom. Ponadto niewłaściwie wybrana pamiątka potrafi wyrządzić ogromną krzywdę naturze. Zwierzęta i rośliny przechwycone na granicy wymagają często długotrwałej opieki i rehabilitacji, a szanse na ich ponowne wprowadzenie do środowiska są znikome. To nie tylko złamanie przepisów, lecz także realne cierpienie i stres dla żywych organizmów.
Chronione gatunki wśród wakacyjnych skarbów
Nielegalny przewóz nie ogranicza się wyłącznie do żywych zwierząt czy roślin. Obejmuje to również produkty i pamiątki wykonane z materiałów pochodzących od chronionych gatunków. Dotyczy to m.in. piór, wyrobów z piór i jaj ptaków, przedmiotów skórzanych z gadów, takich jak paski, torebki czy buty, a także skorup żółwi, kawioru i preparatów medycyny tradycyjnej z ryb. Do tej listy zaliczają się również spreparowane owady sprzedawane w celach kolekcjonerskich lub jako składniki egzotycznych nalewek, a także kawałki twardych koralowców (zarówno kupione, jak i zebrane na plaży) przewożone jako pamiątki lub wykorzystywane do wyrobu biżuterii. Choć takie przedmioty mogą wydawać się atrakcyjne, wiele z nich podlega ochronie prawnej.
Dodatkowo, przedmioty dopuszczone w jednym kraju mogą być zabronione w innym. Dlatego przed zakupem warto sprawdzić przepisy graniczne. Przykładowo niektórych gatunków w ogóle nie wolno sprowadzać do Unii Europejskiej. Zaliczają się do tego:
- trofea wilka z Białorusi, Kirgistanu, Turcji;
- ara zielonoskrzydła z Argentyny i Panamy;
- liczne gatunki koników morskich z Indonezji;
- niektóre motyle z Wysp Salomona;
Zamiast ryzykować, najlepiej wybrać bezpieczne alternatywne pamiątki, które nie szkodzą przyrodzie. Zawsze można upewnić się u sprzedawcy, czy dany przedmiot nie został wykonany z gatunków objętych CITES. W niektórych przypadkach sprzedawca dysponuje odpowiednimi dokumentami lub może je uzyskać.
Co może być pamiątką z wakacji?
Na szczęście istnieją bezpieczne i odpowiedzialne pamiątki, pozwalające cieszyć się wspomnieniami z wakacji bez łamania prawa. Zaliczamy do nich lokalne wyroby rzemieślnicze, ceramikę, tkaniny, przyprawy, magnesy, pocztówki czy regionalne produkty spożywcze, które nie pochodzą od chronionych zwierząt i roślin.
Wybierając pamiątki, należy kierować się zasadą, że im bardziej przedmiot powstał z materiałów naturalnych w środowisku chronionym lub egzotycznym, tym większe ryzyko, że jego przewóz będzie nielegalny. Zamiast zbierać muszelki, koralowce czy fragmenty roślin z plaży lub lasu, lepiej postawić na rękodzieło. W ten sposób, za pomocą odpowiedzialnych wyborów, możemy przywozić piękne wspomnienia, wspierać lokalnych twórców i chronić środowisko naturalne. W praktyce oznacza to, że najbezpieczniejszą pamiątką bywa to, co nie pochodzi bezpośrednio z natury.
Źródła:
www.gov.pl
https://environment.ec.europa.eu/topics/nature-and-biodiversity/wildlife-trade_en
