Węgorz europejski (Anguilla anguilla) to krytycznie zagrożony gatunek. Od lat obowiązuje bezwzględny zakaz wywozu tego gatunku poza Unię Europejską, jednak na czarnym rynku wciąż jest przemycany przede wszystkim do Japonii i Chin. Dlaczego węgorz europejski nazywany jest żywym złotem? Jak zaradzić spadkowi populacji tego gatunku?
Zakaz eksportu węgorza europejskiego (Anguilla anguilla) poza Unię Europejską wprowadzono w 2010 roku. Celem była pomoc krytycznie zagrożonego gatunku. Europol, CITES i INTERPOL podjęły globalną współpracę, aby powstrzymać przemyt tego gatunku wart miliardy euro.
Węgorz europejski – jedna z najbardziej tajemniczych ryb świata
Węgorz europejski (Anguilla anguilla) żyje w europejskich rzekach, jeziorach i wodach przybrzeżnych. Raz w życiu zmienia środowisko na morskie. W celu odbycia tarła wędruje do Morza Sargassowego, położonego w północnej części Atlantyku. Niektóre osobniki muszą przebyć aż 6 tys. km. Młode osobniki migrują do europejskich wód słodkich, a później znów wracają do Morza Sargassowego na tarło.
Cykl życia węgorza europejskiego nie został do końca zbadany. Nie wiadomo, dlaczego wybierają Morze Sargassowe na miejsce rozrodu i do tej pory naukowcom nie udało się zaobserwować momentu składania ikry.
Dlaczego liczebność węgorza europejskiego spada?
IUCN (Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody) uznaje węgorza europejskiego za krytycznie zagrożonego. ICES (Międzynarodowa Rada Badań Morza) w swoim raporcie wskazuje, że populacja węgorza europejskiego znajduje się w stanie krytycznym. W ciągu ostatnich dekad zmalała o 90 proc.
Komisja Europejska wskazuje, że na spadek populacji węgorza europejskiego ma wpływ m.in. na nadmierny połów w wodach słonych i słodkich oraz niszczenie siedlisk. Ponadto migracje na miejsce tarła są utrudnione przez zapory czy elektrownie wodne, które są szczególnym zagrożeniem z uwagi na turbiny.
Przyczyną spadku populacji węgorza europejskiego są także zanieczyszczenia wód oraz pasożyty – głównie inwazyjny nicień pęcherza pławnego. Pośrednim czynnikiem mogą być zmiany klimatu, które wpływają na obniżenie poziomu wód czy zmianę temperatury prądów morskich.
Węgorz europejski – żywe złoto na czarnym rynku
Młode węgorze są towarem o niebywałej wartości. Na azjatyckim rynku cena jednego kilograma osiąga kwotę nawet 6000 euro. Spadek liczebności węgorza japońskiego sprawił, że rozwinął się nielegalny handel, który generuje dochody rzędu 2–3 mld euro rocznie. To największe przestępstwo przyrodnicze w Europie.
Węgorze hodowane są w niewoli, jednak nie na skalę komercyjną. Z jednego kilograma przemyconych węgorzy azjatyckie fermy są w stanie wyhodować ponad tonę dorosłych ryb.
Jak wygląda przemyt węgorza europejskiego?
Metody stosowane przez przemytników stale ewoluują w odpowiedzi na działania organów ścigania.
„Dodają lodu, żeby spowolnić metabolizm, i wstrzykują tlen, dzięki czemu węgorze szkliste mogą przetrwać podróż do Azji. Tam hoduje się je na fermach tucznych, w których produkuje się filety z węgorza nadające się do spożycia” – wyjaśnia kapitan Daniel Barturen García z hiszpańskiej jednostki SEPRONA odpowiedzialnej za ochronę środowiska w rozmowie z Euronews.
Zorganizowane grupy używają skomplikowanych szlaków. Węgorze szkliste są najpierw wywożone do państw tranzytowych, np. Maroka czy Senegalu, przed ostateczną wysyłką do Chin i Japonii. Przestępcy coraz częściej ukrywają ryby pod fałszywymi deklaracjami przewozu mrożonego mięsa czy małży.
Jak Europa walczy z przemytnikami?
W 2015 roku w Europie została powołana operacja LAKE Europolu, której celem jest systematyczne rozbijanie siatek kłusowniczych. Ponadto służby otrzymały także wsparcie naukowe, aby dokładnie rozróżniać larwy różnych gatunków węgorzy. W tym celu opracowano szybkie testy DNA.
W Europie współpraca między państwami, Europolem, Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa (EFCA) przynosi rezultaty, jednak kluczem pozostaje współpraca w skali globalnej.
Spadek populacji węgorza europejskiego – jak temu zaradzić?
Naukowcy i organizacje zajmujące się ochroną przyrody już od ponad 20 lat apelują o wzmocnienie ochrony węgorza europejskiego. Ograniczono połowy tego gatunku, co nie przyniosło oczekiwanych rezultatów.
Obecnie naukowcy zalecają wprowadzenie całkowitego zakazu połowów komercyjnych, rekreacyjnych czy odłowu młodych węgorzy do zarybień. Kolejną metodą są przepławki, dzięki którym ryby w czasie migracji będą mogły pokonywać zapory czy elektrownie wodne.
Źródła:
- Euronews
- Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku
