Wyniki minionej 33. Akcji Sprzątnie Świata dają zarówno powody do radości, jak i do niepokoju. Ile śmieci z natury udało się zebrać uczestnikom tegorocznej edycji? Jakie dziwne znaleziska zostały zgłoszone w raportach od zarejestrowanych sztabów? Czy system kaucyjny wpłynął na ilość odpadów porzucanych w środowisku? Analiza niemal 3000 sprawozdań pozwala na udzielenie odpowiedzi.
W Akcji Sprzątanie Świata przybywa uczestników
Akcja Sprzątanie świata została zaszczepiona w Polsce przez Fundację Nasza Ziemia w 1994 roku. Od tamtej pory nieprzerwanie każdego roku odbywają się kolejne jej edycje. A Wielki Finał każdej edycji Akcji ma miejsce w trzeci weekend września. I to właśnie wrzesień jest miesiącem, w którym odbywa się większość akcji zarejestrowanych sztabów. Ze statystyk, które zbiera koordynator Akcji, wynika, że przez 33 lata udział w niej wzięło niemal 25 milionów uczestników.
Niektórzy pamiętają Akcję ze szkoły, bowiem uczniowie i kadra pedagogiczna od samego początku stanowią serce tej największej lekcji poszanowania środowiska naturalnego. Nie inaczej było w tym roku. W 33. edycji Akcji Sprzątanie Świata Polska zarejestrowało się ponad 4 350 sztabów.
Do końca października 2026 roku swoje raporty z akcji terenowych złożyło o 23% więcej sztabów niż w roku ubiegłym. To właśnie z nichwynika, że w tym roku wzięło udział aż 426 313 osób. Wśród zaangażowanych uczestników znalazły się placówki oświatowe (najliczniej reprezentowana grupa), zespoły wolontariatu pracowniczego, urzędy miast i gmin, harcerze, uniwersytety trzeciego wieku, grupy osiedlowe, grupy znajomych, rodziny, koła gospodyń wiejskich, strażacy… a nawet zakłady karne.

Fot. Materiały prasowe
Ile śmieci pozbierali uczestnicy Akcji Sprzątanie Świata – Polska?
Z raportów wynika, że uczestnicy zebrali z natury 348 138 kilogramów śmieci. To tyle co 230 samochodów osobowych. Tegoroczny wynik to również kolejny wzrost w stosunku do ubiegłego roku i jest on właśnie słodko-gorzki. O 14% zwiększyła się liczba kilogramów śmieci zebranych z parków, lasów, brzegów rzek i jezior i nadmorskich plaż. O tym, że było co sprzątać, świadczą ponad 34 tony zebranych odpadów.
Żółta frakcja
Jednym z wiodących tematów w 2026 roku w kontekście odpadów porzucanych w środowisku był system kaucyjny. Zastanawia, czy i jak wpłynął on na ilość śmieci w naturze.
„W czasie naszych działań terenowych widzieliśmy zdecydowanie mniej opakowań, które objęte są kaucją – mówi Grzegorz Mikosza, Główny Koordynator Akcji Sprzątanie świata – Polska. To bardzo dobry znak, tym bardziej, że potwierdzają to również nasi partnerzy z urzędów miast i gmin, Lasów Państwowych czy Parków Narodowych. W statystykach Akcji również widać zmianę. Pomimo wzrostu całkowitej masy zebranych odpadów frakcja żółta zmniejszyła się o prawie 13%. Trzeba jednak pamiętać, że opakowania objęte kaucją stanowią tylko część żółtej frakcji, a ona sama – zaledwie około 7% masy wszystkich zebranych w Akcji odpadów. Do ogłoszenia pełnego sukcesu nieśmiecenia w naturze wciąż nam daleko.” – dodaje Mikosza.

Fot. Materiał prasowy
Dziwne znaleziska
W workach uczestników akcji znalazły się takie przedmioty, jak np. pałka policyjna, czy 1,5-metrowy biały pluszowy miś, a także latarnia solarna w kształcie żaby oraz namiot wojskowy i trampolina.
„Od wielu lat prowadzimy również swoisty katalog „dziwnych śmieci”znalezionych przez uczestników w naturze właśnie po to, aby manifest nieśmiecenia, którego częścią są nie tylko cyfry, ale również jakość znajdowanych w przyrodzie odpadów, przykuwał uwagę i zmuszał śmiecących do zastanowienia się nad swoim postępowaniem” – podała Fundacja Nasza Ziemia.
„Najdziwniejszych nie znaleziono. Wszystkie typowe”. Takie wpisy też widnieją w raporcie a pod nimi kryją się te odpady, które są spotykane na co dzień. Czy przyzwyczailiśmy się już do ich obecności w naturze tak bardzo, że przestały nas dziwić? Jednak w dalszym ciągu wyrzucane są cenne surowce.
Małe śmieci, wielki problem
Najmniejsze odpady często leżą ukryte w kępkach trawy, wciśnięte w piasek na plaży, czy wdeptane w ziemię pod osiedlowymi ławkami. Na konto wyniku 33. Akcji dopisano w tym roku 222 377 zebranych niedopałków papierosowych i 74 202 kapsli. To oznacza, że od 2023 roku, kiedy zaczęto prowadzić te statystyki, wspólnie zebrano ze środowiska 1,6 miliona niedopałków papierosowych i ponad 450 tysięcy kapsli.
SOS dla wody! Niech będzie wolna od śmieci
Tegoroczna Akcja przebiegała pod hasłem „SOS dla wody! Niech będzie wolna od śmieci”. Główny przekaz Fundacji Nasza Ziemia zwracał uwagę na problem zaśmiecenia polskich akwenów. Szczególnym przykładem tegorocznych fundacyjnych działań związanych z myślą przewodnią było więc podwodne sprzątanie Kamionki Piast w Opolu w drugim dniu Wielkiego Finału Akcji.
104 nurków-wolontariuszy w dwie godziny wydobyło z tego akwenu 2,5 tony odpadów. Efekt w postaci wersalek, opon, niezliczonych butelek, puszek i części samochodowych wyciągniętych spod wody to niechlubny symbol problemu, jakim jest zaśmiecanie wód w całej Polsce.
Źródło: Fundacja Nasza Ziemia












