El Niño ma wpływ na warunki pogodowe na całym świecie. W tym roku zjawisko ma być wyjątkowo silne, co może sprzyjać niszczycielskim huraganom, upałom, suszom i powodziom na wszystkich kontynentach. Naukowcy z Scripps Institution of Oceanography odkryli, że można osłabić El Niño. Jak naukowcy chcą zatrzymać to zjawisko? Czy można schłodzić ocean? Jak ograniczyć szkody powodowane przez El Niño?
El Niño – czym jest to zjawisko?
El Niño to jedno z najsilniejszych zjawisk wpływających na pogodę na Ziemi. Pojawia się co kilka lat, gdy zmienia się układ wiatrów i prądów oceanicznych nad Pacyfikiem. Podczas El Niño woda w oceanie staje się cieplejsza niż zwykle.
W normalnych warunkach pasaty przesuwają ciepłą wodę w stronę Azji i Australii. Z kolei u wybrzeży Ameryki Południowej z głębin wypływa chłodniejsza woda. Podczas El Niño pasaty słabną, przez co ciepła woda rozprzestrzenia się na wschód.
El Niño wpływa na zjawiska atmosferyczne na całym świecie. W jednych regionach zwiększa prawdopodobieństwo suszy, w innych przynosi gwałtowne deszcze, a nawet powodzie.
Czy można zatrzymać El Niño?
Badacze z Scripps Institution of Oceanography w Stanach Zjednoczonych sprawdzili w symulacjach komputerowych, czy można osłabić El Niño i wpłynąć na temperaturę oceanu, modyfikując chmury.
Naukowcy do wniosków doszli dzięki pożarom z lat 2019–2020 w Australiii. Wywołały wówczas tzw. „Black Summer”, czyli czarne lato. Dym z pożarów uniósł do atmosfery ogromne ilości aerozoli (drobnych cząstek sadzy zdolnych do oddziaływania z chmurami).
W części Pacyfiku aerozole z dymu mieszały się z warstwami chmur. W efekcie chmury stawały się „jaśniejsze” – odbijały więcej promieniowania słonecznego z powrotem. Zmieniało to cyrkulację atmosferyczną i ograniczało dopływ ciepła, które sprzyja rozwojowi El Niño.
Rozjaśnianie chmur może osłabić super El Niño
Zwiększenie ilości promieniowania słonecznego odbijanego przez chmury może schłodzić ocean. Metoda ta, nazywana rozjaśnianiem chmur morskich, miałaby polegać na rozpylaniu bardzo drobnych cząstek soli.
Wokół rozpylonych cząstek soli powstają krople wody. Większa liczba kropelek może sprawić, że chmura będzie jaśniejsza, dzięki czemu odbije więcej światła słonecznego. Ograniczone zostałoby nagrzewanie powierzchni oceanu.
Badanie wykazało, że ukierunkowane rozjaśnianie chmur morskich może osłabić El Niño i zwiększyć o ponad 40 proc. efekt chłodzenia.
Jak ochłodzić ocean?
Kolejny pomysł do zatrzymania El Niño polega na sprowadzaniu ku powierzchni chłodniejszej wody z głębi Pacyfiku. Do tego potrzebne byłyby ogromne instalacje wyposażone w rury i pompy. W teorii mogłoby to ograniczyć rozwój El Niño.
Jednak zjawisko El Niño obejmuje ogromne obszary oceanu, a woda nieustannie przemieszcza się pod wpływem wiatrów i prądów oceanicznych. Miejscowe ochłodzenie byłoby nieskuteczne.
Budowa instalacji w oceanie wymagałaby ogromnych nakładów finansowych i energii. Pompowanie wody zmieniłoby również warunki środowiskowe.
Osłabianie El Niño – zagrożenia
Geoinżynieria od dekad jest jednym z pomysłów do spowolnienia globalnego ocieplenia. Jednak zwykle budzi sprzeciw z powodu ryzyka trudnych do przewidzenia skutków.
Naukowcy z Scripps Institution of Oceanography również ostrzegają, że rozjaśnianie chmur mogłoby przynieść katastrofalne konsekwencje. Jednocześnie autorzy zwracają uwagę, że El Niño to zjawisko, które potrafi spowodować ogromne straty na świecie. Uważają, że w wyjątkowych sytuacjach można rozważać takie interwencje jako narzędzie do ograniczania ryzyka, obok innych działań adaptacyjnych.
Osłabienie El Niño mogłoby ograniczyć zagrożenie suszą w jednym regionie, ale jednocześnie zmienić opady w innym. Słabsze zjawisko nie oznacza, że na całym świecie zmniejszy się ryzyko wystąpienia ekstremalnych warunków.
Na razie nie istnieje sprawdzona technologia umożliwiająca kontrolowanie El Niño. Rozjaśnianie chmur i pompowanie wody z głębin pozostają koncepcjami badawczymi, których skuteczności w ograniczaniu tego zjawiska nie wykazano.
Naukowcy przewidują rozwój El Niño z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Dzięki temu rolnicy na całym świecie mogą dostosowywać terminy siewu oraz wybierać odmiany odporne na suszę. Z kolei władze państw mogą przygotować zbiorniki retencyjne, systemy zaopatrzenia w wodę oraz plany reagowania na powodzie.
Źródło:
- Jessica S. Wan et al. 2026. Targeted marine cloud brightening weakens subsequent El Niño. Science Advances 12: 28
