Lasy bukowe opowiadające legendy i, które w szumie drzew przekazują historię zapomnianych czasów, znajdują się w sercu polskich Karpat. Drzewostany te należą do najcenniejszych w Polsce, a także na świecie, znajdując się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Gdzie znaleźć te piękne lasy oraz czym charakteryzują się buki? Rzuć wszystko i jedź w Bieszczady!
„Zapraszamy do odkrywania najcenniejszych polskich buczyn wpisanych na listę UNESCO – ich historii, przyrody, zagrożeń, którym udało im się oprzeć, oraz gatunków, które dzięki nim przetrwały do dziś.” – zachęca Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, promując najnowszą książkę o tych niesamowitych drzewostanach. Publikacja „Lasy bukowe na liście UNESCO. Rozmowy o buczynach – tych bliższych i tych dalszych” to cykl wywiadów wraz z pięknymi fotografiami, którego premiera będzie miała miejsce 31 maja 2025 roku. Jaką historię chcą nam opowiedzieć bieszczadzkie buki?
Z czego słynie Bieszczadzki Park Narodowy?
Bezkresne połoniny, dzikie niedźwiedzie i rysie oraz wszechobecna wolność to zdecydowanie cechy charakterystyczne dla Bieszczad. Do tej listy dodamy otulające i gęste lasy bukowe, które są nieodłączną częścią Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Z reguły nie zwracamy na nie szczególnej uwagi, bo są stałym elementem krajobrazu, jednak warto zatrzymać się na chwilę i wsłuchać się w szum buków.
Buczyna karpacka Dentario glandulosae-Fagetum jest najbardziej rozpowszechnionych zespołów leśnych w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Do podstawowych gatunków, które należą do tego typu lasu, zaliczamy między innymi: żywiec gruczołowaty (subendemit karpacki), żywokost sercowaty oraz sałatnicę leśną. Buczyna karpacka tworzy w Bieszczadach górną granicę lasu, co jest to ewenementem w tej części Karpat.
Drugim typem lasów bukowych, z których słynie Bieszczadzki Park Narodowy są kwaśne buczyny Luzulo nemorosae-Fagetum. Możemy je znaleźć na stromych stokach i grzbietach, gdzie gleba jest przemywana i zakwaszana.
Lasy te zachowały naturalny charakter, a nawet cechy lasu pierwotnego w niedostępnych miejscach. Oba rodzaje buczyn wykazują zróżnicowanie pod kątem składu gatunkowego tworzącego podzespoły oraz zachowując niesamowitą bioróżnorodność fauny i flory.
Lasy bukowe w Bieszczadach na liście UNESCO
W lipcu 2021 roku Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podjął decyzję o stworzeniu w Polsce nowego Obiektu Światowego Dziedzictwa Przyrodniczego – lasów bukowych w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Objęto ścisłą ochroną 3300 ha lasów (11% powierzchni Parku).
Docenione w ten sposób lasy bukowe możemy obserwować na północnym zboczu Połoniny Wetlińskiej i Smereka, w Dolinie Górnej Solinki, w Paśmie Granicznym oraz w dolinach potoków Terebowiec i Wołosatka. Te cztery płaty buczyn zostały włączone w listę”Pradawnych i pierwotnych lasów bukowych Karpat i innych regionów Europy„.
– UNESCO uznało, że pozostałości pierwotnych buczyn stanowią element „niezbędny do zrozumienia historii i ewolucji rodzaju _Fagus_. (…) Buk jest jednym z najważniejszych elementów biomu lasów liściastych strefy umiarkowanej. Stanowi wybitny przykład rekolonizacji i rozwoju ekosystemów oraz zbiorowisk lądowych od czasów ostatniej epoki lodowcowej”. – pisze o istocie buka OTOP.
Bieszczadzkie buczyny mogą opowiadać historie sprzed nawet kilkuset lat! „Zwykle są to drzewostany przekraczające 140 lat, przy czym najstarszy zbadany buk na tym terenie liczy ponad 360 lat.” – podaje Bieszczadzki Park Narodowy. Niezaprzeczalnie drzewa te mają charakter lasu pierwotnego, czyli niezmienionego przez człowieka, w którym przebiegają procesy ekologiczne bez jego ingerencji.
Czy oznacza to, że lasy te są niedostępne do zwiedzania? Oczywiście, że nie! Bieszczadzki Park Narodowy chroni te buki już od 1958 roku, więc zarówno status ochrony jak i sposób udostępniania terenów się nie zmienił. Przez lasy bukowe przebiegają trasy piesze, dzięki którym możemy podziwiać te dzikie i pradawne ekosystemy.
– „Do 2024 roku do wpisu seryjnego trafiły aż 94 obszary leśne w 18 krajach, o łącznej powierzchni blisko 100 tys. hektarów. Lasy te mają jedną wspólną cechę: wszystkie do dziś zachowały pierwotny charakter.” – zaznacza OTOP.
Na co czekasz? Rzuć wszystko i jedź w Bieszczady! Przekonaj się na własnych oczach i poczuj pierwotną siłę pradawnego lasu bukowego docenionego przez UNESCO!
Jeśli masz ochotę posłuchać historii z pierwszej ręki o tych niesamowitych drzewostanach w imieniu OTOP, zapraszamy na spotkanie autorskie książki „Lasy bukowe na liście UNESCO. Rozmowy o buczynach – tych bliższych i tych dalszych”, które odbędzie się 31 maja 2025 roku w Muzeum Przyrodnicze Bieszczadzkiego Parku Narodowego, w Ustrzykach Dolnych.
Źródła:
Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków
www.bdpn.pl
www.gov.pl
