Nietoperze są grupą ssaków, na które czyha wiele zagrożeń, a pomocy są w stanie udzielić im jedynie wykwalifikowani weterynarze lub biolodzy. W Polsce jedynie kilka ośrodków posiada odpowiednie uprawnienia do opieki nad nimi. Wspaniałą wiadomością jest, więc powstanie pierwszego ośrodka rehabilitacji nietoperzy, który będzie skierowany na pomoc tej grupie zwierząt.
17 marca 2025 roku Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zatwierdził decyzję na prowadzenie ośrodka rehabilitacji nietoperzy Polskiemu Towarzystw Ochrony Przyrody „Salamandra”. Pomimo 30-letniej działalności na rzecz nietoperzy, chcą iść o krok dalej i stworzyć profesjonalny „szpitalik”, aby zapewnić najlepszą opiekę dla tych zagrożonych zwierząt.
Działalność PTOP „Salamandra”
Towarzystwo zostało założone w 1993 roku przez zespół biologów z różnych dziedzin. Ich celem jest konserwatorska ochrona fauny, flory, ekosystemów i krajobrazów. Członkowie zajmują się również szeroko pojętą edukacją przyrodniczo-ekologiczną.
Na działalność PTOP „Salamandra” składają się trzy główne filary: praktyczna ochrona gatunkowa, działania prawne i lobbingowe oraz edukacja przyrodnicza. Do gatunków, które objęte są szczególną uwagą organizacji należą:
- nietoperze, dla których prowadzona jest całodobowa pomoc w razie wypadków oraz ochrona ich zimowisk, kolonii rozrodczych i żerowisk,
- susły moręgowane, które dzięki projektowi „SUSEŁ” są przywracane faunie Polski po wymarciu w naturze,
- ptaki w miastach,
- popielica, która zostaje przywracana w miejsca wcześniejszego występowania w Polsce Zachodniej,
- chomik europejski – próba zapobiegania wymieraniu tego zagrożonego gatunku,
- żółw błotny,
- kulik wielki.
PTOP „Salamandra” wspiera właściwe tworzenie sieci Natura 2000, prowadzi działania mające na celu ograniczenie nielegalnego handlu ginącymi i inwazyjnymi gatunkami oraz doskonali prawo ochrony przyrody.
Teraz kolejnym punktem na drodze wspierania zagrożonych zwierząt jest stworzenie pierwszego w Polsce ośrodka rehabilitacji nietoperzy.
Jak wygląda rehabilitacja nietoperzy?
Nietoperze są gatunkiem ściśle chronionym, co za tym idzie, tylko osoby posiadające specjalne zezwolenia mogą je dotykać oraz pomagać im. Pierwszy w Polsce ośrodek rehabilitacji nietoperzy mieści się w siedzibie „Salamandry” w Poznaniu przy ul. Stolarskiej. Co roku średnio kilkaset latających podopiecznych trafia do specjalistów, w celu uzyskania pomocy.
W jaki sposób chiropterolodzy i weterynarze pomagają nietoperzom? Każdy przypadek jest rozpatrywany osobno, przez wykwalifikowanych specjalistów. Uzyskują oni pomoc weterynaryjną oraz miejsce spełniające ich potrzeby. Ponadto ośrodek jest zamknięty dla osób z zewnątrz, co umożliwia spokojną rekonwalescencję, przyspieszającą powrót do zdrowia.
Mali podopieczni odzyskują siły pod okiem specjalistów, aby jak najszybciej powrócić do naturalnego środowiska. Z pełnymi brzuszkami i zaleczonymi ranami są w stanie sprawnie dopasować się do nowego domu. Wypuszczane są na wolność w miejscach, które najlepiej odpowiadają ich wymaganiom środowiskowym.
Po zebraniu szczegółowej dokumentacji i zaobrączkowaniu naukowcy mogą śledzić dalsze losy nietoperzy. Dzięki temu poszerzamy wiedzę na temat wciąż tajemniczych nocnych ssaków.
Jeśli z jakichkolwiek przyczyn zwierzę nie może opuścić szpitalika, zostaje objęte długoterminową opieką w azylu dla nietoperzy.
Zagrożenia dla nietoperzy
Obecnie nietoperze są ściśle chronione w Polsce i odbudowują swoją populację z powodu silnych przekształceń środowiska przez człowieka. Niektóre z nich były nawet na skraju wyginięcia. Na szczęście dziś mają się o wiele lepiej, jednak borykają się z wieloma problemami spowodowanych przez ludzi.
Najpoważniejszym z zagrożeń dla nietoperzy jest niszczenie ich schronień. Nieodpowiednio prowadzone remonty strychów, ocieplenia budynków oraz przeprowadzanie ich w nieodpowiednim czasie może doprowadzić do katastrofalnych skutków. W najlepszym wypadku zmuszone są do znalezienia nowej kryjówki, w najgorszym grozi im śmierć. Gatunki zamieszkujące dziuple stają się ofiarami wycinki, niestety często ze ssakami w środku.
Chemizacja środowiska, która doprowadza do wielu szkód w środowisku przyrodniczym i dotyka również nietoperze. Spadek liczebności populacji owadów doprowadza do zmniejszenia bazy pokarmowej dla nocnych łowców.
Zwiększająca się eksploracja człowieka doprowadza do fragmentacji środowiska przez drogi i miasta. Nie tylko zmniejsza to powierzchnię lasów, które są domem dla wielu zwierząt, ale i zwiększa ilość kolizji z samochodami, którego ofiarami licznie padają nietoperze. Śmierć w ten sposób spotyka je także przy bliskich spotkaniach z turbinami wiatrowymi.
Kolejnym przykrym powodem są przesądy i mity na temat tych nocnych stworzeń. Owiane grozą legend nietoperze wciąż bywają przeganiane i zabijane.
Gdy znajdziesz zranionego lub osłabionego nietoperza – pomóż! Najskuteczniej ochronisz te niesamowite ssaki, kontaktując się ze specjalistami np. chiropterologami PTOP „Salamandra” pod całodobowym numerem kontaktowym 604 83 65 83.
Źródła:
Poradnik ochrony nietoperzy. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Nietoperzy
