Wiosną wzrasta liczba pożarów, a główną przyczyną jest celowe wypalanie traw. Jest to praktyka prawnie zabroniona – stanowi ogromne zagrożenie dla ludzi oraz przyrody. Od stycznia 2026 r. obowiązują w Polsce znacznie surowsze kary za celowe wzniacanie ognia – można zapłacić nawet 30 tys. zł. grzywny, a w skrajnych przypadkach grozi także kara pozbawienia wolności. Dlaczego nie można wypalać traw?
Wypalanie traw w czasie suszy to bardzo niebezpieczna praktyka. Każdego roku w Polsce w wyniku pożarów płoną tysiące hektarów łąk, pól i nieużytków. Ogień łatwo się rozprzestrzenia i trudno zapanować nad żywiołem. Należy pamiętać, że wypalanie traw jest prawnie zabronione i obarczone odpowiedzialnością karną. Jakie przepisy obowiązują od stycznia 2026 r.?
Dlaczego nie można wypalać traw?
W społeczeństwie nadal panuje przekonanie, że wypalanie traw ma na celu pozbycie się chwastów czy użyźnienie gleby. Przyrodnicy od dawna apelują – jest to praktyka szkodliwa, stanowiąca zagrożenie dla przyrody oraz ludzi. Przede wszystkim pożary rozprzestrzeniają się bardzo szybko, szczególnie przy wietrznej pogodzie, mogąc objąć sąsiadujące pola, lasy, a nawet zabudowania.
Wypalanie traw zabija wiele organizmów, które są niezwykle ważne dla ekosystemu. W płomieniach giną m.in..: mikroorganizmy odpowiedzialne za żyzność gleby, owady zapylające, dżdżownice, drobne ssaki, ptaki gniazdujące na ziemi, płazy czy gady. Toksyczny dym stanowi zagrożenie także dla zwierząt żyjących w pobliskich lasach. Utrata organizmów prowadzi do zachwiania równowagi biologicznej, a odbudowa zniszczonego ekosystemu może trwać wiele lat.
Naukowcy informują, że wypalanie traw nie poprawia jakości gleby, tylko prowadzi do degradacji. Co ciekawe, po spaleniu pozostaje popiół zawierający składniki mineralne, jednak jest to efekt krótkotrwały. Wysoka temperatura niszczy warstwę próchniczną, w wyniku czego gleba staje się jałowa i mniej odporna na erozję, co skutkuje długotrwałym wyniszczeniem.
Dym powstający podczas pożarów może być także niebezpieczny dla ludzi. Podczas wypalania traw do atmosfery trafiają pyły i toksyczne gazy, które pogarszają jakość powietrza. Może to być szczególnie groźne dla dzieci, osób starszych czy ludzi cierpiących na choroby układu oddechowego. Ponadto dym może znacząco ograniczać widoczność na drogach, zwiększając ryzyko wypadków.
Kary za wypalanie traw – od 2026 r. obowiązują nowe przepisy
Wypalanie traw jest surowo zabronione przez prawo. Od 2 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja przepisów, która znacząco zaostrzyła sankcje za wykroczenia związane z zagrożeniem pożarowym. Przepisy te znajdują się w ustawie o ochronie przyrody, ustawie o lasach, Kodeksie Wykroczeń czy Kodeksie Karnym.
Od stycznia 2026 r. obowiązują znacznie surowsze kary za wypalanie traw na łąkach, pastwiskach, gruntach rolnych czy pasach przydrożnych. Grzywna może wynieść 30 tys. zł. (zgodnie z ustawą o ochronie przyrody), zwiększono maksymalny mandat karny z 500 zł do 5000 zł, a także służby mają możliwość nałożenia aresztu lub kary ograniczenia wolności od roku do 10 lat, jeżeli wypalanie traw spowoduje zdarzenie stanowiące zagrożenie życia wielu osób lub mienia w wielkich rozmiarach.
Rolnicy mogą stracić dopłaty za wypalanie traw. Praktyka ta jest sprzeczna z zasadami dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Naruszenie zakazu może skutkować obniżeniem lub utratą dopłat bezpośrednich. W ostatnich latach Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nakładała także sankcje finansowe na gospodarstwa.
Stop pożarom traw
Na początku marca, podobnie jak w poprzednich latach, strażacy rozpoczęli ogólnopolską kampanię pod hasłem „Stop pożarom traw”. Celem jest edukacja społeczeństwa o zagrożeniach związanych z podpalaniem łąk.
Z danych służb ratowniczych wynika, że wypalanie traw to poważny problem społeczny i środowiskowy. Przełom zimy i wiosny to okres, w którym gwałtownie wzrasta liczba pożarów traw i nieużytków. Największa liczba takich zdarzeń przypada na marzec i kwiecień.
W celu zapobiegania pożarom przede wszystkim należy zaniechać wypalania traw. Warto pamiętać, że to działanie jest bardzo szkodliwe dla ludzi oraz środowiska przyrodniczego. Zamiast wypalać trawę, warto kompostować resztki roślinne lub oddać do punktów selektywnej zbiórki odpadów.
