Tatrzański Park Narodowy poinformował, że naukowcy z Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie odkryli nowy gatunek w górach. Mimo, że grzyby to jedno z najbardziej urozmaiconych, najliczniejszych i najmniej poznanych królestw wśród żywych organizmów, odkrycie nowego gatunku to zawsze ogromne wydarzenie w świecie nauki. Grzyb Cytospora tatrensis został zaprezentowany w najnowszym numerze czasopisma naukowego Persoonia. Jak dokonano odkrycia?
Zespół badaczy z Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie potwierdził odkrycie nowego gatunku grzyba. Analizowany drobnoustrój Cytospora tatrensis zalicza się do rzędu Diaporthales. W Polsce występuje kilkadziesiąt gatunków rodzaju Cytospora, jednak znaleziony, podczas analizowania zakażonych pędów kosodrzewiny, okaz okazał się całkowicie nowym, nieznanym dotąd gatunkiem.
Cytospora tatrensis – zupełnie nowy gatunek grzyba w polskich Tatrach
Naukowcy z Katedry Ochrony Ekosystemów Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie – prof. Robert Jankowiak, dr hab. Piotr Bilański oraz dr hab. inż. Hanna Stępniewska – odkryli nowy, dotąd nieznany nauce, gatunek. Grzyb workowy – Cytospora tatrensis Jankowiak & Stępniewska należy do rzędu Diaporthales. W związku z tym, że został odkryty w polskich Tatrach, łacińska nazwa nawiązuje do miejsca występowania.
“Odkrycie nowego gatunku poszerza wiedzę o różnorodności grzybów oraz ich roli w górskich ekosystemach leśnych” – informuje Tatrzański Park Narodowy w komunikacie.
Grzyb Cytospora tatrensis został zauważony na zamierających pędach tatrzańskiej kosodrzewiny (Pinus mugo Turra). Kosmopolityczny (mający szeroki zasięg występowania) rodzaj Cytospora obejmuje liczne gatunki występujące głównie na roślinach drzewiastych – zarówno okrytozalążkowych, jak i nagonasiennych. W Polsce występuje kilkadziesiąt gatunków grzybów z tego rodzaju, jednak nowo odkryty przez polskich badaczy nie był do tej pory znany nauce.
Grzyby z rodzaju Cytospora są spotykane przede wszystkim na drzewach lub krzewach. Mogą pełnić różne role w ekosystemach. Należą do saprotrofów rozkładającą martwą materię pochodzącą z tkanek roślinnych czy endofitów żyjących wewnątrz roślin bez widocznych objawów lub wywołujących choroby pasożytnicze. Jako patogeny drzew, grzyby z rodzaju Cytospora są szczególnie znane z powodowania raków drzewnych, jednak mogą występować także inne objawy chorobowe.
Jak stwierdzono nowy gatunek Cytospora tatrensis?
Formalny opis Cytospora tatrensis Jankowiak & Stępniewska przygotowano na podstawie cech morfologicznych zarodników oraz wyglądu i wzrostu kolonii hodowanych na pożywce PDA w warunkach laboratoryjnych. Wykonano również analizy genetyczne. Tatrzański Park Narodowy poinformował o analizie filogenetycznej opartej na sekwencjonowaniu określonych genów odpowiedzialnych za rozwój grzyba (ITS, LSU, ACT1, RPB2, TEF1 i TUB2). Z badań wynika, że Cytospora tatrensis jest blisko spokrewniony z C. bugeanae, C. pinea oraz C. beilinensis, czyli gatunkami, które zasiedlają różne gatunki rodzaju Pinus (sosna) w Chinach.
Odkrycie zostało zaprezentowane w czasopiśmie naukowym „Persoonia”. Nowemu grzybowi nadano nazwę nawiązującą do nazwisk odkrywców – Cytospora tatrensis Jankowiak & Stępniewska. Badania były częściowo finansowane ze środków funduszu leśnego przekazanych Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu przez Lasy Państwowe.
Kosodrzewina – kluczowy element ekosystemu Tatr
Kosodrzewina, czyli inaczej sosna górska (Pinus mugo Turr) tworzy odrębne, charakterystyczne piętro roślinności w Tatrach, będąc ważnym elementem ekosystemu. Krzew ten jest wyjątkowo odporny na surowe warunki wysokogórskie, występuje na wysokości od 1550 do 1800 m n.p.m.
W latach 1957–2014 kosodrzewina była objęta w Polsce ścisłą ochroną. Od 2014 podlega ochronie częściowej w górskich parkach narodowych. Dawniej sosna górska była masowo wypalana i wycinana w celu przygotowania terenów pod wypas zwierząt. Obecnie gatunek nie jest zagrożony. Kosodrzewina została sklasyfikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych w grupie gatunków niższego ryzyka (kategoria zagrożenia LC).
W Tatrzańskim Parku Narodowym kosodrzewina objęta jest ochroną. Stanowi schronienie dla wielu gatunków zwierząt, m.in. ptaków i kozic. System korzeniowy sosny górskiej skutecznie stabilizuje skaliste podłoże, chroniąc zbocza przed erozją i przed lawinami. Znalezienie nowego gatunku grzyba na kosodrzewinie może pomóc naukowcom zrozumieć mechanizmy współistnienia organizmów w górskim środowisku.
Źródła: Tatrzański Park Narodowy; Polska Agencja Prasowa
