Sztuczna inteligencja rozwija się w zabójczym tempie, tworząc coraz to doskonalsze i przypominające rzeczywistość obrazy. W mediach społecznościowych pojawiają się nierealne filmiki o skaczącym na trampolinie niedźwiedziu, czy kocie ratującym dziecko przed lampartem. Z pozoru śmieszne i urocze dla wielu osób są nieodróżnienia od prawdziwej natury. W jaki sposób uchronić się przed zalewającą nas dezinformacją i fałszywą wizją przyrody? Jakie zagrożenia dla ochrony środowiska niesie za sobą AI?
W dobie otaczającej nas technologii i bodźców z social mediów niestety coraz rzadziej wychodzimy z domu i korzystamy z dobrodziejstw natury. Spacery do lasu zastępujemy oglądaniem filmów na Instagramie. Kiedy wygląd wiewiórki, czy sarny zostanie zastąpiony wygenerowanym przez sztuczną inteligencję obrazem zwierzaka o wielkich oczach przytulającym się do człowieka? Czy za kilkanaście lat dzieci w ogóle będą wiedziały, jak wygląda i zachowuje się jeż w naturze?
Śmieszne filmiki sztucznej inteligencji realnym zagrożeniem
Powstające przy pomocy sztucznej inteligencji hiperrealistyczne filmiki stają się powszechnością w Internecie. Grupa naukowców z Uniwersytetu w Kordobie, Hiszpanii alarmuje o zagrożeniu dla ochrony przyrody, jakie płynie z pozornie niewinnych obrazów.
Jak piszą w artykule opublikowanym w czasopiśmie Conservation Biology „niewłaściwe wykorzystanie i rozpowszechnianie może zniekształcać ludzkie postrzeganie dzikiej przyrody”. Naukowcy zwracają uwagę, że współczesne społeczeństwo jest szczególnie podatne na rozwój tego problemu ze względu na: powszechne korzystanie z mediów społecznościowych, tendencję do antropomorfizacji (nadawaniu ludzkich cech) zachowań zwierząt oraz oderwanie od natury.
Generowane przez AI filmy są często nieodróżnienia od realnych nagrań, jedynie ich kontekst jest rozpoznawalny jako fałszywy dla miłośników przyrody. Osoby, które coraz bardziej polegają na technologii jako prawdziwym źródle informacji, sztuczne obrazy mogą stać się jedynym „oknem na świat”.
Dzika przyroda vs sztuczna inteligencja
Jak rozpoznać fikcję od natury, gdy wszystko wygląda z pozoru normalnie? Kluczem są szczegóły oraz wiedza ekologiczna. Nie dajmy się nabrać i dbajmy o nieszerzenie dezinformacji. Oto kilka aspektów, na które naukowcy zwracają uwagę przy analizie treści publikowanych w social mediach.
Duża część nagrań bazuje na zachowaniach nacechowanych pozytywnie u organizmów, które ich nie przejawiają. Jak dodamy do tego emocje i ludzkie cechy, to z pozoru przesadzone obrazy łatwo angażują i wydają się realne. Na przykład filmy przedstawiające matki chroniące pisklęta przed deszczem, są niestety dalekie od rzeczywistości. W ptasim świecie opiekę nad potomstwem sprawiają również samce, z drugiej strony wiele grup zwierząt nie przejawia w ogóle troski o dalsze życie młodych.
Kolejnym zakrzywieniem jest pokazywanie pozytywnych relacji międzygatunkowych, gdzie drapieżnik przyjaźni się z ofiarą lub dzikie zwierzęta z… ludźmi. Krążący w Internecie film z uratowanym przez rybaków niedźwiedziem polarnym pokazuje fałszywy obraz wdzięczności. Strata respektu do drapieżników może doprowadzić do niebezpiecznych sytuacji w realnym życiu. Z drugiej strony przedstawiane serdeczne relacje z dzikimi zwierzętami mogą przyczynić się do wzrostu nielegalnego handlu, w celu posiadania danego gatunku jako domowego pupila.
Kolejne wykorzystanie AI ma całkowicie inny wydźwięk. Ostatnio w sieci pojawia się coraz więcej fake news’ów na temat dużych drapieżników „grasujących” w okolicznych wsiach. Zdjęcia i filmy wklejonych przez sztuczną inteligencję wilków i niedźwiedzi w krajobraz polskich miast nakręcają nagonkę i nienawiść do tych zwierząt. Takie materiały dodatkowo komplikują ochronę gatunkową i inicjatywy mające na celu wspieranie bioróżnorodności.
Szczególnie niebezpieczne dla młodszej widowni jest przedstawianie zwierząt nierealnych, co może prowadzić do zaniku zdolności identyfikacji gatunków oraz tworzeniu błędnego obrazu przyrody. Zabawne filmiki przedstawiające hybrydy zwierząt lub mityczne stworzenia są na tyle realistyczne, że dzieci mogą mieć problem z odróżnieniem fikcji od prawdy.
Sztuczna inteligencja powoduje trwałe zmiany w postrzeganiu świata
Najnowsze (2025) analizy związku AI z postrzeganiem środowiska zostały opublikowane w Cambridge University Press przez Harlan Morehouse’a. Podejmuje on problem wpływu sztucznej inteligencji na amnezję pokoleniową.
Autor zastrzega, że treści generowane przez AI manipulują naszą pamięcią, a co za tym idzie, tworzą fałszywą wiedzę przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Zacieranie granic między rzeczywistością oraz zapominanie jak wygląda prawdziwa natura, niesie za sobą problemy z ochroną środowiska.
Kolejną cegiełkę dokłada fakt, że każde pokolenie dostrzega środowisko, z którym się zetknęło w młodości jako „normalne”, nie patrząc na szerszą perspektywę zmian w otoczeniu. Takim sposobem dzisiejsze dzieci za naturalną odbierają zdegradowaną i zanieczyszczoną codzienność. Dodatkowo informacje zawarte w Internecie (również te kreowane przez AI) mieszają się z autentycznymi wydarzeniami, tworząc zakrzywioną rzeczywistość, której ufamy.
Sztuczna inteligencja wkrada się w nasze życia, przedstawiając realistyczne obrazy, które zaburzają nasze postrzeganie świata. Błędne informacje na temat przyrody mogą doprowadzić do wielu nieporozumień, a ucierpi na tym nie tylko środowisko naturalne, ale również kolejne pokolenia.
Źródła:
Guerrero‐Casado, J., Murillo‐Jiménez, T., Carpio, A. J., Tortosa, F. S., & Serrano‐Rodríguez, R. (2025). Threats to conservation from artificial‐intelligence‐generated wildlife images and videos. Conservation Biology, e70138.
Morehouse, H. (2025). AI and generational amnesia: An ecological approach to ‘new memory’regimes. Memory, Mind & Media, 4, e17.
