Fale upałów, brak cienia i zalane drogi to tylko pojedyncze przykłady nieudogodnień związanych ze zmian klimatu mieszkańców miast. Miejski Plan Adaptacji (MPA) to skrupulatnie przygotowany plan działający jak zielona tarcza, poprawiająca jakość życia w centrach zabudowań. Przygotowane adaptacje nie tylko obniżają temperaturę i poprawiają retencję wody, ale również tworzą estetyczną przestrzeń bliską naturze i stwarzającą miejsca spotkań.
Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu cieszy się coraz większym zainteresowaniem wśród dużych miast. Do 2023 roku MPA zostały opracowane dla ponad 100 miast, a grono walczących ze zmianami klimatu wciąż się powiększa.
Dla kogo jest Miejski Plan Adaptacji?
Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu jest coraz częstszym i obowiązkowym przedsięwzięciem, które musi zaplanować miasto. Zadanie to jest finansowane z funduszy UE, regionalnych oraz krajowych. Ponadto Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej zaplanowało ponad 10 mld zł na działania mające przeciwdziałać klęskom żywiołowym oraz globalnemu ociepleniu.
Miejski Plan Adaptacji skierowany jest dla miast powyżej 20 tysięcy mieszkańców oraz miast będących stolicami powiatów o liczbie mieszkańców od 15 do 20 tysięcy. Ponadto programem zostały objęte średnie miasta wschodniej Polski, które tracą swoje funkcje społeczno-gospodarcze.
Pieczę nad całym projektem ma Ministerstwo Klimatu i Środowiska, działające na rzecz transformacji ekologicznych i klimatycznych miast.
Miejski Plan Adaptacji ostatnią deską ratunku dla miast
Każde miasto z racji położenia geograficznego w inny sposób odczuwa zmiany klimatu. Niestety globalne ocieplenie to niepodważalny fakt, a jego skutki są dotkliwe dla każdego mieszkańca miast.
Rozwój infrastruktury swojego czasu dążył do powszechnej betonozy, drzew uwięzionych w chodnikach oraz z pozoru schludnych rynków i deptaków pozbawionych roślinności. Wzrost średniej rocznej temperatury, fale upałów i noce tropikalne są szczególnie odczuwalne w dużych miastach, co jest odczuwalne w samopoczuciu i stanie zdrowia. Czynniki te doprowadziły do powstania tak zwanych „miejskich wysp ciepła”, na której skutki są szczególnie narażone osoby starsze i dzieci.
Koleją niepokojącą tendencją jest zwiększenie liczby dni z intensywnymi opadami dobowymi (powyżej 30 mm). Nawalne deszcze doprowadzają coraz częstszych krótkotrwałych i gwałtownych powodzi i podtopień. Mała ilość powierzchni przepuszczalnych nie sprzyja zachowaniu retencji w mieście, a przeciążone systemy kanalizacji nie są w stanie udźwignąć tego poważnego problemu.
Miejski ekosystem musi się również mierzyć ze zwiększoną intensywności i częstotliwością występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych np. wichur i suszy.
Ocieplanie się klimatu i jego skutki są poważnym wyzwaniem dla mieszkańców aglomeracji. Miejski Plan Adaptacji zakłada wiele prostych rozwiązań, które pozwalają nie tylko uprzyjemnić życie w mieście, ale również powodują powrót do korzeni i życia w zgodzie z naturą.
Rozwiązania Miejskiego Planu Adaptacji
Proces adaptacji do zmian klimatu brzmi skomplikowanie i kosztownie, jednak wcale tak nie musi być. Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu zakłada rozwiązania intuicyjne i opracowane w oparciu na dostępnych funduszach i spersonalizowanych dla konkretnych miast.
Dachy zielone
Rośliny rosnące na dachach budynków to nasz sprzymierzeniec w walce z przegrzewającymi się przestrzeniami. Do takich celów nadają się dachy budynków użyteczności publicznej, centrów handlowych, biurowców, a także domów mieszkalnych i garaży. Zielona przestrzeń zagospodarowana jest zazwyczaj przez rośliny o niewielkich wymaganiach np. mchy, trawy, zioła i rozchodniki.
Zielony dach chroni zarówno przed nagrzewaniem jak i przemarzaniem, oszczędzając nawet do 30% energii przeznaczonej na klimatyzację, czy ogrzewanie. Ponadto rośliny pochłaniają 50-90% wody opadowej! Pomaga to skutecznie odciążyć system kanalizacyjny miasta. Zielone dachy są wielofunkcyjnym rozwiązaniem, które nie tylko ochładza całe otoczenie wokół, ale również stanowi siedlisko dla wielu ptaków i owadów, zwiększając bioróżnorodność.
Łąki kwietne
Naturalne zbiorowiska roślinne to kolejne łatwe rozwiązanie proponowane przez Miejski Plan Adaptacji. Tworzone są zazwyczaj w zastępstwo intensywnie koszonych trawników, wzdłuż pasów zieleni dróg i na terenach zdegradowanych. Poza walorami estetycznymi nie wymagają one tak dużego nakładu pracy i pielęgnacji jak koszenie trawników, co daje realne oszczędności w budżecie miasta.
Poza tymi korzyściami ich rola w walce ze skutkami zmian klimatu jest wciąż niedoceniona! Łąki kwietne świetnie wspierają retencję wody i łagodzą skutki suszy. Te kwitnące zbiorowiska pochłaniają 2 razy więcej wody niż klasyczny trawnik, dzięki bardziej rozbudowanego systemu korzeniowego. Wysokie trawy i kwiaty skutecznie wyłapują zanieczyszczenia takie jak pyły i spaliny. Ponadto łąki są centrami bioróżnorodności, tworząc siedlisko i zapewniając pokarm dla wielu zwierząt.
Ogrody deszczowe
Ciekawym projektem w walce z „uciekającą” wodą są ogrody deszczowe. Są to nasadzenia roślin wieloletnich w niewielkim zagłębieniu, mające na celu wyłapywanie i wchłanianie wody deszczowej. Najlepiej sprawdzą się rośliny hydrofitowe, czyli wodolubne.
Ogrody deszczowe zatrzymują w glebie 30% więcej wody, niż klasyczny trawnik, a przechodząca przez nie woda zostaje pozbawiona nawet do 90% zanieczyszczeń z deszczówki. Z tego faktu rośliny te nie wymagają nawożenia, ponieważ substancje odżywcze pobierają właśnie z wody deszczowej. Każdy z nas może przyczynić się do odciążenia systemu kanalizacji, tworząc ogród deszczowy na swoim ogrodzie.
Zielone przystanki
Do łatwych i bardzo skutecznych codziennych rozwiązań należą zielone przystanki. Wiaty przystankowe z odpowiednio wprowadzoną roślinnością są ostoją w upalny dzień.
Zielone przystanki mają wiele pozytywnych aspektów, zaczynając od ładnego wyglądu, po retencję wody opadowej, kończąc na filtrowaniu zanieczyszczeń z okolicy drogi. Jednak największym plusem takiej instalacji jest obniżenie temperatury wewnątrz nawet o 9˚C. Takie rozwiązanie jest niezastąpione, gdy oczekujemy na autobus w upalny letni dzień!
To tylko kilka przykładów dobrych praktyk polecanych przez Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu. Na uwagę zasługują również: parki kieszonkowe, zielone torowiska i parkingi, a także rowy bioretencyjne. MPA jest świetnym rozwiązaniem dla miast zmagających się z uporczywymi skutkami globalnego ocieplenia.
Źródła:
Katalog dobrych praktyk adaptacyjnych. 2023. Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa
