Obecność martwego drewna w środowisku przyrodniczym jest niezwykle ważna. Najwięcej obumarłych drzew można spotkać w ekosystemach leśnych, ale coraz częściej także w parkach miejskich, a nawet w ogrodach. Czym jest martwe drewno i w jaki sposób wspiera bioróżnorodność?
Czym jest martwe drewno?
Martwe drewno to wszystkie obumarłe drzewa i ich części. Powstaje podczas pracy leśników, m.in. podczas cięć pielęgnacyjnych czy w trakcie odmładzania lasu, czyli usuwania starych drzewostanów. Jednak znaczna część martwego drewna to drzewa powalone siłami natury, np. silnym wiatrem lub umierające w wyniku suszy, pożaru czy nawet żerowania owadów.
Martwe drewno w ogrodach (pniaki, chrust, ścięte gałązki czy deski) lub w parkach miejskich świadczy przyrodzie te same usługi ekosystemowe co w lasach. Stojące, zamierające czy uschnięte drzewa na terenach zielonych bywają ostojami dla wielu gatunków owadów, grzybów i porostów.
Rola martwego drewna w ochronie bioróżnorodności
Martwe drewno jest naturalnym i niezbędnym składnikiem ekosystemów. Obumierające i martwe drzewa sprawiają, że bioróżnorodność staje się bogatsza.
Martwe drewno stanowi istotny dla funkcjonowania ekosystemu leśnego zespół mikrosiedlisk życia wielu zwierząt. Zdaniem naukowców może to być blisko 1300 gatunków owadów (w naszej strefie klimatycznej są to przede wszystkich chrząszcze, m.in. pachnica dębowa) i ponad 100 gatunków kręgowców. Dla jednych martwe drewno jest źródłem pokarmu, a dla innych miejscem schronienia czy rozrodu.
Wiele gatunków wykorzystuje dziuple w martwych drzewach. Są to zarówno ptaki, jak i ssaki. Wiewiórka pospolita, popielica, orzesznica czy koszatka wykorzystują dziuple zamierających drzew do magazynowania pokarmu, schronienia oraz jako miejsce rozrodu. Martwe drewno to także miejsce kryjówek dla większości nietoperzy, m.in. borowiaczka, nocka czy też gacka rudego.
Próchniejące drzewa stanowią schronienie w upalne dni dla gadów i płazów, czyli gatunków zmiennocieplnych. Najczęściej na martwym drewnie bytują jaszczurki (zwinka, żyworodna, zielona oraz padalec), zaskroniec oraz żmija zygzakowata, które w Polsce są objęte ochroną. Zatrzymana w martwym drewnie woda stwarza korzystne warunki dla bytowania tych gatunków.
Leżące pnie stanowią doskonały teren polowań dla kuny leśnej lub łasicy. Z kolei dla ssaków drapieżnych, np. dla rysia, to dobre miejsce obserwacji terenu. Martwe drewno wykorzystują także bobry czy dziki jako materiał do budowy legowisk.
Martwe drewno jest też środowiskiem życia także dla roślin – zarówno mchów, porostów, jak i roślin naczyniowych (np. dla szczawika zajęczego, bluszczyka kurdybanka, niecierpka pospolitego czy paprotki zwyczajnej. Najbardziej związane z martwym drewnem są grzyby, według naukowców jest to nawet 1500 gatunków! Rozkładające się drewno, zawierające duże ilości wody oraz składników mineralnych, sprzyja żyzności gleby, a tym samym stwarza idealne warunki do życia dla roślin i grzybów.
Martwe drewno to prawdziwa oaza bioróżnorodności, często warunkuje występowanie wielu rzadkich i chronionych gatunków. Czasem więcej organizmów może być związanych z drzewami martwymi niż z żywymi.
Przykładowe źródło: https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/nie-ma-zywego-lasu-bez-martwych-drzew
